Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2024/1293 E. , 2025/6175 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1293
Karar No : 2025/6175
DAVACI : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU: Bazı alanlarda ilan edilen turizm merkezleri ile kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinin iptali, sınırlarının yeniden belirlenmesi ile isim ve statülerinin değiştirilmesine ilişkin ekli kararın yürürlüğe konulmasına dair, 30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, ekli karardaki 4. maddede belirtilen krokide gösterildiği şekilde, daraltma yapılmak suretiyle sınırları yeniden belirlenen İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu kararın şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına aykırı olduğu, İnciraltı Bölgesinin sahip olduğu toprak yapısı sebebiyle tarım alanı niteliğini koruduğu, aksini ortaya koyan herhangi bir bilimsel çalışma bulunmadığı, dava konusu alanın tarım dışı amaçlı kullanımını uygun bulan... tarih ve ... sayılı İl Toprak Koruma Kurulu kararının... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararı ile iptal edildiği; alanın flora ve faunasının mutlak suretle korunması gerektiği, dava konusu alanın tarım dışı kullanılmasına ilişkin... tarih ve E... sayılı Tarım ve Orman Bakanlığı işleminin iptali istemi ile açılan davanın... İdare Mahkemesi'nin E:...sayılı dosyası ile devam etmekte olduğu,... İdare Mahkemesi'nin...tarih ve E:......, K:... sayılı kararı ile söz konusu turizm merkezinin flora ve faunası ile tarımsal niteliğinin korunması gerekliliğinin kesinlik kazanmış olduğu, alanın konut ağırlıklı olarak imara açılmasının temel alındığı, dava konusu Cumhurbaşkanlığı kararının ardından onaylanan imar planlarında, alana ilişkin öncesinde Mahkemelerce alınmış iptal kararlarının yok sayıldığı, gerçekleştirilen işlemin ilgili mevzuata aykırı olduğu belirtilerek, davaya konu kararın İnciraltı Turizm Merkezi'ne ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMASI : Davalılar tarafından, dava dilekçesinde belirtilen iddiaların imar planında bulunan kullanım kararlarına ilişkin olduğu, turizm merkezi ilan süreci ile koruma amaçlı imar planı sürecinin ayrı idari işlemler olduğu, birbirinin dayanağı veya tamamlayıcısı niteliğinde olmadığı, dolayısı ile koruma amaçlı imar planı onayı, Turizm Merkezi ilanı kararının uygulanmasına ilişkin bir idari işlem olmadığından, davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği; sürecin koruma kullanma dengesi gözetilerek yürütüldüğü, bölgeye ilişkin yapılan çalışma neticesinde Turizm Merkezi sınırlarının mevcut yollara ve doğal eşiklere çakıştırılması, turizm dışı kentsel kullanım alanlarının ve güneyde teleferik noktasına kadar uzanan, orman alanlarını kapsayan ve Balçova Termal Turizm Merkezi ile çakışan kısımların çıkartılması suretiyle 953 ha. olan Turizm Merkezi sınırlarının 577 ha. olacak şekilde daraltmasına ilişkin kararın Resmi Gazetede yayımlandığı, İnciraltı Turizm Merkezi'nin büyük bir bölümünün ''Sürdürülebilir Kontrollü Kullanım Alanı'' ve çok küçük bir kısmının ise ''Nitelikli Doğal Koruma Alanı'' olarak belirlenen alanda kalması sebebiyle bu alanlarda Koruma Amaçlı imar planlarının onama yetkisinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nda bulunduğu, dava dilekçesindeki iddiaların plan kararlarına ve plan hazırlık sürecine ilişkin olduğu, dava konusu işlem ile ilişkisi bulunmadığı belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ :30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, ekli karardaki 4. maddede belirtilen krokide gösterildiği şekilde, daraltma yapılmak suretiyle sınırları yeniden belirlenen İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin kısmının iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava bazı alanlarda ilan edilen turizm merkezleri ile kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinin iptali, sınırlarının yeniden belirlenmesi ile isim ve statülerinin değiştirilmesine ilişkin ekli kararın yürürlüğe konulmasına dair, 30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, ekli karardaki 4. maddede belirtilen krokide gösterildiği şekilde, daraltma yapılmak suretiyle sınırları yeniden belirlenen İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri; turizm hareketleri ve faaliyetleri yönünden önem taşıyan veya doğal, tarihî ve kültürel değerlerin yoğun olarak yer aldığı, korunması ve geliştirilmesinde kamu yararı bulunan yörelerde, koruma kullanma dengesi gözetilerek sektörel kalkınmanın sağlanması ve turizm sektörünün plânlı ve kontrollü gelişiminin sağlanması amacıyla yeri, mevkii ve sınırları Cumhurbaşkanı Kararıyla tespit ve ilân edilen alanlar olarak tanımlanmış; aynı Kanun'un "Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin tespiti ve niteliği" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında; "Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin tespitinde; ülkenin doğal, tarihî, arkeolojik ve sosyo-kültürel turizm değerleri ile turizm potansiyeli dikkate alınır..." düzenlemesine yer verilmiş, 37. maddesinde ise, kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin belirlenmesi için çalışma gruplarının oluşturulması, Bakanlık ile ilişkileri, görev ve yetkileri ile çalışma şekline ilişkin konuların, Cumhurbaşkanı kararıyla yürürlüğe girecek Yönetmelik ile düzenleneceği belirtilmiştir.
Bu kapsamda hazırlanarak 15/05/2004 tarih ve 25463 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişme Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinin Belirlenmesine ve İlanına İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde, "Komisyon", Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ile Turizm Merkezi Belirleme Komisyonu olarak tanımlanmış; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle "Komisyonun oluşumu ve görevleri" başlıklı 4. maddesinde; "Komisyon; Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünden sorumlu Bakan Yardımcısının başkanlığında, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürü ile Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanlığından sorumlu Genel Müdür Yardımcısı, Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanı ve Arazi Tahsis Daire Başkanından oluşur. Komisyon Başkanı tarafından gerekli görülmesi halinde konunun niteliğine göre temsilci veya uzman çağrılabilir.
Komisyonun sekretarya hizmetleri, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce yürütülür.
Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü tarafından; belirlenmesi ve ilan edilmesi öngörülen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezleri hakkında ilgili kamu kurum ve kuruluşlardan istenilen bilgi ve belgeler, kamu kurum ve kuruluşlarınca öncelikle gönderilir ve görüş yazıları istenilen sürede, süre belirtilmeyen hallerde en geç bir ay içinde cevaplandırılır. Bu süre içinde cevap verilmediği takdirde olumlu görüş verilmiş sayılır. Ancak, sınır iptali ve sınır daraltması işlemlerinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınmaz.
Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce; kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri ile birlikte fotoğraf, video kaydı ve benzeri görsel malzeme ile desteklenen ve mahallinde yapılan alan araştırmasına dayanan, bölgenin konumunu, mülkiyet durumunu, fiziksel ve doğal özelliklerini, teknik ve sosyal altyapısını, sosyal, kültürel ve ekonomik özelliklerini, arazi kullanım ve ulaşım sistemleri ile doğal ve çevresel verilerini içeren gerekçeli raporlar hazırlanarak Komisyona gönderilir.
Komisyon; ilan edilmesi, iptal edilmesi, sınır daraltılması veya genişletilmesi öngörülen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinin mevki ve sınırlarını belirlemekle görevlidir.
Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezleri; ülkenin doğal, tarihi, arkeolojik ve sosyo-kültürel turizm değerleri ile deniz, kış, dağ, yayla, sağlık, termal, kültür, spor, golf, av, doğa turizmi ile mevcut diğer turizm imkanları göz önünde bulundurularak belirlenir.
Komisyon tarafından uygun bulunarak mevki ve sınırları belirlenen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezlerine ilişkin komisyon kararı Bakanlık Makamınca onaylanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerinin, turizm hareketleri ve faaliyetleri yönünden önem taşıyan veya doğal, tarihî ve kültürel değerlerin yoğun olarak yer aldığı, korunması ve geliştirilmesinde kamu yararı bulunan yörelerde, koruma kullanma dengesi gözetilerek sektörel kalkınmanın sağlanması ve turizm sektörünün plânlı ve kontrollü gelişiminin sağlanması amacıyla, ülkenin doğal, tarihî, arkeolojik ve sosyo-kültürel turizm değerleri ile turizm potansiyeli dikkate alınarak tespit edileceği; belirlenmesi ve ilan edilmesi öngörülen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri hakkında ilgili kamu kurum ve kuruluşlardan bilgi ve belgeler ile görüş yazısının isteneceği, sınır iptali ve sınır daraltması işlemlerinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşlerinin alınmayacağı; ilan edilmesi, iptal edilmesi, sınır daraltılması veya genişletilmesi öngörülen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerinin mevki ve sınırlarını belirlemekte yetkili olan komisyona gönderilecek gerekçe raporlarının kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri ile birlikte fotoğraf, video kaydı ve benzeri görsel malzeme ile desteklenen ve mahallinde yapılan alan araştırmasına dayanan, bölgenin konumunu, mülkiyet durumunu, fiziksel ve doğal özelliklerini, teknik ve sosyal altyapısını, sosyal, kültürel ve ekonomik özelliklerini, arazi kullanım ve ulaşım sistemleri ile doğal ve çevresel verilerini içermesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile Dairenin 10/10/2024 tarihli ara kararına davalı idare vekili tarafından verilen 25.07.2024 tarihli cevap dilekçesi ve eklerindeki belgeler incelendiğinde; dava konusu işlemin dayanağı olan gerekçe raporunda; Turizm Merkezi sınırlarının mevcut yollara ve doğal eşiklere çakıştırılması, turizm dışı kentsel kullanım alanlarının ve güneyde teleferik noktasına kadar uzanan, orman alanlarını kapsayan ve Balçova Termal Turizm Merkezi ile çakışan kısımların çıkartılması suretiyle 953 ha. olan Turizm Merkezi sınırlarının 577 ha. olacak şekilde daraltmasının uygun olacağının belirtildiği, ancak gerekçeli raporun yukarıda açıklandığı şekilde ayrıntılı veriler içermediği, sınır daraltılması yoluyla alanın bir kısmının tekrar sınır dışına çıkarılması işleminin gerekçesinin tam olarak ortaya konulamadığı, 2634 sayılı Kanunda ve Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişme Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinin Belirlenmesine ve İlanına İlişkin Yönetmelikte yer verilen ilke ve esaslar dikkate alınmadan, mahallinde yapılan alan araştırmasına dayanan, bölgenin konumu, mülkiyet durumu, fiziksel ve doğal özellikleri, arazi kullanım ve ulaşım sistemleri ile doğal ve çevresel verileri içeren ayrıntılı bir incelemeyi içermediği, sınır değişikliğine ilişkin bilimsel, nesnel ve mevzuata uygun gerekçeler ortaya konulmadan tesis edildiği, bu haliyle dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerine ilişkin sınırlar, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce alınan kurum/kuruluş görüşleri ve aynı Genel Müdürlükçe hazırlanan fotoğraf, video kaydı ve benzeri görsel malzeme ile desteklenen ve mahallinde yapılan alan araştırmasına dayanan, bölgenin konumunu, mülkiyet durumunu, fiziksel ve doğal özelliklerini, teknik ve sosyal altyapısını, sosyal, kültürel ve ekonomik özelliklerini, arazi kullanım ve ulaşım sistemleri ile doğal ve çevresel verilerini içeren gerekçeli raporların birlikte değerlendirilmesi suretiyle, anılan Bakanlık bünyesinde kurulan Komisyon tarafından belirlenecek olup, komisyonun kimlerden oluşacağı Yönetmeliğin 4. maddesinde, sayma usulüyle belirlenmiştir.
Davaya konu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarında daraltma yapılmak suretiyle sınır değişikliği işlemi; Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ile Turizm Merkezi Belirleme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararına dayalı olarak tesis edilmiş olup, anılan komisyon kararının incelenmesinden, komisyonun; Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünden sorumlu Bakan Yardımcısının başkanlığında, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürü Vekili ile Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanlığından sorumlu Genel Müdür Yardımcısı, Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanından oluştuğu, Yönetmelik uyarınca komisyonda bulunması gereken Arazi Tahsis Daire Başkanının ise bulunmadığı, bu itibarla, dava konusu işlemin tesisine dayanak alınan Komisyon Kararının; Yönetmelikte belirlendiği şekilde usulüne uygun olarak teşekkül etmediği anlaşılan komisyon tarafından alındığı görüldüğünden, dava konusu işlemde bu yönden de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen sebeplerle, bazı alanlarda ilan edilen turizm merkezleri ile kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinin iptali, sınırlarının yeniden belirlenmesi ile isim ve statülerinin değiştirilmesine ilişkin ekli kararın yürürlüğe konulmasına dair, 30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Bazı alanlarda ilan edilen turizm merkezleri ile kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinin iptali, sınırlarının yeniden belirlenmesi ile isim ve statülerinin değiştirilmesine ilişkin ekli kararın yürürlüğe konulmasına dair, 30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, ekli karardaki 4. maddede belirtilen krokide gösterildiği şekilde, daraltma yapılmak suretiyle sınırları yeniden belirlenen İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin kısmının iptali istemi ile bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri; turizm hareketleri ve faaliyetleri yönünden önem taşıyan veya doğal, tarihî ve kültürel değerlerin yoğun olarak yer aldığı, korunması ve geliştirilmesinde kamu yararı bulunan yörelerde, koruma kullanma dengesi gözetilerek sektörel kalkınmanın sağlanması ve turizm sektörünün plânlı ve kontrollü gelişiminin sağlanması amacıyla yeri, mevkii ve sınırları Cumhurbaşkanı Kararıyla tespit ve ilân edilen alanlar olarak tanımlanmış; aynı Kanun'un "Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin tespiti ve niteliği" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında; "Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin tespitinde; ülkenin doğal, tarihî, arkeolojik ve sosyo-kültürel turizm değerleri ile turizm potansiyeli dikkate alınır..." düzenlemesine yer verilmiş, 37. maddesinde ise, kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin belirlenmesi için çalışma gruplarının oluşturulması, Bakanlık ile ilişkileri, görev ve yetkileri ile çalışma şekline ilişkin konuların, Cumhurbaşkanı kararıyla yürürlüğe girecek Yönetmelik ile düzenleneceği belirtilmiştir.
Bu kapsamda hazırlanarak 15/05/2004 tarih ve 25463 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişme Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinin Belirlenmesine ve İlanına İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde, "Komisyon", Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ile Turizm Merkezi Belirleme Komisyonu olarak tanımlanmış; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle "Komisyonun oluşumu ve görevleri" başlıklı 4. maddesinde; "Komisyon; Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünden sorumlu Bakan Yardımcısının başkanlığında, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürü ile Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanlığından sorumlu Genel Müdür Yardımcısı, Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanı ve Arazi Tahsis Daire Başkanından oluşur. Komisyon Başkanı tarafından gerekli görülmesi halinde konunun niteliğine göre temsilci veya uzman çağrılabilir.
Komisyonun sekretarya hizmetleri, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce yürütülür.
Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü tarafından; belirlenmesi ve ilan edilmesi öngörülen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezleri hakkında ilgili kamu kurum ve kuruluşlardan istenilen bilgi ve belgeler, kamu kurum ve kuruluşlarınca öncelikle gönderilir ve görüş yazıları istenilen sürede, süre belirtilmeyen hallerde en geç bir ay içinde cevaplandırılır. Bu süre içinde cevap verilmediği takdirde olumlu görüş verilmiş sayılır. Ancak, sınır iptali ve sınır daraltması işlemlerinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınmaz.
Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce; kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri ile birlikte fotoğraf, video kaydı ve benzeri görsel malzeme ile desteklenen ve mahallinde yapılan alan araştırmasına dayanan, bölgenin konumunu, mülkiyet durumunu, fiziksel ve doğal özelliklerini, teknik ve sosyal altyapısını, sosyal, kültürel ve ekonomik özelliklerini, arazi kullanım ve ulaşım sistemleri ile doğal ve çevresel verilerini içeren gerekçeli raporlar hazırlanarak Komisyona gönderilir.
Komisyon; ilan edilmesi, iptal edilmesi, sınır daraltılması veya genişletilmesi öngörülen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinin mevki ve sınırlarını belirlemekle görevlidir.
Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezleri; ülkenin doğal, tarihi, arkeolojik ve sosyo-kültürel turizm değerleri ile deniz, kış, dağ, yayla, sağlık, termal, kültür, spor, golf, av, doğa turizmi ile mevcut diğer turizm imkanları göz önünde bulundurularak belirlenir.
Komisyon tarafından uygun bulunarak mevki ve sınırları belirlenen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezlerine ilişkin komisyon kararı Bakanlık Makamınca onaylanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Usul Yönünden:
Davalı idarelerin, usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.
Esas Yönünden;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerinin, turizm hareketleri ve faaliyetleri yönünden önem taşıyan veya doğal, tarihî ve kültürel değerlerin yoğun olarak yer aldığı, korunması ve geliştirilmesinde kamu yararı bulunan yörelerde, koruma kullanma dengesi gözetilerek sektörel kalkınmanın sağlanması ve turizm sektörünün plânlı ve kontrollü gelişiminin sağlanması amacıyla, ülkenin doğal, tarihî, arkeolojik ve sosyo-kültürel turizm değerleri ile turizm potansiyeli dikkate alınarak tespit edileceği; belirlenmesi ve ilan edilmesi öngörülen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri hakkında ilgili kamu kurum ve kuruluşlardan bilgi ve belgeler ile görüş yazısının isteneceği, sınır iptali ve sınır daraltması işlemlerinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşlerinin alınmayacağı; ilan edilmesi, iptal edilmesi, sınır daraltılması veya genişletilmesi öngörülen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerinin mevki ve sınırlarını belirlemekte yetkili olan komisyona gönderilecek gerekçe raporlarının kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri ile birlikte fotoğraf, video kaydı ve benzeri görsel malzeme ile desteklenen ve mahallinde yapılan alan araştırmasına dayanan, bölgenin konumunu, mülkiyet durumunu, fiziksel ve doğal özelliklerini, teknik ve sosyal altyapısını, sosyal, kültürel ve ekonomik özelliklerini, arazi kullanım ve ulaşım sistemleri ile doğal ve çevresel verilerini içermesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile Dairemizin 10/10/2024 tarihli ara kararına davalı idare vekili tarafından verilen 25.07.2024 tarihli cevap dilekçesi ve eklerindeki belgeler incelendiğinde; dava konusu işlemin dayanağı olan gerekçe raporunda; Turizm Merkezi sınırlarının mevcut yollara ve doğal eşiklere çakıştırılması, turizm dışı kentsel kullanım alanlarının ve güneyde teleferik noktasına kadar uzanan, orman alanlarını kapsayan ve Balçova Termal Turizm Merkezi ile çakışan kısımların çıkartılması suretiyle 953 ha. olan Turizm Merkezi sınırlarının 577 ha. olacak şekilde daraltmasının uygun olacağının belirtildiği, ancak gerekçeli raporun yukarıda açıklandığı şekilde ayrıntılı veriler içermediği, sınır daraltılması yoluyla alanın bir kısmının tekrar sınır dışına çıkarılması işleminin gerekçesinin tam olarak ortaya konulamadığı, 2634 sayılı Kanunda ve Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişme Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinin Belirlenmesine ve İlanına İlişkin Yönetmelikte yer verilen ilke ve esaslar dikkate alınmadan, mahallinde yapılan alan araştırmasına dayanan, bölgenin konumu, mülkiyet durumu, fiziksel ve doğal özellikleri, arazi kullanım ve ulaşım sistemleri ile doğal ve çevresel verileri içeren ayrıntılı bir incelemeyi içermediği, sınır değişikliğine ilişkin bilimsel, nesnel ve mevzuata uygun gerekçeler ortaya konulmadan tesis edildiği, bu haliyle dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerine ilişkin sınırlar, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce alınan kurum/kuruluş görüşleri ve aynı Genel Müdürlükçe hazırlanan fotoğraf, video kaydı ve benzeri görsel malzeme ile desteklenen ve mahallinde yapılan alan araştırmasına dayanan, bölgenin konumunu, mülkiyet durumunu, fiziksel ve doğal özelliklerini, teknik ve sosyal altyapısını, sosyal, kültürel ve ekonomik özelliklerini, arazi kullanım ve ulaşım sistemleri ile doğal ve çevresel verilerini içeren gerekçeli raporların birlikte değerlendirilmesi suretiyle, anılan Bakanlık bünyesinde kurulan Komisyon tarafından belirlenecek olup, komisyonun kimlerden oluşacağı Yönetmeliğin 4. maddesinde, sayma usulüyle belirlenmiştir.
Davaya konu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarında daraltma yapılmak suretiyle sınır değişikliği işlemi; Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ile Turizm Merkezi Belirleme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararına dayalı olarak tesis edilmiş olup, anılan komisyon kararının incelenmesinden, komisyonun; Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünden sorumlu Bakan Yardımcısının başkanlığında, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürü Vekili ile Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanlığından sorumlu Genel Müdür Yardımcısı, Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanından oluştuğu, Yönetmelik uyarınca komisyonda bulunması gereken Arazi Tahsis Daire Başkanının ise bulunmadığı, bu itibarla, dava konusu işlemin tesisine dayanak alınan Komisyon Kararının; Yönetmelikte belirlendiği şekilde usulüne uygun olarak teşekkül etmediği anlaşılan komisyon tarafından alındığı görüldüğünden, dava konusu işlemde bu yönden de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen sebeplerle, bazı alanlarda ilan edilen turizm merkezleri ile kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinin iptali, sınırlarının yeniden belirlenmesi ile isim ve statülerinin değiştirilmesine ilişkin ekli kararın yürürlüğe konulmasına dair, 30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, davaya konu İzmir İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin kısmının Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
4.Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetine göre taraflara iadesine,
5.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 25/11/2025 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, Cumhurbaşkanı Kararıyla tesis edilen işlemin, mevzuatta belirtilen Kültür ve Turizm Koruma Geliştirme Bölgesi tanımına uygun olduğu; idarenin amacının alandaki mevcut turizm potansiyelinin "koruma-kullanma dengesi" ve "sürdürülebilirlik" ilkeleri çerçevesinde gelişmesini sağlamak olduğu, davaya konu işleme ilişkin gerekçe raporunun mevzuatın öngördüğü şekilde düzenlendiği ve içeriği tespitin, dava konusu işlemin tesisi ve ilgili mevzuatta aranan hususlar yönünden yeterli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, davaya konu olan İzmir İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığından, davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.