6. Hukuk Dairesi 2024/3437 E. , 2026/1006 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/785 E., 2024/717 K.
BİRLEŞEN 2019/709 ESAS SAYILI DOSYADA
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2019/350 E., 2021/741 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davalarda taraf vekillerince temyiz edilmekle ve incelemenin duruşmalı olarak yapılması asıl davada davacı-birleşen davada davalı ... Enerji. İnş. Müh...A.Ş. vekili tarafından tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 13.01.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili Avukat ... ile asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekili Avukat ...'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
A. ASIL DAVA
Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında güneş enerji santrali yapım işini konu alan 16.08.2017 tarihli sözleşme düzenlendiğini, sözleşmede davacı yükleniciye, yapılacak santralin gücü ile orantılı (her bir Mwp başına 25.000,00 USD bir bedel ödeneceğinin kararlaştırıldığını, santral meydana getirilerek davalı iş sahibine teslim edildiği halde kararlaştırılan iş bedelinin müvekkiline ödenmediğini, bu nedenle KDV'si ile birlikte alacağın tahsili amacıyla davalı hakkında icra takibine giriştiklerini, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, itirazın iptali ile icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
B. BİRLEŞEN DAVA
Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalı yüklenicinin sözleşmede kararlaştırılan edimlerinin bir kısmını yerine getirmediğini, tesisi süresinde teslim etmediğini, gecikme nedeniyle üretim kaybı oluştuğunu ve işin kabulünden sonra vermesi gereken bakım hizmetini yerine getirmediğini, bu hizmeti başka firmalardan almak zorunda kaldıklarını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 5.000,00 USD gecikme cezası, 5.000,00 USD üretim kaybından kaynaklı zarar ve 50,00 USD bakım hizmeti bedeli olmak üzere toplam 10.050,00 USD'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Asıl davada davalı iş sahibi vekili cevap dilekçesinde; davacının tüm alacaklarını, sözleşme hükümleri uyarınca, finansal kiralama şirketinden tahsil ettiğini, müvekkili şirketten ayrıca bir talepte bulunamayacağını, yüklenicinin sözleşmeden kaynaklanan bir kısım edimlerini yerine getirmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
Birleşen davada davalı vekili, tesisin süresinde teslim edildiğini, müvekkilinin tüm edimlerini yerine getirdiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada davacı yüklenicinin sözleşme kapsamında üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiği, sözleşmenin 10.1. maddesi uyarınca, santralin gücü üzerinden hesap edilen toplam alacağının 5,96 Mwp x 25.000,00 USD = 148.500,00 USD olduğu, icra takibinde bu meblağın KDV'si ile birlikte tahsilini talep etmiş ise de KDV tahakkuna ilişkin fatura düzenlemediği, ayrıca sözleşmede iş bedelinin götürü olarak kararlaştırıldığı ve KDV’nin hariç tutulduğuna dair bir kayıt bulunmadığı, bu nedenle KDV'ye yönelik talebinin yerinde olmadığı; birleşen davada davacı iş sahibi cezai şart talep etmiş ise de sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın ifaya ekli cezai şart niteliğinde olduğu, somut olayda, iş sahibi ifayı çekincesiz kabul ettiğinden cezai şart talebinin yerinde görülmediği, sözleşmenin 5.2. maddesinde işin süresinin iş emri sözleşmesinden itibaren 120 gün olarak belirlendiği, iş emri sözleşmesi düzenlenmediği, bu durumda geç teslimden söz edilemeyeceğinden iş sahibinin üretim kaybından kaynaklı tazminat talebinin de yerinde olmadığı, yine işin tesliminden sonra yüklenicinin bakım ve onarım hizmetini ücretsiz vereceğine dair sözleşmede bir kayıt bulunmadığı, bu konuda herhangi bir ücret de belirlenmediği, davacı söz konusu hizmeti dava dışı firmalardan aldığını iddia etmiş ise de bu hizmetin piyasa koşullarından daha yüksek bedelle alındığı yönünde bir iddiası olmadığı, bu yöndeki zarar iddiasının da ispat edilemediği gerekçesiyle, asıl davanın kısmen kabulü ile icra takibinin 148.500,00 USD asıl alacak üzerinden devamına, takip tarihindeki kur üzerinden %20 icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiline, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Asıl davada davalı-birleşen davada davacı iş sahibi ... 2 Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde;
a. Taraflar arasındaki sözleşmeden kaynaklı her türlü ödemenin ... (... Kiralama A.Ş.) ile yapılacak sözleşme kapsamında ödeneceğinin kabul edildiğini,
b. Bilirkişi kurulunun yetersiz olduğunu, kurulda EPDK uzmanı ve elektrik mühendisinin de yer alması gerektiğini,
c. Sözleşmenin 10.3. maddesinde ödemenin kesin kabulden sonra yapılacağının düzenlendiğini, davacının kesin kabule ilişkin dosyaya belge sunmadığını, sözleşmeye uygun bir kabul bulunmadığını, yüklenicinin sözleşmenin ilgili maddelerinde sayılan pek çok yükümlülüğü yerine getirmediğini, mahkemece sözleşmenin bir bütün olarak incelenmediğini, geçici kabul tutanağı düzenlenmesinin işin kabulünün yapıldığı anlamını taşımayacağını,
e. Dosyaya gelen SGK yazılarına göre iş yeri tescili için yapılan başvuru tarihinin 09.09.2017 tarihi olduğunu, en geç bu tarihin iş emri tarihi olarak kabul edilmesi ve buna göre işin 07.01.2018 tarihinde teslim edilmesi gerektiğini, oysaki geçici kabulün 11.06.2018 tarihinde yapıldığını, söz konusu gecikme nedeniyle müvekkiline cezai şart ödenmesi ve üretim kaybından kaynaklı zararın tazmin edilmesi gerektiğini, işin daha önce başladığına dair taraflar arasında yazışmalar olduğunu, dolayısıyla zaten başlamış olan iş için ayrıca bir iş emri düzenlenmesine gerek bulunmadığını, mahkemece bu yönlerden araştırma yapılmadığını,
f. Yüklenicinin bakım onarım yükümlülüğünü yerine getirmediğini, bu konuda ENERPARC'ın talimatları doğrultusunda hareket etmesi gerektiğini, müvekkiline gönderilen fizibilite raporunda bakım ücretinin belirlendiğini, bu hizmeti yerine getirmeyen yüklenicinin belirtilen miktar kadar menfaat temin ettiğini beyan etmektedir.
2. Asıl davada davacı-birleşen davada davalı ... Enerji Üretim Müh. Dan. San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde;
a. Asıl davada müvekkilinin alacağına KDV'nin de eklenmesi gerektiğini, zira sözleşmenin 16.7. maddesinde vergi ve harçların iş sahibinin sorumluluğunda olduğunun düzenlendiğini,
b. Sözleşmenin 10.3. maddesi uyarınca faturanın kesilmesi ile borçlu iş sahibinin temerrüde düştüğünü, ayırca ihtara gerek olmadığını, işlemiş faiz talebinin reddinin bu nedenle hatalı olduğunu,
c. Yabancı para cinsinden açılan asıl ve birleşen davada, kabul edilen ve reddedilen kısımlara ilişkin, karar tarihindeki kur üzerinden vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, mahkemece eksik vekâlet ücretine hükmedildiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, asıl davada ... sözleşmesinden kaynaklanan iş bedeli alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali, birleşen davada ise aynı sözleşmeye dayalı cezai şart, gecikme tazminatı ve alacak istemlerine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, asıl davada davacı-birleşen davada davalı yüklenici ... Enerji Üretim Müh. Dan. San. ve Tic. A.Ş. vekilinin tüm, asıl davada davalı-birleşen davada davacı iş sahibi ... 2 Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş. vekilinin birleşen davaya ilişkin tüm, asıl davaya ilişkin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Asıl davada davalı iş sahibi ... 2 Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;
Asıl davada davalı iş sahibi vekili, sözleşmede yüklenci şirkete yapılacak ödemelerin dava dışı ... A.Ş. garantörlüğünde banka ve leasing şirketlerinden temin edileceğinin kararlaştırıldığını, davacının tüm alacağını bu şekilde tahsil ettiğini savunmuştur.
Taraflar arasında düzenlenen 16.08.2017 tarihli sözleşmenin “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinde “Garantör: ...adresinde ikâmet eden ve Yatırımcıların %100 hisselerine sahip olan ... İnş. Taah. ve Tic. A.Ş.’ye ifade eder”, “Kreditör: Garantör ve Yatırımcılar ile yapılan kredi anlaşması çerçevesinde işbu sözleşmedeki ödeme hükümlerince Yatırımcılar adına ödemeleri yapmayı taahhüt eden banka veya diğer finans kuruluşunu ifade eder.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
Dava dışı ... İnş. Taah. ve Tic. A.Ş. tarafından, davalı ... Enerji Üretim Müh. Dan. San. ve Tic. A.Ş.’ye karşı İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/1189 Esas sayılı dosyasında açılan davada; davacı ....A.Ş.’nin, işbu davanın davalısı ...A.Ş.’de dahil Türkiye çapında güneş enerjisi üretme amacıyla kurulmuş 43 adet şirketin tek sahibi olduğu, bu şirketlerin enerji yatırımlarını yapmak amacıyla davalı yüklenici ....A.Ş. ile sözleşmeler yaptıkları, sözleşme görüşmeleri sırasında, yüklenici şirketin bankalardan kullandığı krediler çıkana kadar, işin bir an evvel başlayabilmesi için, ...A.Ş. tarafından yüklenici ....A.Ş.’ye avans verildiği ve imalâtta kullanılacak güneş enerji panelleri yurt dışından ithal edilerek yüklenici firmaya teslim edildiği, krediler çıkmasına rağmen yapılan avans ödemelerinin ....A.Ş.’ye iade edilmediği, ayrıca güneş enerji panellerinin bedellerinin ödenmediği, yüklenici Soralay...A.Ş.’nin alacağının tamamını yatırımcı şirketlerden tahsil ettiği halde ....A.Ş.’ye olan borcunu ödemediği ileri sürülerek, bu alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptalinin talep edildiği, mahkemece yapılan yargılama sonucunda; söz konusu ticari ilişki kapsamında ....A.Ş.’nin takip tarihi itibariyle davalı Soloray...A.Ş.’den bakiye 2.794.744,66 USD alacağı bulunduğu, bu tutarın takip tarihindeki kur karşılığı olan 16.796.415,40 TL üzerinden itirazın iptali ile takibin devamına karar verildiği, davanın istinaf aşamasında olduğu anlaşılmıştır.
Her ne kadar mahkeme gerekçesinde, İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/1189 Esas sayılı dosyasında görülen davanın, eldeki davaya ile ilgisi olmadığı belirtilmiş ise de az yukarıda açıklandığı üzere dava dışı ....A.Ş. sözleşmede garantör olarak tanımlanmış olup davalı iş sahibi (yatırımcı) ...A.Ş.’nin %100 hissedarıdır. Bahsi geçen davada ileri sürüldüğü gibi işbu sözleşme uyarınca yapılacak işle ilgili olarak, ...A.Ş. tarafından yüklenici Soloray...A.Ş.’ye avans ödemeleri yapılmış ve imalatta kullanılacak güneş enerjisi panelleri temin edilmiş ise ....A.Ş.’nin henüz tahsil edemediği bu alacağının, işbu asıl davanın konusu olan Soloray...A.Ş.’nin iş bedeli alacağından mahsubu gerekir.
Bu durumda, mahkemece, İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/1189 Esas sayılı dosyasında görülen davanın neticesi beklenerek, yukarıda açıklandığı üzere, asıl davaya konu alacak bakımından mahsubu gereken bir tutar olup olmadığı hususunda bilirkişi kurulundan rapor alınarak, sonucuna göre, asıl davada tahsilde tekerrüre de neden olmayacak şekilde bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp, bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
(1) Asıl davada davacı-birleşen davada davalı yüklenici ... Enerji Üretim Müh. Dan. San. ve Tic. A.Ş. vekilinin tüm, asıl davada davalı-birleşen davada davacı iş sahibi ... 2 Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş. vekilinin birleşen davaya ilişkin tüm, asıl davaya ilişkin diğer temyiz itirazlarının reddine,
(2) Asıl davada davalı ... 2 Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının, asıl davada davalı yararına BOZULMASINA,
Dairemizdeki duruşmada vekille temsil olunan, asıl davada davalı-birleşen davada davacı yararına takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin asıl davada davacı-birleşen davada davalıdan alınarak davalıya verilmesine,
Peşin alınan harçların istek halinde taraflara iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
24.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.