11. Hukuk Dairesi 2025/4135 E. , 2026/1063 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1901 Esas, 2025/1078 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2022/338 E., 2023/335 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 24.02.2026 günü hazır bulunan davacı şirket yetkilisi ...ile davalı vekili Avukat ..., Avukat ..., Avukat ... ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ile...olarak bilinen altın madenini kurma, işletme işine yönelik olarak 50.000.000,00 USD bedelli, 19.06.20 06... .05.2009 tarihli anlaşmalar yaptığını, davalı tarafın çalışmalar başladıktan bir süre sonra işin iptalini talep ettiğini, bu amaçla 16.10.2009 tarihli protokolün imzalandığını, 19.06.20 06... .05.2009 tarihli sözleşmelerin fesih edildiğini, imzalanan bu protokolle sözleşmenin iptal edilmesi nedeniyle 6.500.000,00 USD bedelli tazminat, başlamış ve tamamlanmış işlerin kalan hak ediş, kesin hesap alacakları için 917.206,00 TL + KDV alacak bedelinin ödenmesi konusunda anlaşıldığını, toplam tazminat alacağından 2.000.000,00 USD + KDV tutarındaki bölümünün çeşitli tarihlerde yatırıldığını, ancak 4.500.000,00 USD + KDV tutarındaki tazminat alacağının halen ödenmediğini, müvekkilinin, davalıya kalan tazminat ödemesini yerine getirmesi konusunda 26.11.2014 tarihinde ihtarnameyi gönderdiğini, davalının 02.12.2014 tarihli ihtarla cevap verdiğini, buna rağmen sonuç elde edilemediğini ileri sürerek 4.483.000,00 USD kalan tazminat bedelinin 16.10.2009 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile ve KDV'siyle birlikte tahsiline, davalının taşınmazları üzerine ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/1039 E. sayılı dosyasındaki kısmı alacak davasından feragat ettiğini, akabinde bu davayı açtığını, 16.10.2009 tarihli ibra protokolü ile geçmişe dönük tüm iş anlaşmalarının iptal edildiğini, alınan raporlarda müvekkili şirketin davacıya ödeme yapmasını gerektirecek bir iş ve işlem olmadığının belirlendiği, davacının taleplerinin uydurma olduğu, yetkili mahkemenin Ankara olmasının gerektiğini, 5 yıllık zamanaşımının dolduğunu, davacının tümüyle gerçeğe ve protokole aykırı taleplerinin kabul edilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların defter ve kayıtlarında birbirlerinden borç ve alacak bakiyesinin bulunmadığı, davacının verdiğini iddia ettiği mal ve hizmetlerin ispatlanamadığı, davalının yapmış olduğu ödemelerin taraflar arasındaki 16.10.2009 tarihli İkale Sözleşmesi kapsamında kaldığı, 5/b ve 6/a bendi gereğince ödemelerin bu maddelere istinaden yapıldığı, davacının düzenlediği faturaların bilirkişi raporunda da açıklandığı üzere dayanağının bulunmadığı ve bu işlemlerin yapılmadığı, bu nedenle davacının bilirkişi raporunda itiraz dilekçesinde belirtmiş olduğu, sözleşmenin ikinci maddesinde yer alan diğer protokollerde doğan ve devam eden işlere ait hakediş alacaklarının bulunmadığı, davacının alacağının olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, taraflarca istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, taraf defterlerinde yapılan bilirkişi incelemesinde alacak borç kaydının bulunmadığının belirlendiği, ispat yükü üzerinde olan davacının davasını kanıtlayamadığı, dava tarihindeki döviz kuru değeri üzerinden davalı lehine vekâlet ücreti hükmedilmemesinin isabetli olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, sözleşmeden kaynaklı bakiye alacak istemine ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
1.Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin karara yönelik davalı tarafın tüm temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2.Davacı tarafın temyiz itirazlarına gelince; taraflar arasında altın madeni kurma ve işletmeye yönelik imzalanan 19.06.2006 tarihli ve 14.05.2009 tarihli sözleşmelerin feshine ilişkin 16.10.2009 tarihli ... Protokolü imzalandığı, protokol kapsamında davalının, davacıya yapacağı ödemelerin düzenlendiği anlaşılmakla; davacı, davalının 6.500.000,00 USD tazminat tutarının sadece 2.000.000,00 USD+ KDV'sini ödediğini, protokolde yer alan 917.206,00 TL+ KDV'yi ödemediğini, 4.500.000,00 USD+ KDV alacaklı olduğunu, faturaların İşbirliği Taahhüt Sözleşmesi ve Kiralık Makine Sözleşmesinden kaynaklı doğan alacaklara istinaden düzenlendiğini ileri sürmüş, davalı ise protokol kapsamında tüm ödemeleri yerine getirdiğini savunmuştur.
İlk Derece Mahkemesince; davacı tarafça düzenlenen faturaların tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, her iki tarafın defterinde de borç ve alacak kaydı bulunmadığı, davacının faturalara konu ettiği mal ve hizmetlerin ispatlanamadığı, faturaların dayanağının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince tarafların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Ancak, protokolün 2. maddesi "İşbu Protokol'ün imzası öncesinde imzalanmış diğer tüm protokoller ve bu protokollerle ilgili olarak doğan tüm hak ve yükümlülüklere ilişkin olarak; diğer protokollerden doğan kesin hesap alacakları ve devam eden işlere ait hakediş alacakları hariç; taraflar birbirilerini ibra etmiş olacaklardır." hükmünü haiz olup, davacı taraf, düzenlediği faturaların protokolün 2. maddesi kapsamında protokol haricindeki alacaklara ilişkin olduğunu, işbu davadaki taleplerinin ise protokolün 5/b, 6/a ve 6/b bentlerinde düzenlenen alacaklara ilişkin olduğunu beyan etmiştir. Nitekim faturaların içeriğinde de mal ve hizmet bedeli açıklamalarının yazılı olduğu görülmüştür. Her ne kadar, davalı, fatura bedellerini ödediğini ve protokol kapsamında borcu kalmadığını savunmuş ise de, ödeme işlem dekontlarında açıklama yer almamaktadır. Bu hususta ispat yükü davalı tarafa ait olup, davalı, protokolün 5. ve 6. maddesi kapsamında ödeme yaptığını ispat etmekle yükümlüdür. Faturalar her iki tarafın da ticari defterlerinde kayıtlı olup, faturalara davalı tarafça itiraz edilmeden ödeme yapıldığı, aksi yöndeki savunmaların davalı tarafça da ispat edilemediği görülmekle, söz konusu faturaların protokolün 2. maddesinde ifade edilmiş olan "diğer protokollerden doğan kesin hesap alacakları ve devam eden işlere ait hakediş alacakları hariç" işlere ilişkin olduğunun kabulü ile davalının, dava konusu yapılan protokolün 5. ve 6. maddesi kapsamında borçlu olduğunun kabulü gerekir.
Ayrıca, Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/1039 E. sayılı dosyasında davacının kısmi dava açarak, aynı hukuki ilişki kapsamında 100.000,00 TL talep ettiği, yargılama devam ederken kısmı alacak davasından feragat ettiği, feragatin tüm alacağa ilişkin olmayıp sadece dava konusu edilen kısma yönelik olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, davacının protokol kapsamında talep edebileceği alacağın tespiti ile tespit edilen bu tutardan feragate konu 100.000,00 TL'nin de indirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, Mahkemece yazılı ve yerinde bulunmayan gerekçelerle davanın tamamen reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
VI. SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalının tüm temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacının temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, HMK'nın 373/1 hükmü uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin taraflardan alınarak yek diğerine verilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,
24.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.