10. Hukuk Dairesi 2025/17073 E. , 2026/4852 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2866 E., 2025/1415 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kırklareli İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/145 E., 2023/73 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; vekil eden Kurum tarafından borçlu davalının 2007-2008 yılları çalışmaları iptal edildiğinden verilen aylıkların yersiz olduğu bu nedenle aylıkların kesilmesi ve ödenen aylıkların da davalıdan geri alınması gerektiğinin Kurumca tespit edildiğini ve ödenen yersiz aylıkların tahsili amacıyla, icra takibi yapıldığını beyanla, anılan takibe yönelik davalının itirazının kaldırılmasına, borçlu hakkında %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davacı Kurum tarafından müvekkilinin 2007-2008 yılları çalışmalarının iptal edildiğini, verilen aylıkların yersiz olduğu kanaatine varıldığını ve bu sebeple aylıkların kesilerek, ödenen aylıkların müvekkilinden geri alınması gerektiği iddia edildiğini, buna binaen mezkûr Kurumca 97.510,42 TL yersiz aylıklar ve 30.625,80 TL faizin tahsili amacıyla Kırklareli İcra Müdürlüğünün 2018/2036 esas sayılı dosyasında icra takibi açıldığını ve müvekkiline ödeme emri gönderildiğini, bu ödeme emri müvekkilince tebellüğ edildikten sonra, süresi içerisinde haklı itirazını gerçekleştirdiğini, davacı Kurumca yapılan işlemlerin hukuka uygun olmadığını, müvekkilinin 2007-2008 yılları arasında .. Mühendislik isimli firmada ... ... isimli işverene bağlı olarak inşaat işlerini gerçekleştirmek için çalıştığını, bu esnada ... ... isimli işverenle tanışmamış olup, haliyle tek bildiği husus ... Mühendislik firması adına çalıştığı olduğunu, bu yönde daha önce kendisinin .. Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde ifade verdiğini, buradaki çalışmayı kardeşi ... sayesinde gerçekleştirdiğini, ... ile ... ... arasında uzun yıllara dayalı bir iş arkadaşlığı bulunduğunu, sık sık birbirlerine ait işlerde, iş yoğunluğu, kapasitesi, iş aletleri, işçi gereksinimi gibi sebeplerle yardımlaştıklarını, söz konusu döneme ilişkin çalışmayı, kardeşi ...'un talep etmesi sebebiyle kabul ettiğini ancak ... Mühendislik'in kime bağlı olduğu hakkında bir fikri olmadığını, ... ...'nın ...'dan işçi talebinde bulunduğunu, müvekkilinin kardeşi ...'da ağabeyi olan müvekkilinin çalışmasını uygun gördüğünü ve ilgili işlerde çalışmasını sağladığını, hak düşürücü süre itirazının kabulüne ve davanın reddine, mahkeme aksi kanaatte ise itirazın kabulü ile takibin iptaline, dava konusu itirazın iptali ve icra inkâr tazminatı taleplerinin reddine, davacının icra takibinin konusu olan meblağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinin hukuka uygun olmadığını, çalışmalarının gerçek ve fiili olduğunu, ... ...'nın kardeşi ...'dan işçi talebinde bulunduğunu, ...'un da kendisinin çalışmasını uygun görerek, ilgili işlerde çalışmasını sağladığını, tanık beyanlarıyla da bu hususun ispatlandığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmetlerin fiili olmadığına dair Kurum işlemi sonucu aylığın kesilmesinden kaynaklı icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.
Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu iş yeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.
Eldeki davada, davacının dava dışı ... ... unvanlı iş yerinden 01.03.2007-01.07.2008 tarihleri arasındaki hizmetlerinin, Kurumun 30.06.2017 tarihli raporuna istinaden, gerçek ve fiili olmadığından bahisle iptal edildiği, buna bağlı olarak bağlanan yaşlılık aylığının şartları oluşmadığından iptal edilerek, yersiz ödenen aylıklar sebebiyle davalı adına borç tahakkuk ettirilerek takibe geçildiği, davalı yanın Kurum denetmenine verdiği ifadesinde; ... ... isminde birini tanımadığını beyan etmesi üzerine, anılan iş yerinden 01.03.2007-01.07.2008 tarihleri arasındaki tüm çalışmalarının iptal edildiği anlaşılmış ise de, Mahkemece dinlenen bir kısmı davalının kardeşi olduğu anlaşılan bordro tanıklarının, davacı ile birlikte 2007-2008 yılları arasında çalıştıklarını beyan etmeleri ve özellikle re'sen kamu tanığı olarak tespit edilerek ifadesine başvurulan ...'in; 2006-2007 yılları arasında, davalı ile birlikte ..'da bulunan .. .. binasının inşaatında birlikte çalıştıklarını, davalının kalıpçı olarak çalıştığını, 2007 yılında inşaatın kabası bittikten sonra, gurbetçi olduğu için memleketine geri döndüğünü, 2008 yılında davalının olmadığını belirtmesi karşısında; davalının, dava dışı ... ... unvanlı iş yerinde bir süre çalıştığı anlaşılmakta olup, bir kısmı davalının kardeşi olan bordro tanıkları ile re'sen dinlenen kamu tanığı ...'in davalının çalışma süresi konusunda verdikleri beyanlardaki çelişkilerin giderilmesi amacıyla yeniden ifadelerine başvurulmalı, davalı yanın çalışma süresi hakkında ayrıntılı beyanları alınmalı, uyuşmazlık konusu dönemde, davalının çalıştığını iddia ettiği ... Milli Parkı'nda bekçi, müdür, koruma görevlisi olan kişiler tespit edilerek, davacının fiili çalışması konusunda beyanları alınmalı, davalının çalıştığı süre belirlenerek yaşlılık aylığına hak kazanıp kazanmadığı değerlendirilmeli, toplanan deliller ışığında varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
15.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.