10. Hukuk Dairesi 2025/18570 E. , 2026/5175 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2022/147 E., 2025/93 K.
Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde verilen karar fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 08.05.2011 – 15.06.2017 tarihleri arasında tam ve kesintisiz çalışmasına rağmen Kuruma eksik bildirilen hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ve fer’i müdahil vekilleri, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 04.11.2020 tarihli kararı ile davacının davasının kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 04.11.2020 tarihli kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 16.03.2021 tarihli kararı ile tarafların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesinin 16.03.2021 tarihli kararının süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...Dosya kapsamına göre 29.09.2012 – 30.11.2015 tarihleri arasında davacının davalı şirketten bildirimleri bulunmaktadır. Yapılan yargılamada toplanan delillere göre de davacının işten ayrıldığının bildirildiği tarihten sonra da 15.06.2017 tarihine kadar davalı işveren yanında kesintisiz çalışmaya devam ettiği kabul edilmiştir.
Ancak dinlenen davacı tanıklarının beyanları hüküm kurmaya elverişli olmayıp tanıklar usulüne uygun olarak dinlenmemiştir.
Hizmet tespiti davalarının kamusal yönü dikkate alınarak taraflar tarafından bildirilen delillerle yetinilmeyip Mahkemece resen araştırma ilkesi gereğince gerekli araştırma ve incelemeler yapılmalı varsa çelişkiler giderilmelidir.
Mahkemece dinlenen tanıklar yeniden celp edilerek beyanlarına başvurulmalı, açık olarak davacının hangi tarihe kadar çalıştığı, ne iş yaptığı, tanıkların bu bilgileri ne şekilde hatırladıkları sorulmalı, somut ve net bir şekilde çalışma dönemi belirlenmeli, 15.06.2017 tarihli “... maaş avansı 1.670 TL” ibareli belgeyi düzenleyen ... isimli tanığın beyanlarıyla diğer tanık beyanları arasında oluşan çelişkiler giderilmeli, çalışma süresi her türlü şüpheden uzak somut şekilde belirlenerek hüküm kurulmalıdır.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. " gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kabulüne, taleple bağlı kalınarak davacının 29.09.2012-15.06.2017 tarihleri arasında .. Gıda İnş. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.'de işçi olarak çalıştığının tespiti ve çalışma sürelerinin sigortalı geçen sürelerden sayılması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının şirket bünyesinde 29.09.2012-30.11.2015 tarihleri arasında çalıştığını, bu süreler dışında hiçbir çalışması bulunmadığını, davacının müvekkili şirketten kendi isteği ile ayrıldığını, ayrılırken imzalamış olduğu 30.11.2015 tarihli ibranameyi dosyaya sunduklarını, davacının tarafından 07.03.2018 tarihli duruşmada 2017 yılında müvekkili tarafından davacıya ödenmiş maaş belgesinin bulunduğu iddia ettiği, belgenin kendilerine tebliğ edilmemesi nedeniyle savunma hakkını saklı tuttuklarını, tanık beyanlarının yeterli olmadığını, çalışmanın ispat edilemediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
Fer’i müdahil vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını, Mahkemenin eksik inceleme ile karar verdiğini, Yargıtay bozma ilamının gereklerinin tam olarak yerine getirilmediğini, davacının iddiasını ispatlayamadığını, bilirkişi raporunun hükme esas almaya elverişli olmadığını, tanık beyanlarına dayanılarak karar verildiğini, yazılı delil ile ispatlanması gerektiğini, gerekçeli kararda çelişkili tespitler olduğunu, hüküm ile gerekçe kısmı arasında da çelişki bulunduğunu, gerekçe kısmında 18.03.2013-03.04.2013 tarihleri arasında davacının asgari ücretle çalıştığının tespit edildiği belirtilmişken kararın devamında 29.09.2012-15.06.2017 tarihleri arasında davacının çalışmış olduğunun tespit edildiği, vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
1. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde Mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.
Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
Somut dosyada, gerekçeli kararda 18.03.2013-03.04.2013 tarihleri arasında çalıştığının tespit edildiği bildirilmesine rağmen hüküm fıkrasında 29.09.2012-15.06.2017 tarihleri arasında çalıştığı yönünde tespitte bulunulmakla gerekçe ile hüküm fıkrası arasında açık bir şekilde çelişki oluşturulmuştur.
Kabule göre de davacının hizmet cetvelinin incelenmesinde davalı iş yerinden 29.09.2012-30.11.2015 tarihleri arası bildirimleri bulunmasına rağmen Kuruma bildirilen sürelerin dışlanmaksızın hüküm kurulmasının hatalı olduğu, dava tarihi dikkate alındığında Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının fer'i müdahil sıfatının bulunduğunun gözetilmediği ve karar başlığında davalı olarak belirtildiği, Yargıtay bozma ilamında dinlenen tanıkların beyanlarının hüküm kurmaya elverişli olmadığı, tarafların getirdiği delillerle yetinilmeyip resen araştırma yapılması gerektiği, dinlenen tanıkların yeniden celp edilerek beyanlarına başvurulması, açık olarak davacının hangi tarihe kadar çalıştığı, ne iş yaptığı, tanıkların bu bilgileri ne şekilde hatırladıkları sorularak, somut ve net bir şekilde çalışma dönemi belirlenmesi 15.06.2017 tarihli “... maaş avansı 1.670 TL” ibareli belgeyi düzenleyen ... isimli tanığın beyanlarıyla diğer tanık beyanları arasında oluşan çelişkilerin giderilerek çalışma süresi her türlü şüpheden uzak somut şekilde belirlenmesi gerektiği belirtilmiş olup her ne kadar Mahkemece bozma ilamına uyularak bir takım araştırmalar yapılmış ise de tanıkların bozma ilamında belirtilen hususlar yönünden beyanlarına başvurulmamış, tanıklar adına yazılan talimat evrakı ekine önceki beyanları ve yargıtay ilamı eklenmeksizin çelişkileri giderecek şekilde beyanları alınmamış, dinlenen tanıkların hizmet cetvelleri dosyaya alınarak çalışma sürelerine göre değerlendirme yapılmamış olup davacının hangi tarihler arasında çalıştığı hususuna ilişkin bozma gereğinin yerine getirilmemesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,
Peşin yatırılan temyiz harcın istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
21.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.