T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2021/100 Esas
KARAR NO:2021/494
DAVA:Deniz Ticaret (Deniz Taşımacılığı Kaynaklı)
DAVA TARİHİ:11/03/2021
KARAR TARİHİ:27/12/2021
Mahkememizde görülmekte olan Deniz Ticaret (Deniz Taşımacılığı Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... gemisinin maliki ve donatanı olduklarını, davalının dava dışı kiracısı ile olan navlun sözleşmesi uyarınca yapılan ... seferinde, ... limanında 06.12-12.12.2020 tarihleri arasında gemi acentesi olarak tayin edildiğini, bu maksatla liman masrafları karşılığında 08.12.2020 tarihinde gönderilen 24.000 Usd avans ödemesinin 4.010,00 Usd lik kısmının haksız olarak hizmet verilmediği halde "gözetim ücreti (..." altında uhdesinde tuttuğu, davalı tarafından bu tutarında içinde bulunduğu 22.01.2021 tarihli 23.921,21 Usd tutarında fatura gönderildiğini, istenmeyen hizmete ilişkin 4.010,00 Usd tutarında iade faturası düzenlendiğini, davalının faturaya ....Noterliği kanalıyla itiraz ettiğini, 10 Mart 2018 tarih ve 26812 sayılı Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesi'ne ilişkin tebliğin 4/f-2 hükmünde anılan hizmetin alınması halinde "gözetim ücreti" tahakkuk edeceğini, anılan hizmetin verilmediği ve defaatle talep edilmediğinin bildirildiğini, bu hizmete talep edilmesi durumunda hak kazanılacağı konusunun tebliği çıkaran Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Müdürlüğü 23.12.2019 tarihli yazısında tartışmaya mahal vermeyecek şekilde ortaya konduğu iddia etmekle davanın kabulü ile 4.010,00 USD'yi 3095 sayılı kanun uyarınca müvekkiline iade edilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Gözetim hizmetinin acentelik hizmetinin tamamlayıcısı olduğu, Ticaret Bakanlığı Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesi'ne ilişkin tebliğin 4.madde l.fikra "ücretler başlıklı" f bendinin 2 nolu alt bendi uyarınca basiretli bir tacir olarak gemi ile ilgili işleri takip edip gereğinin en kısa sürede yerine getirildiği bunların tebliğde bahsedilen gözetim hizmetleri olduğunu, ... 10.07.2019 tarihli yazısına göre "gözetim ücretinin ihtiyari olmadığı, zorunlu olarak alınması gerektiği". Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Müdürlüğü 27.10.2020 tarihli yazısında tebliğdeki tanımlara atıf yapmakla yetindiğini, Vapur Donatanları ve Acenteleri Derneği 06.01.2020 tarih ve 387/037 toplantısı 6 nolu yönetim kararının, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 03.04.2015 tarihli yazısına atıf yaparak "gözetim ücretinin tarifenin ayrılmaz bir parçası olup acentelik ücretine ek olarak alınması gerektiği" şeklinde yönetim kararı oluşturduğu, gözetim hizmetinin şahsi tercih olmayıp hukuk gereği olduğu beyanları ile davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişi heyetinden aldırılan bilirkişi raporunda özetle; Taraflar arasında bir acentelik ilişkisinin olduğu, acentelik himzetinin dışında ayrıca bir gözetim hizmeti verildiğinin dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler uyarınca ispat edilemediği, asıl dosyada ve birleşen dosyada tahsil ettiği gözetim ücretlerinin iadesinin gerektiği belirtilmiştir.
Dava, davalı tarafa acentelik hizmetleri için verilen avansın gözetim ücreti olarak belirtilen 4.010,00 USD lik kısmının iadesi istemine ilişkindir.
Davacı tarafın ... ... gemisinin donatanı olduğu, davalının geminin ... seferinde, ... limanında 06.12-12.12.2020 tarihleri arasında gemi acentesi olarak tayin edildiği, liman masrafları karşılığında 08.12.2020 tarihinde gönderilen 24.000 USD avans ödemesinin yapıldığı, acentelik hizmetleri karşılığında davalı tarafından davacıya 22.01.2021 tarihli 23.921,21 USD tutarında fatura düzenlendiği, düzenlenen faturada 4.010,00 USD lik kısmının gözetim ücretine ilişkin olduğu, davacı tarafın gözetim hizmeti verilmediğini belirterek avans olarak ödenen bedelin bu kısmının iadesini talep ettiği, davalının ise gözetim ücretinin acentelik hizmetinin ayrılmaz parçası olduğu olduğu ve davacının gözetim hizmetini almış olduğunu savunduğu anlaşılmaktadır.
Gemi acenteleri, acentelik ilişkisinin devamı süresince vermiş oldukları hizmetlere karşılık ücrete hak kazanmaktadır. Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğde acentelik hizmetleri ile acente tarafından verilen diğer hizmetler tanımlamış, tanımlanan hizmetlere ilişkin taban ücretleri belirlenmiştir. Tanımlar başlıklı 4. maddenin 1. fıkrasının (d) bendine göre gemi acentelik hizmeti, Türk limanlarına gelen her türlü deniz taşıma ve araçlarının yolcu, yük, bakım/onarım, sörvey, ikmal, personel değişikliği, yükleme/boşaltma, kılavuz/römorkör alma vb. işlemlerinin, ilgili kişi, kuruluş ve birimler nezdinde ifasını ve Türkiye Cumhuriyeti Kanunlarının öngördüğü kuralların noksansız uygulanması ve bu işlerle ilgili her türlü bilginin zamanında doğru ve noksansız olarak bildirilmesi olarak belirtilmiştir. Hükmün (f) bendinde ücretlerin tanımlarına yer verilmiştir. Buna göre Acentelik ücreti, gemi acenteliği hizmeti yapan gerçek veya tüzel kişilere, yaptıkları hizmetlere karşı bu Tebliğin ekinde bulunan taban ücretlerden az olmamak üzere gemi sahibi, kaptanı, işleteni veya kiracısı tarafından ödenen ücret; Gözetim ücreti ise acentelik ve koruyucu acentelik hizmetlerine ek olarak, gemi işlemlerinin ilgili kişi, kuruluş ve birimler nezdinde acente tarafından takip edilmesi, yerine getirilmesi, işin hızlandırılması, en kısa süre içinde ve salimen eşyanın tahliyesi ve yüklemenin sağlanması, evrak işlemlerinin yapılması, yükün teslim alınması ve teslim edilmesi, eşyadaki eksiklik veya fazlalıkların takibi karşılığı olarak, deniz taşıt ve araçlarının sahibi, kaptanı, işleteni veya kiracısı tarafından ödenen ücret olarak belirtilmiştir.
Tarife Tebliği'nde verilen hizmetlere ve ücretlere ilişkin tanımlar incelendiğinde "gözetim hizmeti"nin "acentelik hizmeti" kapsamında olmadığı, her iki hizmet bakımından ayrı tanımlar yapıldığı anlaşılmaktadır. Dosyaya sunulan TC. Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü'nün S. ... sayılı yazısında ise "gerek Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ de gerekse Gemi Acenteleri Yönetmeliğinde gözetim ücretinin zorunlu veya ihtiyari olduğu konusunda bir ifade bulunmadığı bu hizmetlerin deniz taşıt ve araçlarının sahibi, kaptanı, işleteni veycretinin zorunlu veya ihtiyari olduğu konusunda bir ifade bulunmadığı bu hizmetlerin deniz taşıt ve araçlarının sahibi, kaptanı, işleteni veya kiracısı tarafında talep edilmesi ve acentenin de bu hizmetleri sağlaması halinde gözetim ücreti talep edebileceği ve uygulamada da bu hizmetlerin talebe bağlı olması gerektiği" belirtilmiştir. Buna göre, gözetim ücretinin acentelik ücretinden ayrı olarak düzenlenmiş olduğu, acentenin gözetim ücretine hak kazanabilmesi için bu hizmetin talep edilmesi ve hizmetlerin fiilen verilmiş olması gerektiği anlaşılmaktadır. Davalı vekili ... ... tarafından hazırlanan "Gözetim Ücreti" Hk. konulu yazısına göre gözetim ücreti alınmasının zorunlu olduğunu belirtilmişse de ilgili yazıda da gözetim ücretinin acentelik hizmetine ek olarak ve tanımda belirtilen işlerin karşılığı olarak alındığının belirtildiği görülmektedir. Bu açıklamalara göre acentenin bir hizmeti vermemiş olması halinde ücret talep edebilmesinin mümkün olmadığı, bilirkişi raporunda dosyaya sunulan elektronik posta yazışmalarından davalı acentenin davacı donatana ... gemisinin ... Limanı'na yanaşması ve yükleme operasyonları hakkında verdiği hizmetin Tarife Tebliği'nde verilen gemi acentelik hizmeti kapsamında olduğunun belirtildiği, dosya kapsamında gözetim hizmeti tanımında belirtildiği şekilde gemi işlemlerinin ilgili kişi, kuruluş ve birimler nezdinde acente tarafından takip edilmesi, yerine getirilmesi, işin hızlandırılması, en kısa süre içinde ve salimen eşyanın tahliyesi ve yüklemenin sağlanması, evrak işlemlerinin yapılması, yükün teslim alınması ve teslim edilmesi, eşyadaki eksiklik veya fazlalıkların takibi olarak açıklanan hizmetlerin verildiğe dair delil bulunmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile 4.010,00 USD'nin dava tarihinden itibaren kamu bankalarının aynı yabancı para türünden (USD) 1 yıl süreli mevduata uyguladıkları en yüksek faiz oranın üzerinden işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Karar harcı olan 2.087,37 TL'den peşin alınan 511,50 TL'nin mahsubu ile bakiye 1.575,87 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan ( 579,30 TL ilk harç 179,25 TL posta ücreti ve 2.400,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 3.158,55 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı vekili için takdir edilen 5.100,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.27/12/2021
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır