İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2021/7)
Kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğ, 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde 26/6/2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2021/5) ile açılan korunma önlemi soruşturması sonucunda alınan kararı içermektedir.
Soruşturma
MADDE 2 – (1) Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma kapsamında ulaşılan bilgi ve bulguları içeren özet sonuç raporu Ek-1’de yer almaktadır.
Karar
MADDE 3 – (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu soruşturma sonucunda yapılan tespitler ışığında, 70.04, 70.05 ve 70.06 Gümrük Tarife Pozisyonu (GTP) altında sınıflandırılan eşyanın ithalatında 3 (üç) yıl süreyle ek mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmasına, ek mali yükümlülüğün aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde birinci yıl 42 ABD Doları/Ton, ikinci yıl 40 ABD Doları/Ton ve üçüncü yıl 38 ABD Doları/Ton şeklinde belirlenmesine ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanlığına öneride bulunulmasına toplantıya katılan üyelerin oy birliği ile karar vermiştir.
GTP
EŞYANIN
TANIMI
MENŞE
ÜLKE
EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK
1. Dönem
(12/12/2021 -11/12/2022)
2.Dönem
(12/12/2022 -11/12/2023)
3.Dönem
(12/12/2023 -11/12/2024)
70.04
Çekme ve üfleme cam (plaka halinde), absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş)
İran İslam
Cumhuriyeti
42 ABD
Doları/Ton
40 ABD
Doları/Ton
38 ABD
Doları/Ton
70.05
Float cam ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş
70.06
70.03, 70.04 veya 70.05 Pozisyonlarındaki camların bombelendirilmiş, kenar işlemeli, aşındırılmış, delinmiş, emaye baskı uygulanmış veya başka şekilde işlenmiş, fakat diğer malzemelerle çerçevelenmemiş veya donatılmamış olanlar
(2) Birinci fıkrada belirtilen önlem, ilgili Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesiyle uygulanmaya başlar.
Yürürlük
MADDE 4 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız
── EK: 9.5.39053-Ek.docx ──
Ek-1
İRAN İSLAM CUMHURİYETİ MENŞELİ DÜZ CAM İTHALATINA YÖNELİK KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA İLİŞKİN ÖZET SONUÇ RAPORU
SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİLER
Başvuru
70.04, 70.05 ve 70.06 Gümrük Tarife Pozisyonlarında (GTP) sınıflandırılan İran İslam Cumhuriyeti (İran) menşeli düz cam ithalatında, 10/12/2018 tarihli ve 452 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan İran İslam Cumhuriyeti Menşeli Düz Cam İthalatında Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar kapsamında korunma önlemi uygulanmaktadır. Hâlihazırda 44 ABD Doları/Ton tutarında ek mali yükümlülük şeklinde uygulanan önlem, 11/12/2021 tarihinde son bulacaktır.
Bu çerçevede, mevcut korunma önleminin süresinin uzatılmasına ilişkin olarak Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. ve Düzce Cam A.Ş. firmaları tarafından başvuruda bulunulmuştur. Başvuru sahibi firmalar, 2020 yılı verilerine göre Türkiye üretiminin tamamını gerçekleştirmektedir.
Soruşturmanın Açılması
Başvurunun alınmasını takiben yapılan ön incelemede, mevcut korunma önleminin uygulanmaya başlaması sonrasında İran menşeli ithalatın son dönemde önemli artış kaydettiği, yerli üreticilerin istikrarlı devam eden ekonomik göstergelerinde, inceleme döneminin son yılında bir miktar bozulma olduğu, ayrıca İran’ın Türkiye’ye gerçekleştirdiği ihracatın toplam ihracatı içerisindeki payının arttığı yönündeki tespitler İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu’nun (Kurul) değerlendirmesine sunulmuştur.
Kurul, yapmış olduğu değerlendirme neticesinde başvuru konusu ürünün ithalatına karşı korunma önlemi soruşturması açılmasına karar vermiştir. Bu çerçevede, 26/6/2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2021/5) ile Kurul kararı ilan edilerek söz konusu ürün ithalatında korunma önlemi soruşturması açılmıştır.
Soruşturma Dönemi
Soruşturma dönemi olarak Ocak 2017 – Mart 2021 dönemi esas alınmıştır. Soruşturma raporunda yer alan değerlendirmeler, yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri ile soruşturma konusu ürünün ithalatının 2017-2020 arasındaki yıllık verileri ile 2020 ve 2021 yıllarının ilk üç aylık verilerine dayanmaktadır.
İlgili Taraflar ve Tarafları Dinleme Toplantısı
Soruşturma kapsamında ilgili taraf olmak için belirlenen süre içerisinde herhangi bir ithalatçı/ihracatçı firma, sektör kuruluşu veya resmi kurum ilgili taraf olmak için başvuruda bulunmamıştır.
Yerinde İnceleme
Soruşturma kapsamında, başvuru sahibi yerli üreticiler nezdinde 11/8/2021 ve 12/8/2021 tarihlerinde incelemelerde bulunulmuştur. Covid-19 salgını nedeniyle yerli üreticilerin başvuruda sunduğu verilerin doğrulanması, firmaların muhasebe sistemlerinin soruşturma birimine uzaktan erişim ile açılması ve doğrulamaya konu verilerin sistemden gösterilmesi suretiyle yapılmıştır. Bu incelemeler sırasında, firmalardan daha önce sağlanan bilgilerin teyit edilmesine yönelik belgeler toplanmış, genel üretim faaliyetleri ve süreçleri ile pazar koşulları hakkında bilgi alınmıştır.
SORUŞTURMA KONUSU ÜRÜN
Genel Bilgiler
Soruşturma konusu ürün, 70.04 GTP altında “çekme ve üfleme cam (plaka halinde), absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş)” ismi, 70.05 GTP altında “float cam ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş” ismi ve 70.06 GTP altında “70.03, 70.04 veya 70.05 Pozisyonlarındaki camların bombelendirilmiş, kenar işlemeli, aşındırılmış, delinmiş, emaye baskı uygulanmış veya başka şekilde işlenmiş, fakat diğer malzemelerle çerçevelenmemiş veya donatılmamış olanlar” ismi ile sınıflandırılan düz cam ürünüdür.
İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Kararın 6 ncı maddesi “Korunma önlemi uygulanan bir malın korunma önlemiyle korunması amaçlanan katma değere sahip nitelikteki aksam ve parçalarının ithalinde bu aksam ve parçalar veya bunlar kullanılarak üretilen ürün korunma önlemine tabi ürün sayılır. Söz konusu aksam ve parçaların farklı tarihlerde ve/veya farklı gümrüklerden ve/veya farklı ithalatçılar tarafından ithalinde de bu fıkra hükümleri uygulanır.” hükmünü amirdir.
Bu madde çerçevesinde yapılan incelemede, ilk önlemin 12/12/2015 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra 70.04 ve 70.05 GTP’li ürünün İran’dan ithalatında önemli bir düşüş gerçekleştiği, buna mukabil olarak aynı dönemde 70.06 GTP altında yer alan ürünün ithalatının ciddi şekilde arttığı tespit edilmiştir. İlk önlemin uzatılmasına yönelik olarak yürütülen soruşturmada, 70.06 GTP altında yapılan ithalatın, önleme tabi ürünün üzerine düşük katma değer ile işçilik ve işlem görmüş ürünü kapsadığı belirlenmiştir. Bu itibarla, İran menşeli 70.06 GTP altında sınıflandırılan ürün de hâlihazırda yürürlükte olan Karar kapsamında uygulanan korunma önlemine tabi tutulmuştur.
Bu çerçevede, soruşturma kapsamında yapılan değerlendirmelerde 70.06 GTP’li ürünlerin verileri de kullanılmış olup, “soruşturma konusu ürün” kapsamı olarak 70.04, 70.05 ve 70.06 GTP’leri altında sınıflandırılan ürünler kastedilmektedir.
Üretim Süreci
Soruşturmaya konu ürün olan düz cam; ayna, lamine, boyalı, kaplamalı camlar, buzlu, enerji camları ile birlikte temel camlar olarak sınıflandırılmaktadır. Tüm cam uygulamaları için temel ürün olan düz cam büyük plakalar halinde üretilmekte ve kullanılacakları alanın özellikleri doğrultusunda yalnızca ebada kesilerek ya da çeşitli işleme süreçlerinden geçirilerek bitmiş ürün haline getirilmektedir.
Düz cam ürünleri birçok farklı sektöre sınai ara ürün olarak girdi teşkil etmektedir. Ülkemizde düz cam ürünlerinin en yoğun kullanıldığı sektör inşaat sektörü olup bunu mobilya ve beyaz eşya sektörleri ile otomotiv sektörü izlemektedir. Sektördeki kullanıcılar, camı işleme süreçlerinde kullanan sanayici firmalardır. Anılan sektörlerde yalıtım camı ünitesi, ayna, lamine cam, kaplamalı cam, boyalı cam, temperli cam, bombeli cam, emaye baskılı cam olarak kullanılmaktadır.
Düz cam, Türk Standartları Enstitüsü’nün TS 102888 EN 572-2 No’lu yapılarda kullanılan temel soda kireç silikat cam mamuller- Bölüm 2: yüzdürme (float) cam standardına ve ISO-9000 Kalite Yönetim Sistem ve ISO-14000 Çevre Yönetim Sistemi’ne uygun olarak üretilmektedir.
Düz cam üretiminde float ve sheet teknolojisi kullanılmaktadır. Yerli üreticiler tarafından kullanılan float teknolojisi, kum ve diğer hammaddelerin (kalker, feldspat, dolomit, soda, sodyum sülfat) doğalgaz ve elektrik kullanılarak özel fırınlarda 1500-1600 ºC’de ergitilmesi, kalay banyosu üzerinde yüzdürülmesi ve kontrollü bir şekilde soğutularak düz cama dönüştürülmesi prensibine dayanmaktadır.
Sheet teknolojisi ise düz cam üretiminde geliştirilen ilk teknolojidir. Bu teknolojide, fırında eritilmiş olan camın şekillendirilmek üzere merdaneler vasıtası ile düşey olarak çekilmesi ile düz cam elde edilir. Sheet teknolojisinde kalite, kapasite ve yatırım tutarı düşük, enerji ve insan kaynağı kullanımı yüksektir.
Benzer veya Doğrudan Rakip Ürün
Soruşturma konusu düz cam, inşaat sektörü başta olmak üzere birçok sektörde sınai ara ürün olarak kullanılmaktadır. Düz camı, işleme süreçlerinde kullanan sanayici firmaların ürüne talebinde fiyatın başlıca belirleyici unsur olduğu tespit edilmiştir. Pencere, mobilya, beyaz eşya gibi ürünlerin bir parçası olan düz cam ürünü, nihai tüketiciler tarafından doğrudan satın alınmamaktadır. Ayrıca, ürünün genel fiziksel özellikleri, ürün kalitesinin ve markasının kullanıcılar tarafından doğrudan ayırt edilebilmesini mümkün kılmamaktadır. Yerli ve ithal olanlarının kullanım alanları aynıdır; fiziksel-kimyasal özellikleri ile üretim teknolojileri benzerlik göstermektedir.
Soruşturma konusu ürünün ithal ve yerli olanları, dağıtım kanalları açısından da birbirleriyle karşılaştırılmıştır. İran menşeli düz cam, ithalatçılar tarafından toptancılara ve sanayicilere satılmaktadır. Yerli düz cam ise aynı firmalara yetkili satıcılar aracılığı ile ya da sanayici müşterilere doğrudan dağıtılmaktadır. Dolayısıyla, her iki ürün de pazarda aynı dağıtım kanalını kullanmaktadır. Buna ek olarak, İran menşeli düz cam, ağırlıklı olarak inşaat ve mobilya sektöründe kullanılmaktadır. Bu sektörlerin pazarın büyük çoğunluğunu oluşturması nedeniyle de İran menşeli düz cam ile yerli düz camın aynı alanlarda kullanıldığı tespit edilmiştir.
Bu çerçevede, nihai kullanım alanları, üretim teknolojileri, talep yapısı, piyasaya arz koşulları ve dağıtım kanalları açısından değerlendirildiğinde, soruşturma konusu ürünün yurt içinde üretilenleri ile ithal edilenleri benzer ürün olarak değerlendirilmektedir.
Yerli Üretim
Ülkemizde düz cam üretimi yapan iki firma bulunmakta olup, bu üreticilerin yerli üretimi temsil oranları 2020 yılı verileri itibariyle aşağıda gösterilmektedir. Başvuru sahibi Şişecam ve Düzce Cam firmaları düz cam hattı, lamine hattı, kaplama hattı ve ayna hattı ile üretim yapmakla birlikte, üretim faaliyetlerinin en büyük kısmını düz cam imalatı oluşturmaktadır.
Başvuru Temsil Durumu
Unvan
Üretim Miktarı (Ton) (2020)
Üretim Payı (%)
Başvuru Yapan Üreticiler
Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. (Şişecam)
X
X
Düzce Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Düzce Cam)
X
X
Toplam:
X
100
Soruşturmada verileri kullanılan firmalar, yerli üretimin tamamını temsil etmekte olup, 2020 yılı için Şişecam ve Düzce Cam’ın yerli üretim içindeki payları sırasıyla %X ve %X’dir.
İTHALATIN SEYRİ
Bu bölümde soruşturma konusu ürün için yıllar itibariyle ithalatın seyri, piyasa payı ve yerli üretime oranına ilişkin istatistikler yer almaktadır. Bunun yanında, ülke bazında ithalat verileri sunularak yerli ve ithal ürünlerin birim fiyatları karşılaştırılmaktadır. Ayrıca, anılan ürünün İran menşeli olanlarına yönelik bir soruşturma olması sebebiyle her kısımda İran menşeli ithalat ayrıca ele alınmıştır.
İthalatın miktar bakımından değerlendirilmesinde temel miktar birimi olarak ton kullanılmıştır.
İthalatın Miktar ve Oransal Değişimi
Toplam İthalat
Miktar (Ton)
Değer ($)
BF($/Ton)
Değişim (Ton)
Değişim ($)
2017
383.029
173.484.748
453
-
-
2018
284.952
151.398.186
531
%-26
%-13
2019
257.058
129.295.911
503
%-10
%-15
2020
304.409
155.606.913
511
%18
%20
2020(3)
73.244
36.359.317
496
-
-
2021(3)
102.369
55.335.255
541
%40
%52
Soruşturma konusu ürünün tüm ülkelerden yapılan ithalat miktarı, 2018 yılında bir önceki yıla göre %26, 2019 yılında da %10 oranında azalmıştır. İthalat, 2020 yılında ise %18 artış göstererek 304 bin tona ulaşmıştır. 2021 yılının dönemsel verileri, 2020 yılının aynı dönemi ile karşılaştırıldığında ise artış oranının %40 olarak gerçekleştiği görülmektedir. İthal birim fiyatlarının soruşturma konusu dönemde dalgalı bir seyir izlediği görülmektedir.
Diğer yandan, tüm ülkelerden gerçekleşen düz cam ithalatı 70.04, 70.05 ve 70.06 GTP’leri için ayrı ayrı da incelenmiştir.
GTP
Yıl
Miktar (Ton)
Değer ($)
BF ($/Ton)
Değişim (Ton)
Değişim ($)
70.04
2017
3.438
1.578.988
459
-
-
2018
2.672
1.308.840
490
%-22
%-17
2019
2.710
1.230.662
454
%1
%-6
2020
2.303
955.785
415
%-15
%-22
2020(3)
717
262.805
367
-
-
2021(3)
843
313.482
372
%18
%19
70.05
2017
342.732
139.765.087
408
-
-
2018
242.154
114.755.742
474
%-29
%-18
2019
249.801
104.261.775
417
%3
%-9
2020
297.515
122.835.310
413
%19
%18
2020(3)
71.617
30.431.298
425
-
-
2021(3)
99.988
43.392.663
434
%40
%43
70.06
2017
36.860
32.140.673
872
-
-
2018
40.126
35.333.604
881
%9
%10
2019
4.547
23.803.474
5.235
%-89
%-33
2020
4.592
31.815.818
6.929
%1
%34
2020(3)
910
5.665.214
6.223
-
-
2021(3)
1.538
11.629.110
7.561
%69
%105
70.04 GTP altında sınıflandırılan düz cam ithalat miktarı, 2017 yılında 3.438 ton olarak gerçekleşmiş olup ithalat 2019 yılındaki %1’lik artış dışında diğer yıllarda azalarak 2020 yılında 2.303 tona gerilemiştir. İthalat 2021 yılının ilk üç aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre %18 oranında artış göstermiştir.
Düz cam ithalatının büyük kısmının 70.05 GTP kapsamında gerçekleştiği görülmektedir. 2017 yılında 343 bin ton olan ithalat miktarı 2018 yılında %29 azalarak, 242 bin tona gerilemiş, 2020 yılında ise önceki yıla oranla %19 artarak 298 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Dönemsel verilerde de artış seyri devam etmiştir. Birim fiyatlar ise soruşturma dönemi süresince dalgalı seyir izlemiştir.
70.06 GTP kapsamında yapılan ithalat miktarı 2017 yılında 37 bin ton, 2018 yılında ise 40 bin ton olarak gerçekleşmiştir. 2019 yılında bu pozisyonda da korunma önlemi uygulanmaya başlanmasıyla birlikte ithalatın %89 oranında azalarak 4 bin 500 tona gerilediği, 2020 yılında da buna yakın seyir izlediği görülmektedir. İthalat, dönemsel verilerde ise 2021 yılında bir önceki yılın aynı dönemine göre %69 oranında artış göstermiştir. Bunun yanında, 2017 yılında 872 $/Ton olan birim fiyatın ise, 2019 yılında 5.235 $/Tona yükseldiği, izleyen yılda ve dönemsel verilerde artış eğiliminin devam ettiği anlaşılmaktadır. İthal birim fiyatlarında 2019 yılı öncesinde birim fiyatların düşük seyretmesinin, 2017 ve 2018 yıllarında 70.04 ve 70.05 GTP kapsamında ithal edilmesi gerektiği halde, korunma önlemine tabi olmayan 70.06 pozisyonundan beyan edilen ürünlerden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Mevcut korunma önleminin 70.06 GTP altındaki ürüne de teşmil edilmesi sonucunda ise GTP’ler arasında gerçekleşen kaymanın sona erdiği, bundan dolayı 70.06 GTP ithalat verilerinin 2019 yılı sonrasında, yalnızca bu GTP altında yer alan spesifik ürünleri yansıttığı değerlendirilmektedir.
Aşağıdaki tabloda, İran menşeli düz cam ithalatı gösterilmiştir. İran menşeli düz cam ithalatı 2017-2019 yılları itibariyle artış kaydetmiş, 2020 yılında ise azalmıştır. 2021 yılının ilk üç aylık dönemi, 2020 yılının aynı dönemi ile karşılaştırıldığında ise geçtiğimiz yıl 5 bin ton olan ithalatın bu yıl 38 bin tona yükseldiği görülmektedir. Birim fiyatlar ise 2017-2020 yılları arasında 213-243 $/Ton arasında dalgalı bir seyir izlemiş iken, 2021 yılının dönemsel verisinde artış göstererek 299 $/Ton olarak gerçekleşmiştir.
İran
Menşeli İthalat
Miktar (Ton)
Değer ($)
BF ($/Ton)
Değişim (Ton)
Değişim
($)
2017
49.090
10.741.967
219
-
-
2018
60.818
14.794.560
243
%24
%38
2019
73.929
15.754.251
213
%22
%6
2020
21.355
5.080.768
238
%-71
%-68
2020(3)
5.244
1.124.370
214
-
-
2021(3)
38.269
11.457.826
299
%630
%919
İran menşeli düz cam ithalatı GTP bazında incelendiğinde 2020 yılında ithalatın %99 oranında 70.05 GTP’den yapıldığı anlaşılmaktadır.
70.06 GTP’den İran’dan yapılan ithalatın, 2017 ve 2018 yıllarında, toplam ithalat miktarının sırasıyla %62 ve %59’unu oluşturduğu anlaşılmaktadır. Önlem sonrası ise bu pozisyondan yapılan ithalatta %99 oranında azalma olmuş ve 2021 yılının ilk 3 ayında ithalat gerçekleşmemiştir.
GTP
Yıl
Miktar (Ton)
Değer
($)
BF ($/Ton)
Değişim (Ton)
Değişim
($)
70.04
2017
268
81.143
303
-
-
2018
269
82.499
307
%4
%2
2019
37
9.927
271
%-86
%-88
2020
-
-
-
-
-
2021(3)
64
23.323
363
-
-
70.05
2017
18.750
4.108.087
219
-
-
2018
24.604
6.034.841
245
%31
%47
2019
73.523
15.657.358
213
%199
%159
2020
21.331
5.069.796
238
%-71
%-68
2020(3)
5.220
1.113.398
213
-
-
2021(3)
38.204
11.434.503
299
%632
%927
70.06
2017
30.072
6.552.737
218
-
-
2018
35.945
8.677.220
241
%20
%32
2019
369
86.966
235
%-99
%-99
2020
24
10.972
457
%-93
%-87
Nispi İthalat
İthalatın Yerli Üretime Oranı
Nispi İthalat (%)
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
İthalatın Yerli Üretime Oranı* Endeks
100
74
71
101
100
149
İran Menşeli İthalatın Yerli Üretime Oranı Endeks
100
123
160
55
100
780
* Başvuru sahibi yerli üreticilerin üretim rakamlarına dayanmaktadır.
İthalatın yerli üretime oranı endeksi 2017 yılında 100 iken izleyen dönemde azalarak 2019 yılında 71’e gerilemiş, 2020 yılında ise yeniden 101 seviyesine yükselmiştir. İran menşeli ithalatın yerli üretime oranı endeksi ise, soruşturma konusu dönemin başından 2019 yılına kadar artış göstererek bu yılda 160’a yükselmiş, 2020 yılında ise 55’e gerilemiştir. Öte yandan, 2020 yılının ilk üç aylık döneminde 100 olan endeks, 2021 yılının aynı döneminde önemli düzeyde artışla 780’e yükselmiştir.
İthalatın Piyasa Payı
İthalatın piyasa payı hesabında, ithalat miktarı ile başvuru sahibi yerli üreticilerin yurt içi satış miktarlarının toplanmasıyla iç piyasa (tüketim) büyüklüğü tespit edilmiş olup, ithalatın tüketime oranlanması ile ithalatın piyasa payı elde edilmiştir.
Yurt içi Piyasa
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
İthalat Miktarı (Ton)
383.029
284.952
257.058
304.409
73.244
102.369
İran İthalat Miktarı (Ton)
49.090
60.818
73.929
21.355
5.244
38.269
Genel İthalat Piyasa Payı Endeks
100
78
83
100
100
104
İran’dan İthalatın Piyasa Payı Endeks
100
131
187
55
100
544
İthalatın piyasa payı endeksi genel ithalat ve İran menşeli ithalat için ayrı ayrı ele alınmıştır. Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, ithalatta yaşanan düşüşle birlikte, genel ithalatın piyasa payı endeksi 2017 yılında 100 iken, 2018 yılında 78’e gerilemiş olup endeks 2019 yılından itibaren tekrar artmış ve 2020 yılında 100’e ulaşmıştır. 2020 yılının dönemsel verisinde 100 olan endeks, 2021 yılında 104 olarak gerçekleşmiştir.
İran menşeli ithalatın piyasa payı endeksi 2019 yılında 2017 yılına kıyasla artış göstermiş ve 187 seviyesine gelmiştir. 2020 yılında 55’e gerileyen endeksin, 2021 yılının dönemsel verisinde 2020 yılının aynı dönemine göre kayda değer düzeyle artışla 544’e yükseldiği görülmektedir.
Ülkeler İtibariyle İthalat
Soruşturma konusu ürünün tedarikçi ülkeler itibarıyla ithalat miktarları Ek-1’de yer almakta olup, aşağıdaki tabloda ilk 10 ülkenin payları ve ortalama birim fiyatları gösterilmektedir. 2020 yılında ithalatın %22’si Bulgaristan’dan gerçekleşmiş olup, bunu sırasıyla %15 ve %12 oranlarıyla Rusya ve Çin izlemiştir.
İran, bu sıralamada %7 oranıyla 7. sırada yer almaktadır. İran’ın genel ithalat içerisindeki payı 2018 ve 2019 yıllarında artış seyri göstermiş ve 2019 yılında %29 olarak gerçekleşmiştir. 2020 yılındaki azalışın ardından, 2021 yılının ilk üç aylık döneminde İran’ın payı %37’ye ulaşmış ve İran bu dönemde ithalatın en fazla yapıldığı ülke konumuna gelmiştir.
İthalatta gerçekleşen birim fiyatlar incelendiğinde ise İran menşeli ithalatta birim fiyatların, diğer ana tedarikçi ülke fiyatlarına göre düşük seviyelerde gerçekleştiği görülmektedir.
Ülke Adı
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
Pay
BF
Pay
BF
Pay
BF
Pay
BF
Pay
BF
Pay
BF
(Ton)
($/
Ton)
(Ton)
($/
Ton)
(Ton)
($/
Ton)
(Ton)
($/
Ton)
(Ton)
($/
Ton)
(Ton)
($/
Ton)
Bulgaristan
%11
371
%16
391
%11
431
%22
349
%20
371
%22
385
Rusya Fed.
%26
285
%10
470
%10
414
%15
341
%14
285
%6
501
Çin
%18
384
%17
443
%16
468
%12
554
%13
384
%6
1.055
S. Arabistan
%2
259
%4
287
%5
276
%10
239
%9
259
%0
235
İtalya
%0
1.835
%0
3.161
%1
1.869
%9
464
%5
1.835
%8
494
Belçika
%7
657
%9
660
%11
682
%8
707
%8
657
%8
708
İran
%13
219
%21
243
%29
213
%7
238
%7
219
%37
299
Mısır
%3
309
%1
399
%3
278
%4
288
%9
309
%1
415
Almanya
%2
2.908
%2
3.258
%4
1.911
%4
2.162
%3
2908
%4
2.283
ABD
%4
557
%5
573
%3
596
%2
673
%3
557
%2
632
Diğer
%14
715
%14
746
%9
978
%7
1.008
%10
715
%6
838
Toplam
%100
453
%100
531
%100
503
%100
511
%100
496
%100
541
Fiyat Karşılaştırması
Ülkeler itibarıyla ithalatın ele alındığı önceki bölümdeki tablodan da anlaşılacağı üzere, 2020 yılı ithalat payına göre sıralama yapıldığında ilk sıralarda yer alan ülkelerden Bulgaristan ve Rusya menşeli ithalatta birim fiyatların ortalama birim fiyatların altında kaldığı görülmektedir. İran’ın fiyatları hem bahsi geçen ülkelerin fiyatlarından hem de ortalama ithal birim fiyatlarından daha düşük seyretmektedir. Tüm ülkelerden yapılan ithalatta ortalama ithal birim fiyatları 2019 ve 2020 yıllarında sırasıyla 503 $/Ton ve 511 $/Ton iken, İran menşeli ithal birim fiyatları anılan yıllarda sırasıyla 213 $/Ton ve 238 $/Ton seviyesinde gerçekleşmiştir.
Soruşturma konusu ürünün yerli ve İran menşeli ithal olanlarının ortalama birim fiyatlarının karşılaştırıldığı tablo aşağıda yer almaktadır. “Fiyat kırılması”, ithal ürünlerin fiyatının yerli ürünlerin fiyatının ne kadar altında olduğunu, “fiyat baskısı” ise yerli ürünlerin ortalama birim ticari maliyetine makul bir kâr oranı eklenmesiyle bulunan fiyatın, ortalama ithal birim fiyatı tarafından ne oranda baskılandığını göstermektedir. Bu hesaplamalarda [(Yerli Fiyatı-İthal Fiyatı)/Yerli Fiyatı] formülü kullanılmıştır. Fiyat yıpranması hesabında ise yerli ürün yurt içi satış fiyatları yıllık TÜFE endeksi kullanılarak reel hale getirilmiştir. İnceleme konusu ürünün ton bazında fiyat karşılaştırması aşağıda yer almaktadır.
Fiyat Karşılaştırması
Birim
2017
2018
2019
2020
2020 (3)
2021 (3)
Yurt içi Satış Fiyatı
TL/Ton
X
X
X
X
X
X
$/Ton
X
X
X
X
X
X
Ticari Maliyet + %10 Kâr
TL/Ton
X
X
X
X
X
X
$/Ton
X
X
X
X
X
X
İran Menşeli İthal Birim Fiyatı
$/Ton
219
243
213
238
214
299
Fiyat Kırılması
%
X
X
X
-X
X
-X
Fiyat Baskısı
%
X
-X
X
-X
-X
-X
Fiyat Yıpranması (Yurt İçi Satış Reel Fiyatı)
TL/Ton
X
X
X
X
X
X
Dolar Kuru
$/TL
3,7
4,8
5,7
7,0
6,1
7,4
Yukarıda sunulan verilere göre yerli üreticilerin yurt içi ortalama birim satış fiyatı 2017-2020 döneminde X-X $/Ton aralığında seyrederken, aynı dönemde İran menşeli ithal ürünlerin birim fiyatı 219-243 $/Ton arasında gerçekleşmiştir. 2020 yılına kadar İran menşeli ürünler, yerli ürünlerin yurt içi satış fiyatlarını kırarken, 2020 yılında ve 2021 yılının dönemsel verisinde, fiyat kırılması gerçekleşmediği görülmektedir.
Ayrıca, 2017 ve 2019 yıllarında İran’dan yapılan ithalat yerli ürünlerde fiyatları baskılarken, diğer yıllarda ve dönemsel verilerde fiyat baskısı olmadığı görülmektedir.
YERLİ ÜRETİM DALININ EKONOMİK GÖSTERGELERİ
Bu bölümde yer alan göstergeler başvuru sahibi Şişecam ve Düzce Cam firmaları tarafından sağlanan, 2017-2020 yıllarının tamamı ile 2020 ve 2021 yıllarının ilk çeyreğini kapsayan verilerden yararlanılarak hazırlanmıştır. Tablolarda yer alan veriler, yıllık bazda 2017 rakamlarına göre endekslenmiştir.
Tüketim
Tüketim
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
Endeks
100
95
80
79
100
134
İç piyasa büyüklüğünün yıllar içindeki değişimine bakıldığında, tüketimde 2017-2020 yılları arasında %21 oranında piyasa daralması olduğu, 2021 yılının ilk üç aylık döneminde ise tüketimin bir önceki yılın aynı dönemine göre %34 oranında yükseldiği görülmektedir.
Üretim
Üretim
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
Endeks
100
100
94
79
100
94
2017 ve 2018 yıllarında yerli üretim miktarı aynı kalmış, 2020 yılında ise endeks 100’den 79’a gerilemiştir. Dönemsel verilerde de üretim düşüşünün sürdüğü görülmektedir.
Yurt İçi Satışlar
Yurt içi Satışlar
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
Endeks
100
100
84
79
100
133
Yerli üreticilerin yurt içi satışları, 2017 ve 2018 yıllarında aynı seviyede kalırken, 2019 yılında %16, 2020 yılında ise %6 azalış kaydetmiştir. Yurt içi satışların 2021 yılı dönemsel verilerinde ise %33 oranında artış görülmektedir.
Yurt Dışı Satışlar
Yurt dışı Satışlar
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
Endeks
100
84
175
51
100
174
2018 yılında %16 düşüş gösteren yurt dışı satışlar, sonraki yılda önemli bir artış kaydetmiş ve endeks 175’e ulaşmıştır. 2020 yılında ise 51’e gerileyen endeksin, 2021 yılının dönemsel verilerinde önceki döneme göre %74 oranında artış gösterdiği görülmektedir.
Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranı
Kapasite
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
Kapasite (Endeks)
100
100
100
86
100
87
KKO (Endeks)
100
100
94
92
100
107
Yerli üreticilerin soruşturma konusu ürüne ilişkin üretim kapasitesi, 2020 yılına kadar aynı kalırken 2020 yılında %14 oranında düşüş kaydetmiştir. Mevcut kapasitedeki azalışın yerli üreticilerden birinin bazı üretim hatlarının soğuk tamir zamanının gelmesi nedeniyle devre dışı kalmasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca, düşen kapasite miktarına rağmen 2020 yılında üretimin azalmasına paralel olarak kapasite kullanım oranı endeksi 92’ye gerilemiştir. Ancak, kapasite kullanım oranı endeksi, 2021 yılı ilk üç aylık dönemde 107’ye ulaşmıştır.
İstihdam
İstihdam
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
Endeks
100
94
97
91
100
71
Yerli üreticilerin soruşturma konusu ürünün üretiminde istihdam ettiği doğrudan işçi sayısı endeksi, 2017 yılında 100 iken endeksin 2019’da 97 olarak gerçekleştiği görülmektedir. İstihdamda 2020 yılında ve 2021 yılının dönemsel verilerinde yaşanan sırasıyla %6’lık ve %29’luk azalmanın, kapasite ve üretimdeki düşüş ile uyumlu olduğu anlaşılmaktadır.
Verimlilik
Verimlilik
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
Endeks
100
107
97
87
100
133
İşçi başına bir yılda üretilen düz cam miktarını gösteren istihdam verimliliğinin, 2018 yılından itibaren gerilediği görülmektedir. 2017 yılında 100 olarak alınan verimlilik endeksi 2020 yılında 87 olarak gerçekleşirken, 2021 yılının dönemsel verisi bir önceki yıla göre %33 oranında artış göstermiştir.
Dönem Sonu Stoklar
Stoklar
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
Endeks
100
134
135
75
100
37
Soruşturma konusu dönemde yerli üreticilerin dönem sonu stokları 2018 ve 2019 yıllarında sırasıyla, %34 ve %1 oranında artış göstermekle birlikte, 2020 yılında üretimde yaşanan düşüşle birlikte, stokların da %45 oranında azaldığı ve 2017 yılında 100 olan endeksin bu dönemde 75’e gerilediği görülmektedir. Azalma eğilimi, dönemsel verilerde de devam etmektedir.
Kârlılık
Kârlılık
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
Endeks
100
98
88
88
100
157
Kârlılığın 2017-2020 yılları arasında bir miktar azaldığı ve 2021 yılının dönemsel verisinde ise artış kaydettiği görülmektedir
Ekonomik Göstergelerin Değerlendirilmesi
Soruşturma konusu ürünün yerli üretimine ilişkin temel ekonomik göstergeler Ek-2’de yer almaktadır. Bu verilere göre soruşturma konusu dönemde iç piyasada 2021 yılının ilk üç aylık dönemi dışında daralma olduğu görülmüş, genel ithalatın piyasa payı, dalgalı bir seyir izlerken, İran’dan yapılan ithalatın piyasa payı 2019 yılına kadar artış kaydetmiştir. 2020 yılında ise genel ithalatın piyasa payı artış kaydederken, İran’ın piyasa payında azalma olmuş, 2021 yılının dönemsel verisinde ise İran’dan yapılan ithalatın piyasa payı yaklaşık X katı artış kaydederek %X’e ulaşmıştır.
Soruşturma konusu ürünün yerli üretimi 2019 ve 2020 yıllarında azalma seyrine girmiş ve 2020 yılında X ton seviyesine gerilemiştir. 2021 yılının ilk üç ayında da üretim düşüşünün sürdüğü görülmektedir.
2017-2020 döneminde yerli üreticilerin yurt içi satışlarında düşüş gerçekleşmiştir. Soruşturma konusu dönemde, 2020 yılına kadar artış kaydeden stok miktarı, bu yılda üretimde görülen azalışa paralel olarak bu yıl ve 2021 yılının ilk üç ayında önemli derecede düşmüştür.
Yerli üreticilerin 2020 yılında mevcut üretim kapasitesinin de düştüğü görülmektedir. Kapasitedeki bu azalmanın, yerli üreticilerden birinin soğuk tamir zamanı gelen hatlarının bir süreliğine devre dışı kalmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Ancak bu nedenle azalan üretim kapasitesinin, 2020 yılında bir yerli üreticinin açılan ilave bir hattı ve 2021 yılı içerisinde soğuk tamiri tamamlanan hatlarla birlikte 2019 seviyesinin üstüne çıkacağı öngörülmektedir. Soğuk tamire alınmış olan hatlardan 2021 yılı Nisan ayında devreye alınan X ton kapasiteli hat ve 2021 yılının Aralık ayında devreye alınması planlanan X ton kapasiteli diğer hat ile birlikte yerli üreticilerin yıllık üretim kapasitesinin toplam X tona ulaşması beklenmektedir.
DÜNYA PİYASASININ DEĞERLENDİRİLMESİ
Düz cam piyasasının incelenmesinden tüketim tercihini belirleyen esas faktörün ürünün fiyatı olduğu anlaşılmaktadır. Önceki bölümlerde de ele alındığı üzere, İran menşeli düz camların ithal birim fiyatları ülkemizin ve diğer ülkelerin fiyatlarının altında seyretmektedir. Bu durumun, İran üreticilerinin enerji ve hammadde kaynakları nedeniyle önemli maliyet avantajına sahip olmalarından ve düşük üretim maliyeti avantajı ile ihraç pazarlarında rekabetçi fiyat düzeyleri ile faaliyet göstermelerinden kaynaklandığı değerlendirilmektedir. Ayrıca, İran’da kurulu fabrikaların Türkiye sınırına yakın lokasyonda bulunmasının sağladığı lojistik avantaj da taşıma maliyetlerini düşürmektedir.
Bu durumun yanı sıra, İran’daki arz fazlası, pazar büyüklüğü ve üretim kapasitesi de İran menşeli düz cam ürünlerinin kolaylıkla ülkemize yönelmesine neden olmaktadır. İran’da düz cam üretiminin, ağırlıklı olarak Türkiye sınırına yakın bölgelerde olmak üzere 6 ayrı üretici tarafından toplam 10 float hattında yaklaşık 5.000 Ton/Gün (1,8 milyon Ton/Yıl) kapasiteyle gerçekleştirildiği bilgisi edinilmiştir.
İran’da float cam üretim kapasitesi 2003 öncesi dönemde toplam 4 üretim hattı ile 420 bin ton düzeyinde iken, günümüze kadar yapılan yatırımlarla hat sayısı 10’a, toplam kurulu kapasite ise 1,8 milyon ton düzeyine ulaşmıştır.
İran’daki düz cam tüketimi ise, ekonomik büyüme paralelinde gelişim göstermektedir. Pandeminin etkileri ile 2020 yılında %1,5 daralan ülke ekonomisinin, IMF tahminlerine göre 2021’de %3 ve 2022’de %2 büyümesi beklenmektedir.
İran, Ortadoğu pazarında Türkiye’den sonra ikinci büyük düz cam pazarı konumundadır. Ülkede kurulu kapasite ile iç pazar talebi karşılaştırıldığında mevcut durumda olduğu gibi önümüzdeki dönemde de sürecek arz fazlası mevcuttur. Buna rağmen, mevcut kurulu kapasiteye ilave olarak Kaveh Glass Group resmi web sitesinde yer alan haberlere göre, yerli ve yurt dışı pazarlarda talep artışına bağlı olarak yeni hat açma projeleri duyurulmuştur. Bu durumda, ülkedeki kapasite fazlasının önümüzdeki dönemde de sürmesi ve buna bağlı olarak üreticilerin, fazla kapasitelerini ihraç pazarlarına yönlendirmeye devam etmeleri beklenmektedir.
International Trade Center (ITC)’dan elde edilen istatistikler ışığında, 70.04 ve 70.05 GTP kapsamında, düz cam ihracatçısı ülkelerin ilk 15’inden gerçekleşen ihracat verileri aşağıda yer alan tabloda gösterilmektedir. ITC istatistiklerinde 2019 ve 2020 yılları İran’a ilişkin veri yer almamaktadır.
Bu tabloda yer alan verilere göre, soruşturma konusu ürünün küresel ihracatında 2018 yılındaki miktar sıralamasına göre ilk 3 sırada Çin, Almanya ve Rusya gelmektedir. İran, küresel düz cam ihracatında 5 inci sıradadır.
İhracatçı
Miktar (Ton)
Değer (Bin $)
2017
2018
2019
2020
2017
2018
2019
2020
Çin
2.056.067
1.773.899
1.550.379
1.206.045
695.650
696.766
642.010
673.392
Almanya
1.025.252
1.437.575
1.032.153
934.271
613.072
895.027
659.017
590.656
Rusya
673.156
643.488
551.819
583.510
221.881
211.077
178.452
176.482
Fransa
568.631
619.929
625.011
577.294
271.115
290.827
280.689
228.950
İran
518.393
558.257
-
-
112.500
120.842
-
-
Endonezya
397.068
385.970
373.734
427.007
146.648
146.926
139.995
149.000
S.Arabistan
303.202
303.490
239.030
-
103.468
113.944
95.517
-
Belarus
318.032
292.993
255.657
-
94.639
88.300
65.483
-
Çek Cum.
58.042
291.469
274.347
249.120
107.957
120.364
115.471
96.654
Lüksemburg
206.217
277.088
266.431
135.306
99.439
134.481
121.442
73.970
Bulgaristan
284.033
259.408
234.781
288.339
93.771
92.869
79.450
87.976
Tayland
185.787
258.170
257.683
274.640
103.732
136.153
130.506
130.829
Japonya
252.164
242.035
191.71
177.270
792.141
811.776
800.139
699.334
Hong Kong
24.989
238.800
22.349
-
186.645
157.776
254.146
-
BAE
203.350
206.863
173.321
-
78.280
99.059
79.828
-
Dünya
9.150.195
9.196.134
7.861.064
7.001.200
6.163.791
6.679.823
6.136.693
4.946.961
Diğer taraftan, söz konusu ülkelerin dünya ihraç fiyatları benzer şekilde ilk 15’de yer alan ihracatçılar için incelendiğinde, en büyük ihracatçı olan Çin’in ihraç birim fiyatlarının ortalama birim fiyatların altında olmakla birlikte, soruşturma dönemi süresinde artış eğiliminde olduğu anlaşılmaktadır. Dünya ihracatında 3 üncü sırada yer alan Rusya’nın fiyatlarının da düşük seviyelerde seyrettiği görülmektedir. Bunun yanında, İran ihraç birim fiyatlarının, diğer önemli tedarikçilere göre ciddi düzeyde düşük olduğu göze çarpmaktadır.
İhracatçı
$/Ton
2017
2018
2019
2020
Çin
338
393
414
558
Almanya
598
623
638
632
Rusya
330
328
323
302
Fransa
477
469
449
397
İran
217
216
-
-
Endonezya
369
381
375
349
S.Arabistan
341
375
400
-
Belarus
298
301
256
-
Çek Cum.
1.860
413
421
388
Lüksemburg
482
485
456
547
Bulgaristan
330
358
338
305
Tayland
558
527
506
476
Japonya
3.141
3.354
-
3.945
Hong Kong
7469
661
11372
-
BAE
385
479
461
-
Dünya
674
726
781
707
İran’ın tüm dünyaya gerçekleştirdiği düz cam ihracatı da ilk 10 ülke itibariyle aşağıda yer alan tabloda ele alınmıştır.
Miktar (Ton)
Değer (Bin $)
İthalatçılar
2016
2017
2018
2016
2017
2018
Irak
118.083
123.307
133.455
24.791
25.825
28.016
Afganistan
81.323
83.818
76.767
18.968
19.565
18.872
Türkiye
34.254
52.997
57.672
6.973
10.710
12.320
Azerbaycan
27.161
31.551
49.481
4.986
6.216
9.856
Özbekistan
966
4.455
30.760
212
979
6.773
ABD
24.015
29.089
28.892
4.904
5.879
5.804
Hindistan
103.576
49.019
27.936
22.116
11.463
6.237
BAE
6.361
18.139
26.494
1.391
3.961
5.742
Ermenistan
10.868
13.862
15.509
2.200
2.792
3.076
Katar
-
17.019
12.906
-
3.736
2.679
Dünya
464.678
519.797
565.990
99.635
112.825
123.030
Düz cam ticaretinde İran’ın ihracat yaptığı ülkeler içinde Türkiye 3 üncü sıradadır. Türkiye’nin İran’ın söz konusu GTP’ler çerçevesinde gerçekleştirdiği ihracatta payı 2016, 2017, 2018 sırasıyla %7, %10 ve %10 şeklinde gerçekleşmiştir.
YERLİ ÜRETİCİLERİN REKABET KOŞULLARINA UYUMU
Bu bölümde, mevcut korunma önleminin yürürlüğe girmesi sonrasında yerli üreticilerin sektördeki rekabet koşullarına uyum sağlamak üzere yürüttüğü faaliyetler ele alınmakta ve yerli sanayi dalının -gelecekte önlemin yürürlükte olmayacağı koşullara- intibak etmekte olduğunu gösteren deliller ortaya konulmaktadır.
Ülkemizde düz cam alanında üretim yaparak inşaat, mobilya, enerji ve beyaz eşya sektörlerine girdi sağlayan iki yerli üretici bulunmaktadır. 2015 yılında korunma önleminin yürürlüğe girmesi ile birlikte her iki yerli üretici de üretimlerini, yurt içi satışlarını ve kapasitelerini arttırmışlardır.
Üreticilerden X firması, 2018 yılında X fabrikasında ikinci fırın yatırım kararı almış ve 2020 yılı Ekim ayında da bu hattı devreye almıştır. X düz cam üretim tesisinde ise, yaklaşık X liralık yatırımla soğuk onarımını tamamlayarak yenilediği fırınını, Nisan 2021 yılında ateşleyerek X ton ek kapasite sağlamıştır. Yeni üretim teknikleriyle donatılan bu yeni fırınla, X firması dünyada 16 metreye kadar düz cam üreten firmalar arasında yer almaktadır. Bu düz cam tesisinde, Endüstri 4.0’a uygun şekilde ileri teknolojiyle yenilediği ve modernize edilen fırınla iç pazara sunulan kapasiteyi artırmasının yanı sıra ultra renksiz düz cam gibi katma değerli yeni ürünleri de pazara sunmuştur.
Firma, X tesisinde soğuk onarımı tamamlanacak olan yine X ton kapasiteli diğer fırının da Aralık 2021 yılında devreye alınacağını beyan etmekte ve bu tarihten itibaren Türkiye’de kurulu ve aktif olarak kullanılan düz cam üretim kapasitelerinin X tona ulaşacağı öngörülmektedir.
Ayrıca, firma tarafından ülkemizde artan düz cam talebini karşılamak ve girdi verilen sektörlerin gelişimini desteklemek amacıyla iki yeni float hattı yapılmasının hedeflendiği ve buna ilişkin yatırım kararı alınarak planlama aşamasında olduğu, böylece düz cam üretim kapasitesinin 2024 yılında X ton seviyesine çıkmasının hedeflendiği beyan edilmektedir. Buna ilişkin olarak, 2021 yılı içerisinde mimari camlara özel yüksek kapasiteli yeni bir float hattı yatırımına başlanarak 2023 yılında tamamlanmasının planlandığı, ayrıca düz cam kapasitesini arttırmaya yönelik olarak da, X üretim tesisindeki X float hattının soğuk tamirinin, bu hattın kapasitesinin arttırılması amacıyla, 2024 yılında komple yenilenmesinin hedeflendiği belirtilmektedir.
Söz konusu firmanın, ikinci yatırım olan yeni otomotiv float hattının, yüksek verimlilikle çalışan Endüstri 4.0 çözümleri ile donatılması ve otomotiv ham camına özel bir float hattı kurulması, bu şekilde otomotiv camları üretim faaliyetinde önemli bir verimlilik artışı sağlanması yönünde planlaması mevcuttur. Diğer taraftan, oto cam iş kolunun oto cama özel teknik üretim alt yapısı bulunan float hattına sahip olmasının bu iş kolunun büyümesini ve otomotiv yenileme camı ihracatını da doğrudan destekleyeceği değerlendirilmektedir.
X firması önlem sonrası, yurt dışında da çeşitli ülkelerde faaliyet gösteren düz cam üretim şirket hisselerini satın alma yoluyla üretim kapasitesini arttırmıştır.
Bunun yanında, X firması tarafından 6 sigma projesi, 5S projesi, Kaizen, enerji tasarrufu için atık ısı tesisleri sayesinde atık ısının termal enerjisi, temiz enerji kaynağı olarak elektrik enerjisi ve/veya sıcak su olarak geri kazanılması projesi, yenilenebilir enerji kullanımına yönelik olarak X fabrikasının çatısına güneş enerjisi santrali kurulması projesi yürütülmektedir.
Diğer yerli üretici tarafından ise önlem sonrası yeni yatırımlara başlanmış olup, magnetron kaplama hattı yatırımı tamamlanmak üzeredir. Bunun yanı sıra, amaca yönelik tır filosu kurmuş olup, üretilen camlar söz konusu özel araçlar vasıtası ile nakledilmektedir.
X firması ayrıca, ülkemizde güneş enerji panel camının tüketiminin arttığı ve üretimine ihtiyaç duyulduğu tespitiyle, spesifik olarak bu ürünlerin üretimini hedeflemiş ve 2020 yılının Kasım ayında enerji verimliliği yüksek güneş paneli camı yatırımına başlamıştır. Firma bünyesinde üretilen düz camların demir oranının yüksek olması sebebiyle demir oksit oranı çok düşük ve yüzeyindeki desenli yapısı sebebiyle ışık geçirgenliği çok yüksek olan, enerji verimliliği yüksek güneş paneli cam üretimi yatırımının 2024 yılı sonuna kadar tamamlanması planlanmaktadır.
Ayrıca, ürün çeşitliliğinin arttırılması için yapılmakta olan yatırımları ve Ar-Ge faaliyetlerini sürdürmekte olan yerli üreticiler, önümüzdeki dönemde üretimde maliyet avantajı sağlamak ve süreçlerin verimliliğini arttırmak amacıyla, kırıkların azaltılması, stoklama ve sevkiyat performansının arttırılması, özellikle de enerji tasarrufu sağlayan ürünlerin imalatı için önemli bütçeler tahsis edilen projeler yürütmektedir. Böylece, özellikle enerji maliyetinde avantajlı olan İran ile rekabet etme güçlerinin artması hedeflenmektedir.
Sonuç olarak, korunma önleminin yürürlüğe girmesi sonrasında yerli üreticilerin kapasite artışına gittiği, önemli yatırımların hayata geçirildiği, halen devam eden ve yeni başlayacak olan yatırımların bulunduğu somut sayısal verilerle ortaya konulmaktadır. Bu çerçevede, yerli sanayi dalının intibak etmekte olduğuna dair delillerin mevcudiyeti tespit edilmiştir.
KORUNMA ÖNLEMİNİN GEREKLİ OLMAYA DEVAM EDİP ETMEDİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Bu bölümde mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam edip etmediğinin tespitine yönelik değerlendirmeler yer almaktadır.
Soruşturma konusu ürünün genel ithalatı yıllık bazda 2020 yılı haricinde azalış kaydetmiştir. 2020 yılında ise, Covid-19 salgınının küresel etkilerinin iç piyasaya da yansımaları olmuş, arz ve talep dengesinde bir miktar dengesizlikler oluşmuştur. Bu dönemin ilk yarısında, düz cam tüketimi, çevre ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de azalmıştır. 2020 yılının ikinci yarısında ise genel ithalat artış kaydetmiştir.
İran menşeli ürünün ithalatı ise, soruşturma dönemi başından itibaren artış kaydetmiş olup 2020 yılındaki düşüşe karşın, 2021 yılının ilk 3 aylık döneminde önemli bir artış göstermiştir. İran’dan ortalama ithal birim fiyatı, gerek genel ortalama birim fiyatlarının gerekse yerli üreticilerin yurt içi satış fiyatlarının oldukça altında kalmaktadır. Ülkemize en düşük birim fiyat ile tedarik sağlayan İran’ın, ithalat yaptığımız tüm ülkeler içerisindeki payı 2020 yılı haricinde, sürekli artış kaydetmiş ve 2021 yılının dönemsel verilerinde İran, %37 oranıyla en fazla ithalat yapılan ülke konumuna gelmiştir. Mevcut en güncel görünümü veren bu döneme ilişkin veriler, korunma önlemine rağmen, İran menşeli ithal ürünlerin, maliyet ve diğer avantajlar sayesinde elde ettiği fiyat rekabeti üstünlüğünün ülkemiz piyasasında düz cam tüketiminde önemli yer tuttuğu tespit edilmiştir.
İran menşeli düz cam, iç piyasasındaki artan kapasite ve arz fazlası gibi nedenlerle konum olarak en yakındaki ülke olan ülkemize yönelmeye devam etmekte, bu durum, önlem süresinin uzatılmaması halinde, önleme rağmen yükselen İran menşeli ürünlerin ithalatının yükselme hızının daha da artma olasılığına işaret etmektedir.
Yerli üretim göstergelerinde ise, ilk olarak yerli üreticilerin istikrarlı devam etmekte olan üretim miktarının, 2020 yılında düşüş kaydettiği görülmüştür. Yerli üreticilerden X firmasının, soğuk tamir zamanı gelen hatlarının devre dışı kalmasından dolayı, anılan yılda yerli üreticilerin üretim kapasitesinde de azalma görülmüştür. Bu yılda düşüş kaydeden yerli üretime rağmen üreticiler iç piyasa ihtiyacını karşılayabilmek amacıyla yurt dışı satışlarını düşürerek yurt içi satışlarını arttırmışlardır.
Diğer taraftan, soğuk tamire alınmış olan hatlardan 2021 yılı Nisan ayında devreye alınan X ton kapasiteli hat ve 2021 yılı sonunda devreye alınması planlanan X ton kapasiteli diğer hat ile birlikte yerli üreticilerin yıllık üretim kapasitesinin toplam X ton olması beklenmektedir. Bu itibarla, yerli üreticilerin soruşturma döneminde toplam X ila X ton seviyesinde seyreden yurt içi talebi karşılama kabiliyetine sahip olduğu görülmektedir.
Ayrıca, International Trade Center (ITC) verilerine göre, soruşturma konusu üründe, İran’ın Türkiye’ye gerçekleştirdiği ihracatın toplam ihracatı içerisindeki payının 2016, 2017 ve 2018 yıllarında sırasıyla %7, %10 ve %10 şeklinde artış kaydettiği görülmektedir.
Öte yandan, korunma önleminin yerli sanayi dalı açısından etkilerinin ekonomik göstergelerdeki kârlılığa belirli ölçülerde yansıdığı görülmüş ve yerli üreticiler rekabetçi pazara uyum sağlamak amacıyla çeşitli çalışmalara başlamış ve yatırım planları yapmış, bunların bir kısmını ise hayata geçirmişlerdir. Bu bakımdan, korunma önleminin süresinin uzatılmaması halinde yerli üreticiler tarafından sürdürülmekte olan yüksek maliyetli kapasite artışının ve ileri teknolojiyle üretim sağlayan yeni hat yatırımlarının sekteye uğraması söz konusu olup, sürdürülen projeler yoluyla, düz camın farklı model ve konseptlerde ürün arzını arttırarak inşaat, mobilya, otomotiv, beyaz eşya sektörlerinin taleplerine cevap verebilme stratejisi zarar görebilecektir.
Sonuç olarak, son dönemde İran menşeli ithalat miktarının yüksek oranlı artış göstermesi ve daha ucuz ithal ürünlerin piyasaya girmesi ve yerli üreticilerin giriştiği yatırımların sonuç vermesi için zamana ihtiyaç olması nedeniyle, mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam ettiği tespit edilmiştir.
SONUÇ
Soruşturma dönemi itibarıyla artış kaydeden İran menşeli düz cam ithalatı, 2020 yılında azalmış, 2021 yılının ilk 3 aylık döneminde ise önemli artış kaydetmiştir. 2020 yılı sonrası getirilen yasal düzenleme ile uygulanmakta olan gümrük vergisinin %20 oranına yükseltilmesine rağmen, 2021 yılında İran’dan yapılan ithalatta önemli artış olması dikkat çekmektedir. Öte yandan, önlemin kalkması halinde İran menşeli ürünlerin, bu ülkenin iç piyasasındaki artan kapasite ve arz fazlası gibi nedenlerle konum olarak en yakındaki ülke olan ülkemize artan miktarlarda yönelmeye devam edeceği düşünülmektedir.
İran menşeli ürünlerin gerek tüm ülkelerden gerçekleşen ortalama ithal birim fiyatlarının gerekse yurt içi satış fiyatlarının oldukça altında kalması neticesinde ortaya çıkan fiyat rekabeti üstünlüğü yerli üretimi tehdit eden önemli bir faktördür.
Bu bağlamda, 2015 yılından beri uygulanmakta olan korunma önleminin de etkisiyle meydana gelen olumlu gelişmelerin ve yerli üreticilerin yatırım çalışmalarının devamı bakımından mevcut önlemin süresinin uzatılması önem kazanmaktadır.
2021 yılının ilk 3 ayında ithalat miktarının önemli ölçüde yükselişe geçmesi, ortalama ithal birim fiyatlarının düşük seyretmesi, yerli üreticilerin ileri teknoloji üretim ve kapasite artışına yönelik giriştiği yatırımların tamamlanması için zamana ihtiyaç olması hususları göz önüne alındığında, mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam ettiği tespit edilmiştir.
Sonuç itibariyle, soruşturma konusu ürünün İran menşeli olanlarının ithalatında uygulanmakta olan korunma önleminin süresinin uzatılması için gerekli şartların oluştuğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, İran menşeli düz cam ithalatında uygulanmakta olan korunma önleminin süresinin 3 yıl daha uzatılmasının ve mevcut korunma önleminin dönemler itibarıyla liberalize edilerek aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde uygulanmasının yerinde olacağı değerlendirilmektedir.
GTP
EŞYANIN
TANIMI
MENŞE
ÜLKE
EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK
1. Dönem
(12/12/2021 -11/12/2022)
2.Dönem
(12/12/2022 -11/12/2023)
3.Dönem
(12/12/2023 -11/12/2024)
70.04
Çekme ve üfleme cam (plaka halinde), absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş)
İran İslam Cumhuriyeti
42 ABD Doları/Ton
40 ABD Doları/Ton
38 ABD Doları/Ton
70.05
Float cam ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş
70.06
70.03, 70.04 veya 70.05 Pozisyonlarındaki camların bombelendirilmiş, kenar işlemeli, aşındırılmış, delinmiş, emaye baskı uygulanmış veya başka şekilde işlenmiş, fakat diğer malzemelerle çerçevelenmemiş veya donatılmamış olanlar
Ek-1: GENEL İTHALAT TABLOSU
Ülke
Miktar (Ton)
Değer ($)
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
Bulgaristan
41.255
46.119
27.390
67.966
14.477
22.297
15.303.202
18.050.512
11.805.782
23.688.453
5.861.327
8.582.670
Rusya Federasyonu
98.957
28.129
25.402
46.005
10.051
6.614
28.210.425
13.224.041
10.518.636
15.691.415
3.846.384
3.313.080
Çin
68.302
47.537
41.346
35.670
9.510
5.762
26.205.783
21.050.547
19.364.831
19.775.207
5.281.081
6.077.240
Suudi Arabistan
8.986
11.098
12.203
29.453
6.561
113
2.330.862
3.187.441
3.368.750
7.044.734
1.703.722
26.475
İtalya
1.702
1.101
1.712
27.361
3.626
8.035
3.122.125
3.479.885
3.199.825
12.703.451
1.944.799
3.968.747
Belçika
25.985
24.777
27.220
23.708
5.780
8.096
17.070.874
16.361.212
18.559.603
16.764.633
3.901.990
5.731.555
İran
49.090
60.818
73.929
21.355
5.244
38.269
10.741.967
14.794.560
15.754.251
5.080.768
1.124.370
11.457.826
Mısır
11.722
2.659
8.837
13.432
6.605
814
3.623.795
1.061.240
2.460.056
3.865.801
1.783.414
337.519
Almanya
6.576
6.386
9.428
11.725
2.316
4.042
19.124.170
20.804.805
18.015.063
25.347.728
4.130.301
9.225.912
ABD
16.562
15.205
7.063
6.878
2.066
1.772
9.224.762
8.706.927
4.208.046
4.627.109
1.152.970
1.119.579
Diğer
53.893
41.121
22.528
20.857
7.007
6.555
38.526.783
30.677.016
22.041.068
21.017.614
5.628.959
5.494.652
Genel Toplam
383.029
284.952
257.058
304.409
73.244
102.369
173.484.748
151.398.186
129.295.911
155.606.913
36.359.317
55.335.255
Ek-2: EKONOMİK GÖSTERGELER TABLOSU
Gösterge
Birim
2017
2018
2019
2020
2020(3)
2021(3)
Tüketim
Ton
100
95
80
79
100
134
İthalat
Ton
383.029
284.952
257.058
304.409
73.244
102.369
İran menşeli ithalat
Ton
49.090
60.818
73.929
21.355
5.244
38.269
İthalat piyasa payı
%
100
78
83
100
100
104
İran piyasa payı
%
100
131
187
55
100
544
Üretim
Ton
100
100
94
79
100
94
Yurt içi
satışlar
Ton
100
100
84
79
100
133
Yurt dışı satışlar
Ton
100
84
175
51
100
174
Kapasite
Ton
100
100
100
86
100
87
KKO
%
100
100
94
92
100
107
İstihdam
Kişi
100
94
97
91
100
71
Verimlilik
Ton/Kişi
100
107
97
87
100
133
Stoklar
Ton
100
134
135
75
100
37
Kârlılık
%
100
98
88
88
100
157