T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 16/06/2026
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANTALYA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ: 23/01/2024
DAVANIN KONUSU: Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 16/06/2026
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, davacının ... Kooperatifinin üyesi iken 19.06.2022 tarihinde toplanan genel kurulda borcunu ödemediği gerekçesi ile kooperatif üyeliğinden ihraç edildiğini 02.05.2023 tarihinde Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne verdiği dilekçeye istinaden öğrendiğini, ihraç kararının usul ve yasalara aykırı olduğunu, genel kurul kararında davacının borcunun bildirildiği belirtilen tebligatların davacıya ulaşmadığını, davacının ... Lisesinde öğretmen olarak görev yapmakta iken COVİD-I9 salgın hastalığının ortaya çıktığı dönemde 31 .03.2020 tarihinde rahatsızlanması üzerine gittiği doktor tarafından bu tarihten başlamak üzere verilen ekte yer alan sağlık raporu ile başlayan ve 15.10.2020 tarihine kadar devam eden sürede ailesinin kaldığı Isparta'da hayatını devam ettirdiğini, Isparta'da tedavisi devam etmekte iken Covid-19 salgın hastalığı nedeniyle İl Hıfzıssıhha Kurulu Kararları ile sokağa çıkma kısıtlamaları yapıldığını ve iller arası seyahatlere kısıtlamalara getirildiğini, davacıya herhangi bir tebligat yapıldı ise de kendisine ulaşmadığını, davacının hem sağlık problemleri hem de müstafi sayılması nedeniyle yaşadığı moral bozukluğu ile tedavisinin devam ettiği Isparta'daki adresini kooperatif başkanlığına bildirmeyi düşünemediğini, tüm dünyada ve ülkemizde yaygın hale gelen COVİD-19 salgın hastalığı nedeniyle devlet tarafından borçların ertelenmesi, taksitlendirilmesi gibi ödeme kolaylıkları sağlanmakta iken davacının kendisi ile yapılan şifahi görüşmelerde hasta olduğunu ve tedavi görmekte olduğunu belirttiği halde kooperatif yönetimi tarafından iyi niyet esas alınarak üyesinin borçlarının taksitlendirilmesi veya ertelenmesine yönelik kolaylık sağlanmasına ilişkin genel kurula bir teklif sunmak yerine üyeliğin sonlandırılması yoluna gidilmesinin iyi niyet ilkesine aykırılık teşkil ettiğini beyanla davanın kabulüne ve davacının kooperatif üyeliğinin sona erdirilmesi kararının iptaline ve davalı kooperatif tarafından tebligat yapıldığı belirtilen borç miktarına, kanuna aykırı olarak gecikme cezası adı altında %4 ve %5 olarak uygulanan faiz oranlarının yasal sınırlara çekilerek borç miktarının yeniden hesaplanmasına ve yargılama giderleri ile avukat vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili, davacının davalı kooperatifin üyesi iken, kooperatife olan borçlarını ödemede temerrüde düştüğünü, Kooperatif başkanlığınca davacıya Antalya 2. Noterliğinin 19.10.2021 tarihli ve ... sayılı ihtarnamesi gönderilerek 9.527 TL borcunu 10 gün içinde ödemesi, ödememesi halinde üyelikten çıkarılacağı uyarısı içerikli tebliğ yapıldığını, davacının bundan sonra da borçlarını ödemeyince, Kooperatif başkanlığınca Antalya 2. Noterliğinden 13.01.2022 tarihli ve ... sayılı ihtarnamesi gönderilerek 9.527 TL borcunu 30 gün içinde ödemesi, ödememesi halinde üyelikten çıkarılacağı uyarısı içerikli tebliğ yapıldığını, davacının borcunu yine ödememesi üzerine Anasözleşme ve kanunun verdiği yetki içerisinde davacının kooperatif üyeliğinden çıkarılması kararı alındığını, alınan üyelikten çıkarma kararının da davacıya Antalya 2. Noterliğinin 09.03.2022 tarihli ve ... sayılı ihtarnamesi ile bildirildiğini, bu maddedeki üç ihtarnamenin ve tebliğ mazbatalarının noter onaylı örneklerinin mahkememizce değerlendirmek için emanetinde saklanmak üzere ekte sunulduğunu,3 (Üç) aylık süre içinde genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarma kararlarının kesinleşeceğini, bu durumda davacının üyelikten ihraç kararının kesinleştiğini, davanın öncelikle hak düşürücü ve zamanaşımı süreleri yönünde reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı dava dilekçesinde (2. sayfasında), kooperatif başkanlığınca borçları konusunda sözlü olarak da bilgilendirildiğini kabul ettiğini, ihtarnamelerden de haberdar olduğunu kabul ettiğini, bu yönü ile de kooperatifin işlemlerinden yeni haberdar olduğu iddiasının gerçeği yansıtmadığını, TBK madde 120 de temerrüt faizin belirlenmediği hallerde nasıl hesaplanacağının düzenlendiğini, madde de belirlenmiş temerrüt faizine ilişkin bir kısıtlama düzenlenmiş olmadığını beyanla davacının davasının reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "... Davacı tarafından ihraç kararının iptali istemiyle açılan davada davalı kooperatifin ticari defter ve belgelerine göre tespit edilen borç miktarı ile ihtarnamelerde belirtilen borç miktarı arasındaki hesap farklılığının küçük nitelikte olmadığı, %45,63 oranında olup bu oranın fahiş nitelikte olduğu, ayrıca ihtarnamelerde borcun döneminin belirtilmediği, asıl aidat ve gecikme zammı tutarlarının da ayrı ayrı belirtilmediği, gecikme zammı dayanağı olan genel kurul kararlarınında belirtilmediği gibi 2.ihtarnamede verilen borç ödeme süresinin 1 ay yerine 30 gün olarak verilmesininde usulsüz olduğu görülmekle davalı kooperatifin 19/06/2022 tarihli davacının ihracına ilişkin kooperatif genel kurul kararının iptali"şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İhraç kararının davacıya usulüne uygun şekilde tebliğ edildiğini, davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, davacının çıkarma sürecinden ve borçlarından haberdar olduğunu, ihtarnamelerdeki hesaplamaların ve borç miktarlarının usulüne uygun olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, ihraca ilişkin kooperatif genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir.
Mahkemece yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Tebligat Kanunu’nun “Tebliğ imkansızlığı ve tebellüğden imtina” başlıklı 21. maddesinin 1. fıkrası; “Kendisine tebligat yapılacak kimse veya yukarıdaki maddeler mucibince tebligat yapılabilecek kimselerden hiçbiri gösterilen adreste bulunmaz veya tebellüğden imtina ederse, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza mukabilinde teslim eder ve tesellüm edenlerin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırmakla beraber adreste bulunmama halinde tebliğ olunacak şahsa keyfiyetin haber verilmesini de mümkün oldukça en yakın komşularından birine, varsa yönetici veya kapıcıya da bildirilir. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır.” hükmünü içermektedir.
Söz konusu hüküm, bu şekliyle iki hali birlikte düzenlemiştir. Bunlardan ilki "adreste bulunmama”, diğeri ise “tebellüğden imtina”dır. Tebligat görevlisi tarafından belirtilen adrese gidildiğinde adresin doğru olduğu ancak muhatap ya da muhatap adına tebliği almaya yetkili diğer kimselerin adreste bulunmadığının tespit edilmesi halinde tebliğ imkansızlığı, adreste bulunan kimseler tarafından tebliğ evrakının kabulden kaçınılması halinde ise tebellüğden imtina söz konusu olur. MERNİS adresi şerhi verilerek yapılan tebliğler (TK m. 21/2) hariç, muhatap ya da muhatap adına tebliği almaya yetkili diğer kimselerin adreste bulunmaması veya tebellüğden kaçınılması halinde tebliğ işlemleri Tebligat Kanunu’nun 21/1. ve 23/7. maddeleri ile Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 30/1. ve 35/f maddelerinde öngörüldüğü şekilde yapılmalıdır. Aksi halde tebligat usulsüz olur(Muşul, Tebligat Hukuku, Ankara 2018, s.347-348).
Muhatap veya yerine tebligat yapılacak kimseyi bulamayan tebligat memuru, önce o kimsenin sürekli mi geçici mi o adreste bulunmadığını ve bulunmama sebebini doğru şekilde araştırmakla yükümlüdür. Bu araştırma, özellikle muhatabın geçici belirli bir süre mi, yoksa tamamen mi adresten ayrılmış olup olmadığını tespit bakımından önemlidir. Böyle bir araştırma yapmadan ve bunu tutanağa geçirmeden, bir tebligat yöntemi belirlemek mümkün ve doğru değildir. Zira, muhatabın adreste geçici olarak bulunmaması ile tamamen ayrılmış olması hâlinde izlenecek tebligat usulü birbirinden farklıdır(Hanağası, E./Özekes, M.: Yargı Örgütü ve Tebligat Hukuku, Eskişehir 2017, 3. B., s. 120).
Muhatabın tebliğ adresinde ikamet etmekle birlikte, kısa süreli ve geçici olarak adreste bulunmadığının, tevziat saatlerinden sonra geleceğinin beyan ve bunun tevsik edilmesi hâlinde ancak; maddede sayılan kişilerden birisine, imza karşılığı tebliğ edilip 2 numaralı ihbarnamenin kapıya yapıştırılması ve komşunun durumdan haberdar edilmesi işlemlerine geçilebilecektir. Tahkikatta muhatabın adresten kesin olarak ayrıldığının ya da öldüğünün tespiti hâlinde ise Yönetmeliğin 30. maddesinin 2, 3 ve 4. fıkraları gereğince işlem yapılacaktır.
Yönetmeliğin 30/2. maddesine göre; muhatap ölmüşse veya gösterilen adresten sürekli olarak ayrılmışsa ve yeni adresi de tebliğ memurunca tespit edilememişse tebligat evrakı tebliği çıkaran mercie geri gönderilir.
Somut olayda; davacıya çıkartılan ihraç kararının tebliğine ilişkin tebliğ mazbatasında; "muhatabın adresinin kapalı olduğu, adresten sürekli ayrıldığının ... ...'un (veya ... ) beyanından anlaşıldığı, imzadan imtina edildiği, muhatabın yeni adresinin temin edilemediği, tebligatın mahalle muhtarına iade edildiği " yazılıdır. Ancak tebligatta iade işlemi yapılmayıp tebliğ işlemi yapıldığı, kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak yapılan tebligatın usulsüz olduğu görülmektedir.
HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, ihraç kararının tebliğine ilişkin davacıya çıkartılan tebligatın Tebligat Kanunun 21/1 ve Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 30/1 ve 2. madde hükümlerine aykırı yapılması sebebiyle usulsüz olmasına, dolayısıyla eldeki davanın süresinde olduğuna ilişkin mahkeme kabulünün de isabetli olmasına, borcun ödenmesine yönelik davacıya gönderilen ihtarnamelerin usulüne uygun düzenlenmemiş olmasına, ihtarnamelerde yazılı borç miktarının gerçek borç miktarını yansıtmamasına, bu yönde hükme esas alınan bilirkişi raporunun bilimsel verilere ve oluşa uygun, hüküm kurmaya ve denetime elverişli olmasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00 TL maktu istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL istinaf karar harcının davalı taraftan tahsili ile Hazine'ye GELİR KAYDINA,
3-Davalının istinaf başvurusu nedeniyle yaptığı yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
5-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6-Kararın Dairemiz tarafından taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b-1 bendi gereğince aynı kanunun 361/1 maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren İKİ HAFTALIK süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.
...