T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/586 Esas
KARAR NO :2025/434
DAVA:Kooperatif Üyeliğinin Tespiti
DAVA TARİHİ:11/10/2024
KARAR TARİHİ:23/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinin Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı .... Eski üyesi ...'tan kooperatif hissesini noterden devraldığını ve kooperatif tarafından kooperatif üyeliğine kabul edilerek kendisine ferdileşme yoluyla ev/arsa tahsis edildiğini ve burada ikamet ettiğini, üyesi olduğu ...... Koop'in bağlı olduğu üst birlik olan ... İşletme ... tarafından işletme kooperatif üyeliğinin tanınmadığını, davalı kooperatiflerdeki üyeliğin eski üye ... adına olmasının yasaya aykırı olduğunu, oysa kooperatif üyeliğini tüm hak ve borçlarıyla devraldığını, kooperatif üyeliğinin devrinin bir bütün olduğunu ve bölünemeyeceğini, davalı tarafların buna aykırı beyanlarının doğru olmadığını belirterek davalı kooperatiflerin üyesi olduğunun tanınmasını, kayıtların buna göre düzeltilmesini, davalı kooperatiflerdeki ... adına olan üyeliklerin 3.kişilere devir ve temlikini önler nitelikte ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı ... ... ... Koop Birliği'nin üyelerinin diğer kooperatifler olduğu, gerçek kişilerin birliğe üye olmadığı, davacının üyesi olduğu ...'nin birliğin üyesi kooperatif olduğu ve bu kooperatife 11 adet bağımsız bölüm tahsis edildiğini, inşaat işlerinin davacının üye olduğu kooperatif tarafından alt yapı, proje ruhsat işlerinin ise birlik tarafından yapıldığını, birliğin inşaat yapmadığını, davalı birliğin 2009 yılında tasfiyesine karar verildiğini, 02.10.2010 tarihli genel kurul tutanağının 10. Maddesinde üye kooperatiflere tahsis edilmeyen ve imar planında kreş alanı, ilk öğretim alanı, rekrasyon alanı, parklar, ticaret merkezi ve sağlık tesisi olarak yerleri değerlendirmek üzere bir işletme ... kurulması ve yeni kurulacak işletme ... üyelerinin birlik üyesi kooperatiflerin en son hazirunlarında yer alan üyelerden oluşmasına karar verildiği, 2011 Yılında bu amaçla diğer davalı ... ... ... Site İşletme Kooperatifinin kurulduğu, üye kooperatiflere duyuru yapılarak en son yaptıkları hazirun cetvelinde yer alanların üyelik taleplerinin alınarak onaylanıp ekli evraklarla birlikte gönderilmesinin istendiği, buna uygun olarak müracaat eden herkesin üyeliğinin kabul edildiği, 2019 yılında davalı birliğin konut alanı dışında kalan tüm birim ve alanları bedelsiz olarak diğer davalı ... ... ... ...'e ferdileşme yoluyla devrettiğini, ... ... ... ...'nin 06.12.2011 tarihli ve 7 nolu, 16.04.2012 tarihli ve 3 nolu ... ile ...'nin 24.03.2012 tarihinde yapılan 2011 yılı genel kurul toplantısına ait hazirun cetvelinde yer alan tüm ortakların (11 üye) ... ... ... ...'ne üye kayıtlarının yapıldığı, bu kayıtlarda dava dışı ...'un üye olması sebebiyle davalı işletme kooperatifinin 53 nolu üyesi olarak kaydedildiğini, kaldı ki davacının davalı kooperatiflere bir üyelik talebinin olmadığını, Davalı kooperatif birliğinin davacının üyelik devraldığı ...'ne arsa tahsislerini yaptığını, onun da kendi üyelerine tapularını vererek 2018 yılında tasfiye edildiğini ve davalı birlikle bir bağının kalmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
... Tapu Müdürlüğüne müzekkere yazılarak, tapu kayıtlarının tüm tedavülleri ile birlikte celbine karar verilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
İTO'ya müzekkere yazılarak, davalı ... ile, dava dışı .... ... ... Kooperatifin tüm kayıtlarının celbine karar verilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
İstanbul Çevre ve Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na müzekkere yazılarak, Mahkememiz davalısı ... vergi kimlik numaralı ... ile Mahkememiz davalısı ...-0 sicil numaralı TASFİYE HALİNDE ..... ... BİRLİĞİ'nin ana sözleşme ve üye bilgisini içeren tüm kayıt ve bilgiler ile kooperatif dosyalarının çıkartılarak gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Mahkememizce 05/05/2025 tarihinde Kooperatif Alanında Uzman Nitelikli Hesaplamalar Uzmanı bilirkişisi vasıtasıyla rapor aldırılmış ve dosyamız arasına alınmıştır.
GEREKÇE:
Dava, davacının dava dışı ...’tan 23/10/2012 tarihinde devraldığı kooperatif hissesi sebebiyle davalı kooperatiflere üye olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Kooperatiflerde açık kapı ilkesi geçerlidir. Bu ilke uyarınca şartları sağlayan herkesin kooperatif üyeliğine kabulü ve isteyen üyenin de hissesini devrederek kooperatiften ayrılması mümkündür. Kooperatifler Kanunu’nun ortaklığa girme hususundaki 8. maddesi “Kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmaları gerekir. Ortak olmak isteyen gerçek ve tüzelkişiler, kooperatif anasözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar. (Ek cümle:21/10/2021-7339/1 md.) Yönetim kurulu başvuruyu bir ay içinde sonuçlandırır ve başvuru sahibine kararı taahhütlü mektupla veya elden imza karşılığında tebliğ eder. Kooperatif, ortaklarına kendi varlığı dışında şahsi bir sorumluluk veya ek ödemeler yüklüyor ise ortak olmak isteği, bu yükümlerin yazılı olarak kabul edilmesi halinde değer taşır.” şeklindedir. Kooperatiflerde hisse devralınması, ortaklık sıfatının kazanılması yollarından biridir. Dolayısıyla kooperatiflerde ortaklık sıfatının kazanılması için yasada ve ana sözleşmede belirtilen şartların sağlanması yeterlidir.
Somut olayda davacı, dava dışı ...’tan... ...’nin hissesini devraldığını, bu kooperatife ortak olduğunu, bu üyeliği sebebiyle Davalı ... ... Birliği’ne ve Davalı ... ... ...’ne de üye olduğunu iddia ederek eldeki tespit davasını açmıştır. Davalılar süresi içinde davaya cevap vermemiştir. Davacı dava dilekçesi ile birlikte davalı kooperatiflerde, ... adına görünen hisselerin devrini engellenmesi için tedbir talep etmiş ise de, mahkememizin 21/10/2024 tarihli kararı ile tedbir talebi reddedilmiştir. Davacının, hisselerini devraldığı ...’u davaya dahil etme talebi, kooperatif üyeliğinin tespiti davalarının kooperatife karşı açılması gerektiği ve taraflar arasında dava arkadaşlığı bulunmaması sebebiyle kabul edilmemiştir. Yine davacının, davalı işletme kooperatifinin arsaları üzerine tedbir konulması talebi de, dava konusu olmaması sebebiyle mahkememizce 05/12/2024 tarihli ara karar ile reddedilmiştir.
Dosyaya sunulan bilgi ve belgeler ile davalı kooperatiflerin ve dava dışı... ...’nin dosyasının incelenmesinde; ... ...’nin Davalı ... ... Birliği’ne üye olduğu, diğer Davalı ... ... ...’nin Birlik tarafından 02/10/2010 tarihli genel kurul kararı ile kurulduğu ve bu işletme kooperatifine birlik üyesi tüm kooperatiflerin üyelerinin ortak olmasına karar verildiği görülmüştür. Davacının 23/10/2012 tarihinde dava dışı ...’tan... ... hissesini devralarak kooperatif üyesi olduğu, bu tarihten sonra genel kurullara katıldığı ve... ...’nin davalı kooperatifler birliği üyesi olması sebebiyle davacının davalı işletme kooperatifine üyelik şartlarını sağladığı anlaşılmıştır. Davacının üye olarak kabul edilmemesindeki uyuşmazlık, işletme kooperatifine yapılan ortaklık kayıtlarının son genel kurula katılanlara göre belirlenmesi ve esas alınan genel kurul tarihinin davacının hisse devralmadan önce olmasından kaynaklanmaktadır. Bu noktada araştırılması gereken husus, işletme kooperatifine üye kabulünde uygulanan kısıtlamanın geçerli olup olmadığıdır. Ancak yukarıda açıklandığı gibi kooperatiflerde geçerli açık kapı ilkesi ile işletme kooperatifinin ana sözleşmesinde ve birliğin genel kurul kararında bu yönde bir kısıtlamaya yer verilmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla Kooperatifler Kanunu md. 8 uyarınca üyelik şartlarını taşıyan davacının, anasözleşmede yer almayan bir kısıtlama ile üyeliğe kabul edilmemesi yerinde değildir.
Kooperatifler Kanunu’nun 72. maddesi “Konuları aynı veya birbiriyle ilgili nitelikte olan 7 veya daha çok kooperatif tarafından birlikler kurulabileceği anasözleşmelerinde tesbit edilebilir.” şeklindedir. Bu hüküm uyarınca kooperatif birliklerine ancak kooperatifler üye olabilir, davacının birliğe üye olması talebi yasaya aykırıdır. Birliği oluşturan kooperatife üye olup, birliğin işlemlerinden dolaylı olarak etkilenmek ve faydalanmak da davacıya böyle bir hak vermez.
Yukarıda açıklanan sebeplerle, davacının davalı işletme kooperatifine üyelik şartlarını taşıdığı ve üyeliğinin tespiti talebinde haklı olduğu, ancak davalı birliğe üyeliğinin tespiti talebinin Kooperatifler Kanunu md. 72’ye aykırı olduğu kanaatiyle davanın kısmen kabul kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Davanın kısmen kabul kısmen reddine,
2-Davacının, Davalı .... ... ... Site İşletme ... üyesi olduğunun tespitine, davalı kooperatif kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine,
3-Davacının, Davalı Tasfiye Halinde .... ... ... Birliği üyesi olduğunun tespiti talebinin reddine,
4-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 615,40-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 427,60-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 187,80-TL harcın davalı ...'nden alınarak, hazineye irad kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvuru Harcı, 427,60-TL Peşin/nisbi Harcı, 20.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 1.686,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 22.541,20-TL yargılama giderinin davalı ...'nden alınarak, davacıya verilmesine,
6-Davalı TASFİYE HALİNDE ... kendisini vekil ile temsil ettirdiklerinden, A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalı TASFİYE HALİNDE ... BİRLİĞİ'ne verilmesine,
8-Fazla yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 23/06/2025
Katip ...
Hakim ...