İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2018/8)

İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2018/8)

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Tebliğ, 28/9/2018 tarihli ve 30549 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2018/5) ile başlatılan ve 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde İran İslam Cumhuriyeti menşeli eşyaya yönelik yürütülen soruşturma sonucunda alınan kararın duyurulması amacıyla hazırlanmıştır.

Soruşturma

MADDE 2 – (1) Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma sonucunda ulaşılan bilgi ve bulguları içeren özet sonuç raporu Ek-1’de yer almaktadır.

Karar

MADDE 3 – (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu, 70.04, 70.05 ve 70.06 gümrük tarife pozisyonlarında yer alan eşyanın İran İslam Cumhuriyeti menşeli olanlarının ithalatında 3 (üç) yıl süreyle ek mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmasına, ek mali yükümlülüğün birinci yıl için 48 ABD Doları/Ton, ikinci yıl için 46 ABD Doları/Ton, üçüncü yıl için 44 ABD Doları/Ton olarak belirlenmesine ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanlığına öneride bulunulmasına karar vermiştir.

(2) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen önlem, ilgili Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesiyle uygulanmaya başlanır.

Yürürlük

MADDE 4 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.

Eki için tıklayınız.

── EK: 9.5.31040-Ek.docx ──

EK-1

İRAN İSLAM CUMHURİYETİ (İRAN) MENŞELİ DÜZ CAM İTHALATINDA KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA İLİŞKİN ÖZET SONUÇ RAPORU

BAŞVURUYA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER

Başvuru Sahibi

Trakya Cam A.Ş. tarafından İran menşeli düz cam ithalatında uygulanan korunma önleminin uzatılması için başvuruda bulunulmuş ve bu başvuru Düzce Cam A.Ş. firması tarafından desteklenmiştir

Başvurunun Temsil Durumu

Başvuru kapsamında bilgi sağlayan yerli üretici firmalar, yerli üretimin tamamını temsil etmektedir.

Başvuru Konusu Ürün

Başvuru konusu ürün, 70.04 Gümrük Tarife Pozisyonu (G.T.P) altında yer alan “çekme ve üfleme cam (plaka halinde), absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş)” ile 70.05 G.T.P’i altında bulunan “float cam ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası 'olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş”tir. Başvuru konusu eşyanın menşei İran’dır.

2004/7305 sayılı İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar’ın 5’inci maddesi “Korunma önlemi uygulanan bir malın korunma önlemiyle korunması amaçlanan katma değere sahip nitelikteki aksam ve parçalarının ithalinde bu aksam ve parçalar veya bunlar kullanılarak üretilen eşya korunma önlemine tabi eşya sayılır. Söz konusu aksam ve parçaların farklı tarihlerde ve/veya farklı gümrüklerden ve/veya farklı ithalatçılar tarafından ithalinde de bu fıkra hükümleri uygulanır.” hükmünü amirdir.

Bu madde çerçevesinde yapılan incelemede önlemin yürürlüğe girmesinden sonra 70.04 ve 70.05 GTP’li eşyanın İran’dan ithalatında önemli bir düşüş gerçekleştiği, buna mukabil olarak aynı dönemde 70.06 GTP altında yer alan “70.03, 70.04 veya 70.05 Pozisyonlarındaki camların bombelendirilmiş, kenar işlemeli, aşındırılmış, delinmiş, emaye baskı uygulanmış veya başka şekilde işlenmiş, fakat diğer malzemelerle çerçevelenmemiş veya donatılmamış olanlar” tanımlı eşyanın ithalatının ciddi şekilde arttığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda, söz konusu ürünün de önlem kapsamına alınmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir.

Başvuru Konusu Ürünün Kullanım Alanları ve Üretim Süreci

Düz cam ürünleri; düz cam, buzlu cam, ayna, lamine ve kaplamalı camlardır. Tüm düz cam ürünleri düz camın ve buzlu camın çeşitli işleme süreçlerine tabi tutulması sonucu üretilmektedir. Bu nedenle, düz cam ve buzlu cam temel camlar olarak sınıflandırılmaktadır.

Düz cam ürünleri birçok farklı sektöre girdi teşkil etmektedir. Büyük plakalar halinde üretilen temel camlar, daha sonra kullanılacakları alanın özellikleri doğrultusunda yalnızca ebada kesilerek ya da çeşitli işleme süreçlerinden geçirilerek bitmiş ürün haline getirilmektedir.

Ülkemizde düz cam ürünlerinin en yoğun kullanıldıkları sektör %75’lik payla inşaat sektörüdür. Mobilya sektörünün payı %12, otomotiv sektörünün payı %7, beyaz eşya sektörünün payı %4, enerji sektörünün payı %1 ve tarım sektörünün payı %1’dir. Anılan sektörlerde yalıtım camı ünitesi, ayna, lamine cam, kaplamalı cam, boyalı cam, temperli cam, bombeli cam, emaye baskılı cam olarak kullanılmaktadır.

Düzcam, Türk Standartları Enstitüsü’nün TS 102888 EN 572-2 No’lu yapılarda kullanılan temel soda kireç silikat cam mamuller- Bölüm 2: yüzdürme (float) cam standardına ve ISO-9000 Kalite Yönetim Sistem ve ISO-14000 Çevre Yönetim Sistemi’ne uygun olarak üretilmektedir. Düzcam üretiminde float ve sheet teknolojisi kullanılmaktadır. Float üretiminde çoğu silis esaslı malzemeler olan kum, kalker, feldspat, dolomit, soda, sodyum sülfat gibi malzemeler belli reçeteler gözetilerek karıştırılıp eritme fırınına verilir. Söz konusu harman doğalgaz ve elektrik kullanılarak özel fırınlarda 1500-1600 santigrat dereceye kadar ısıtılarak eritilir. Cam, ergimiş kalay banyosunun üstünde kontrollü şekilde ilerler ve soğuyarak tavlama tünelinde rulolar üstünde hareket edecek şekilde yönlendirilir. Tavlama tünelinden çıkan cam hat üstünde soğuyarak, otomatik kesim ve mamul toplama bölümüne gelir. Burada nihai ürün kesilmiş ve ambalajlanmış şekilde toplanır.

Sheet teknolojisi, geliştirilen ilk teknolojidir. Fırında eritilmiş olan camın şekillendirilmek üzere merdaneler vasıtası ile düşey olarak çekilmesi ile düzcam elde edilir. Sheet teknolojisinde kalite, kapasite ve yatırım tutarı düşük, enerji ve insan kaynağı kullanımı yüksektir. Bu nedenle yatırım maliyeti düşük ancak üretim maliyetleri yüksektir.

Başvuru Konusu Eşyanın Dağıtım Kanalları

İran menşeli düz cam, ithalatçılar tarafından toptancılara ve sanayicilere satılmaktadır. Yerli düz cam ise aynı firmalara yetkili satıcılar aracılığı ile ya da sanayici müşterilere doğrudan dağıtılmaktadır. Dolayısıyla, her iki ürün de pazarda aynı dağıtım kanalını kullanmaktadır. Buna ek olarak, İran menşeli düz cam, ağırlıklı olarak inşaat ve mobilya sektöründe kullanılmaktadır. Bu sektörlerin pazarın yaklaşık %85’ini oluşturması nedeniyle de İran menşeli düz cam ile yerli düz cam çoğunlukla aynı alanlarda kullanılmaktadır.

Başvuru Konusu Ürünün İthalatında Uygulanan Mevzuat

Korunma Önlemi

24/9/2002 tarihli ve 24886 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemlerine İlişkin 2002/7 sayılı Tebliğ çerçevesinde Rusya, Ukrayna, Beyaz Rusya ve İran menşeli olan düz cam (sheet cam ve float cam) ithalatında korunma önlemi soruşturması başlatılmıştır. Söz konusu soruşturma 28/6/2003 tarihli ve 25152 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemlerine İlişkin 2003/7 sayılı Tebliğ ile tamamlanmış ve Rusya, Ukrayna ve İran menşeli olan düz cam ithalatında miktar kısıtlaması (kota), Beyaz Rusya menşeli düz cam ithalatında ise gözetim uygulaması başlatılmıştır. Kota uygulaması 29/6/2006 tarihine kadar yürürlükte kalmıştır.

Yerli üreticinin önlemin kalkması halinde ithalatın ciddi zarar verecek şekilde artacağına ilişkin iddiası üzerine başlatılan gözden geçirme soruşturması sonucunda 23/6/2006 tarihli ve 26207 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2006/10559 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 70.04 GTP’li "çekme veya üfleme cam" ile 70.05 GTP’li "float cam ve yüzeyi cilalanmış veya parlatılmış cam"ın İran, Rusya ve Ukrayna menşeli olanlarının ithalatında uygulanmakta olan korunma önleminin uygulama süresinin 3 (üç) yıl süreyle uzatılmasına ve korunma önleminin ek mali yükümlülük olarak belirlenerek uygulamanın 1. yıl için 40 ABD Doları/ton, 2. yıl için 38 ABD Doları/ton, 3. yıl için 36 ABD Doları/ton olarak uygulanmasına karar verilmiştir. Söz konusu önlem 24/6/2009 tarihine kadar yürürlükte kalmıştır.

Yerli üreticinin talebi üzerine başlatılan ikinci gözden geçirme soruşturması sonucunda 26/6/2009 tarihli ve 27270 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2009/15128 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile İran ve Rusya menşeli olanlarının ithalatında uygulanmakta olan korunma önleminin uygulama süresinin 3 (üç) yıl süreyle uzatılmasına ve korunma önleminin anılan ülkeler menşeli ithalatta tahsil edilecek ek mali yükümlülük şeklinde uygulanmasına karar verilmiş; ek mali yükümlülük tutarları, uygulamanın 1. yılı için 34 ABD Doları/ton, 2. yılı için 32 ABD Doları/ton, 3. yılı için 30 ABD Doları/ton olarak tespit edilmiştir. Anılan önlem, süresi bittikten sonra bir mühlet uzatılmamıştır.

Ardından, yerli üreticilerden 2014 yılında alınan başvuru çerçevesinde İran menşeli anılan ürünün ithalat koşulları tekrar incelenerek 12/11/2015 tarihli ve 29530 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2015/8118 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 3 yıl olmak üzere yeni bir korunma önlemi uygulanmaya başlanmıştır. Söz konusu önlem ek mali yükümlülük şeklinde uygulanmakta olup hâlihazırda 50 ABD Doları/ton olarak tahsil edilmektedir. Önlem 12/12/2018 tarihinde sona erecektir.

Gümrük Vergisi ve Diğer Vergiler

Başvuru konusu eşyanın ithalinde uygulanmakta olan gümrük vergileri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. Söz konusu eşyaya yönelik yürürlükte olan KDV oranları %18’dir.

GTİP

Gümrük Vergisi Oranı (%)

AB ve STA

GTS Ülkeleri

DÜ

EAGÜ

GYÜ

70.04

4,4* (Min 0,4 EUR/100 kg/br)

70.05

2**

70.06

*7004.20.10.00.00, 7004.20.91.00.00 ve 7004.90.10.00.00 Gümrük Tarife ve İstatistik Pozisyonu (GTİP) altında yer alan eşyanın diğer ülkeler menşeli ithalatında uygulanan gümrük vergisi %3’tür.

** 7005.10.05.00.00 GTİP’i altında yer alan eşyanın diğer ülkeler menşeli ithalatındaki gümrük vergisi %3’tür.

Başvuru konusu eşyanın ithalinde %0 oranında ÖTV, %18 KDV uygulanmaktadır.

Gözetim Uygulaması

Başvuru konusu eşyanın 7005 GTP’de sınıflandırılanlarının 300 ABD Doları/ton birim gümrük kıymeti altında olanlarının ithalatında 14/7/2016 tarihli ve 29770 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin 2016/5 sayılı Tebliğ kapsamında ülke ayrımı gözetilmeksizin ileriye yönelik gözetim uygulanmaktadır.

İTHALATIN SEYRİ VE GERÇEKLEŞME KOŞULLARI

İnceleme konusu ürün için mutlak ve nispi ithalatın, ithalatın yurt içi piyasadan aldığı payın ve ithalatın ülkelere göre dağılımının yıllar itibariyle seyri aşağıda verilmektedir. Söz konusu istatistikler, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından sağlanan dış ticaret istatistikleri ile yerli üreticiler tarafından verilen bilgiler kullanılarak hesaplanmış olup anılan ürünün İran menşeli olanlarına yönelik bir başvuru olması sebebiyle her kısımda İran menşeli ithalat ayrıca ele alınmıştır.

İthalatın Yıllar İtibarıyla Değişimi

Genel Düz Cam İthalatımız

Yıl

Miktar (Kg)

Dolar Değeri

BF ($/ton)

Değişim (Kg)

Değişim ($)

2014

419.102.988

206.313.404

492

31,68%

21,67%

2015

433.999.907

182.184.723

420

3,55%

-11,70%

2016

421.510.336

177.928.657

422

-2,88%

-2,34%

2017

382.093.042

173.484.748

454

-9,35%

-2,50%

2017(9)

278.299.264

126.005.449

453

-16,40%

-7,00%

2018 (9)

239.789.257

126.431.095

527

-13,84%

0,34%

Toplam düz cam ithalatı yukarıda yer alan tabloda ele alınmıştır. Söz konusu tabloda ithalatın yıllar itibarıyla miktar ve değer olarak değişimleri görülebilmektedir. 2015 yılında 2014 yılına göre %3,5 artan düz cam ithalatında 2016 yılından bu yana azalış yaşanmıştır. Genel itibarıyla, 2014 yılında yaklaşık 434 bin ton olan ithalat miktarı, 2017 yılında 382 bin tona kadar gerilemiştir. Benzer bir seyir anılan yıllarda ithalat değerinde de görülmektedir. İthal birim fiyatları ise, 2015 yılına kadar azalmış, sonra bir miktar artarak 2017 yılında 454 $/ton olmuştur.

Diğer yandan, düz cam ithalatı 70.04, 70.05 ve 70.06 GTP’leri için ayrı ayrı da incelenmiştir.

GTP Bazında Genel Düz Cam İthalatımız

GTP

Yıl

Miktar (Kg)

Dolar Değeri

BF ($/Ton)

Değişim (Kg)

Değişim ($)

70.04

2014

3.996.444

1.957.215

490

2015

3.429.356

1.357.124

396

-14,19%

-30,66%

2016

3.250.396

1.330.678

409

-5,22%

-1,95%

2017

3.117.423

1.578.988

507

-4,09%

18,66%

2017/9

2.069.660

1.058.490

511

2018/9

2.115.034

1.096.002

518

2,19%

3,54%

70.05

2014

401.248.588

178.763.221

446

2015

420.336.548

159.164.759

379

4,76%

-10,96%

2016

399.132.832

151.265.297

379

-5,04%

-4,96%

2017

342.149.103

139.765.087

408

-14,28%

-7,60%

2017/9

252.687.895

101.904.322

403

2018/9

203.952.362

97.216.659

477

-19,29%

-4,60%

70.06

2014

13.857.956

25.592.968

1.847

2015

10.234.003

21.662.840

2.117

-26,15%

-15,36%

2016

19.127.108

25.332.682

1.324

86,90%

16,94%

2017

36.826.516

32.140.673

873

92,54%

26,87%

2017/9

23.541.709

23.042.637

979

2018/9

33.721.861

28.118.434

834

43,24%

22,03%

70.04 GTP altında sınıflandırılan düz cam ithalatındaki seyir, toplam ithalatın seyriyle benzerlik göstermekte olup 2015 yılına kadar artarken, 2015 yılından itibaren ithalat gerek miktar gerek değer olarak azalmaya başlamıştır. Söz konusu eşyanın ithalatı 2017 yılında 3,1 bin ton olarak gerçekleşmiştir. 2018 yılının ilk 9 aylık döneminde 2017 yılının aynı dönemine kıyasla ithalat artışı göze çarpmaktadır. İthal birim fiyatları ise, 2014 yılında 490 $/ton iken, 2015 yılı haricinde sürekli artarak 2018 yılında 518 $/ton seviyesine ulaşmıştır.

70.05 GTP altında sınıflandırılan düz cam ithalatının seyri ele alındığında, 2014 yılında 401 bin ton olan ithalat miktarının 2015 yılında 420 bin ton ile en yüksek seviyeyi gördüğü, ardından bir miktar düşüş göstererek 2017 yılında 342 bin tona ulaştığı görülmektedir. Anılan dönemlerde ithalat değeri de benzer bir seyir izlemiştir. Mezkûr eşyanın birim fiyatları 2015 yılından itibaren bir artış trendine girerek 2018 yılında 477 $/ton seviyesine ulaşmıştır.

Söz konusu dönemde önleme tabi olmayan 70.06 GTP’li eşyanın ithalat miktarı önlemin başladığı yıl olan 2015’te 10,3 bin ton iken 2017 yılında 3,6 kat artışla 36,8 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Bu üründe birim fiyatlar 2014 yılında 1.847 $/ton iken 2018 yılında 834 $/tona düşmüştür. Bu düşüşte birim fiyatları genel ortalamanın altında olan İran’ın ithalatımız içerisindeki payını artırması etkili olmuştur.

İran’dan Düz Cam İthalatımız

Yıl

Miktar (Kg)

Dolar Değeri

BF ($/Ton)

Değişim (Kg)

Değişim ($)

2014

83.207.854

20.742.595

249

2015

56.319.629

13.163.141

234

-32,31%

-36,54%

2016

35.357.505

6.876.344

194

-37,22%

-47,76%

2017

49.139.298

10.741.967

219

38,98%

56,22%

2017/9

33.930.607

7.230.447

213

38,61%

59,82%

2018/9

48.945.663

11.814.151

241

44,25%

63,39%

Diğer yandan, İran menşeli düz cam ithalatı incelendiğinde, ithalatın 2014-2016 yılları itibarıyla gerek miktar gerek değer olarak düşüş gösterdiği, 2017 yılından itibaren ise ciddi bir artış olduğu görülmektedir. 2018 yılının ilk 9 aylık döneminde 2017 yılının aynı dönemine kıyasla ithalat miktar olarak %44, değer olarak ise %63 artış göstermiştir. İran menşeli ithal birim fiyatlarının genel fiyatların oldukça altında olduğu görülmektedir.

GTP Bazında İran’dan Düz Cam İthalatımız

GTP

Yıl

Miktar (Kg)

Dolar Değeri

BF ($/Ton)

Değişim (Kg)

Değişim ($)

70.04

2016

48.100

11.955

249

2017

273.680

81.143

296

468,98%

578,74%

2017/9

273.680

81.143

296

468,98%

578,74%

2018/9

268.580

82.499

307

-1,86%

1,67%

70.05

2014

72.746.709

19.475.553

268

2015

49.899.778

12.331.188

247

-31,41%

-36,68%

2016

19.898.422

3.638.718

183

-60,12%

-70,49%

2017

18.779.280

4.108.087

219

-5,62%

12,90%

2017/9

13.761.194

2.821.974

205

-10,53%

-0,64%

2018/9

17.987.465

4.558.216

253

30,71%

61,53%

70.06

2014

10.461.145

1.267.042

121

2015

6.419.851

831.953

130

-38,63%

-34,34%

2016

15.410.983

3.225.671

209

140,05%

287,72%

2017

30.086.338

6.552.737

218

95,23%

103,14%

2017/9

19.895.733

4.327.330

218

118,69%

156,95%

2018/9

30.689.618

7.173.436

234

54,25%

65,77%

2015 yılında İran menşeli düz cam ithalatının %88’inin 70.05 GTP’si altında, %12’sinin 70.06 GTP’si altında yapıldığı görülmektedir. Bu yıldan sonra 70.06 GTP’si altında yapılan ithalat nispi ve mutlak olarak hızla artmış ve 2018 yılında İran’dan gerçekleştirilen toplam ithalatın miktar bazında %63’ünü oluşturmuştur.

Ülkeler İtibarıyla İthalat

Ülke Adı

2014

2015

2016

2017

2017/9

2018/9

Pay (Kg)

BF ($/Ton)

Pay (Kg)

BF ($/Ton)

Pay (Kg)

BF ($/Ton)

Pay (Kg)

BF ($/Ton)

Pay (Kg)

BF ($/Ton)

Pay (Kg)

BF ($/Ton)

İran

20%

249

13%

234

194

13%

219

12%

213

20%

241

Çin

11%

405

14%

329

14%

324

18%

385

16%

376

19%

435

Bulgaristan

460

519

508

11%

371

11%

360

15%

398

Rusya

306

26%

253

36%

250

26%

285

29%

276

11%

462

Belçika

780

10%

581

642

661

660

668

A.B.D.

624

581

595

558

552

572

S.Arabistan

308

249

234

259

252

283

Fransa

2.528

1.927

1.316

1.732

1767

1.360

Tayland

1.961

1.603

579

475

502

459

Nijerya

332

İlk 10 Topl.

58%

470

79%

374

84%

354

84%

385

84%

379

90%

435

Genel Topl.

100%

492

100%

420

100%

422

100%

454

100%

453

100%

527

Yukarıda yer alan tabloda inceleme konusu ürünün ithalatını gerçekleştiren ilk 10 ülke 2018 ithalat paylarına göre sıralanmıştır. İthalat toplam 65 ülkeden gerçekleşmekte olup 18 ülkeden 1000 ton üzeri ithalat yapılmıştır. 2018 ithalatının %90’ı başta İran, Çin ve Bulgaristan olmak üzere ilk 10 sırada yer alan ülkelerden gerçekleşmiştir.

İlk sırada yer alan İran’ın ithalat payı 2014-2018 döneminde %20 ve %8 arasında dalgalanmıştır. 2018 yılının ilk 9 aylık döneminde ise, İran’ın ithalat payı %20 seviyesindedir. Diğer taraftan, halen korunma önlemine tabi 70.04 ve 70.05 GTP’li eşyanın ithalatında İran’ın payının %9 seviyesinde olduğu, 70.06 GTP’li eşyada ise %91 seviyesinde olduğu görülmektedir.

Birim fiyatlar itibarıyla bakıldığında ise 2018 yılında Belçika, A.B.D, Fransa gibi ülkelerden yüksek birim fiyatlı (550 $/tonun üzeri) ithalat gerçekleşirken; ilk sıralarda yer alan İran, Çin ve Bulgaristan’dan düşük birim fiyatlı (376 $/ton ve altı) ithalat gerçekleştiği görülmektedir. Ülke bazlı ayrıntılı tablolar ekte yer almaktadır. 2018 itibarıyla genel ithalatın birim fiyatı 453 $/ton iken İran’dan yapılan ithalatın ortalama birim fiyatı 241 $/ton seviyesindedir. İran’ın ithal birim fiyatları dönemsel verilerde bir miktar artmış olsa da hala diğer ülkelere kıyasla düşüktür.

Nispi İthalat

Nispi İthalat (%)

2014

2015

2016

2017

2017(9)

2018(9)

İthalatın Yerli Üretime Oranı Endeks

100

115

İran Menşeli İthalatın Yerli Üretime

Oranı Endeks

100

Tabloda yer alan nispi ithalat verileri hesaplanırken başvuru sahibi firmaların üretimlerine ilişkin olarak sunduğu veriler ile ithalat istatistikleri kullanılmıştır. Genel ithalatın yerli üretime oranında son döneme kadar düşüş yaşanırken İran menşeli ithalatın yerli üretime oranı son dönemde artış göstermiştir.

İthalatın Piyasa Payı

Göstergeler

2014

2015

2016

2017

2017(9)

2018(9)

İthalat Miktarı (ton)

419.103

434.000

421.510

382.093

278.299

239.789

İran’dan İthalat Miktarı (ton)

83.208

56.320

35.358

49.139

33.931

48.946

Genel İth. Piyasa Payı Endeks

100

104

İran İth. Piyasa Payı Endeks

100

İthalatın piyasa payı genel ithalat ve İran menşeli ithalat için ayrı ayrı ele alınmıştır. Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, genel ithalatın piyasa payı incelenen dönemde bir düşüş trendi içerisindeyken, İran menşeli ürünlerin piyasa payında son dönemde bir artış görülmektedir.

İthal Fiyatları ve Fiyat Kırılması

İthal Fiyatları

Ülkeler itibarıyla ithalatın ele alındığı önceki bölümdeki tablodan da anlaşılacağı üzere, 2017 yılı ithalat payına göre sıralama yapıldığında ilk sıralarda yer alan ülkelerin ithal birim fiyatları farklılık arz etmekle birlikte, genellikle Belçika, ABD ve Fransa menşeli ürünlerin fiyatları yüksek seyrederken, İran’ın fiyatları hem bahsi geçen ülkelerin fiyatlarından hem de ortalama ithal birim fiyatlarından çok daha düşük seyretmektedir.

Ortalama ithal birim fiyatları 2016 ve 2017 yıllarında sırasıyla 422 $/ton ve 454 $/ton iken, İran menşeli ithal birim fiyatları anılan yıllarda sırasıyla 194 $/ton ve 219 $/ton seviyesinde gerçekleşmiştir.

Fiyat Kırılması-Fiyat Baskısı

Aşağıdaki tabloda düzcam birim sınai ve ticari maliyeleri ile yıllık ortalama döviz alış kuru kullanılarak hesaplanan yurtiçi birim fiyatlarına ve CIF ithal birim fiyatlarına yer verilmiş olup bu kapsamda ithal fiyatlarının yurtiçi fiyatlarını kırma oranları ve fiyat baskısı hesaplanmıştır. Fiyat kırılması, ithal eşya fiyatının yerli üretim eşyanın fiyatının ne kadar altında olduğunu, fiyat baskısı ise makul kâr ile hesaplanan normal yurtiçi satış birim fiyatlarının ithal birim fiyatları tarafından ne kadar baskılandığını göstermektedir. Ayrıca, gözetim etkisinden arındırılmış ithal birim fiyatlarına %2 ithal masrafları dâhil edilmiştir. Ürüne uygulanan vergiler CIF ithal fiyatı üzerinden belirlendiğinden, kırılma ve baskı oranları da CIF ithal fiyatı üzerinden hesaplanmıştır.

Tablodan görüldüğü üzere, inceleme konusu ürünün genel ithal birim fiyatları yurt içi birim satış fiyatlarını ele alınan yıllarında kırmazken, İran menşeli ithalatın birim fiyatlarının ortalamanın altında seyretmesi nedeniyle fiyat kırılması tüm yıllarda mevcuttur. İran menşeli ithal birim fiyatları 2018 yılının ilk 9 aylık döneminde yurt içi birim satış fiyatlarını %17 oranında kırmıştır.

Fiyat baskısı hesaplanırken ise, yerli üreticilerin ortalama ticari maliyetine %20 oranında eklenen kârla bulunan olması gereken satış fiyatı ile ithal birim fiyatları karşılaştırılmıştır. Tablodan da görüldüğü üzere, genel ithal birim fiyatları yurtiçi fiyatı baskılamazken, 2018 yılının ilk 9 ayında İran menşeli ithalat birim fiyatları yurt içi satış fiyatlarını %16 oranında baskılamıştır.

Göstergeler

2014

2015

2016

2017

2018(9)

Satılan malların birim sınai mal. (TL/ton)

Satılan malların birim ticari mal. (TL/ton)

Yurtiçi birim satış fiyatı (TL/ton) (a)

Satılan malların birim sınai mal. ($/ton)

Satılan malların birim ticari mal. ($/ton)

Yurtiçi birim satış fiyatı ($/ton) (a)

Yurtiçi birim olması gereken satış fiyatı ($) (Ticari maliyet + %20 kar) (d)

İthal Birim Fiyatı ($) (c)

Gümrüklü İthal Birim Fiyatı ($) (b)

İran Menşeli İthalat Birim Fiyatı ($) (c*)

Gümrüklü İran Menşeli İthalat Birim Fiyatı ($) (b*)

Genel İthalat

Fiyat Kırılması ($/ton) (a-b)

Fiyat Kırılması ($/ton) (a-b)/(c )

-27%

-31%

-36%

-39%

Fiyat Baskısı ($/ton) (d-b)

Fiyat Baskısı ($/ton) (d-b)/(c )

-29%

-31%

-32%

-47%

-48%

İran Menşeli İthalat

Fiyat Kırılması ($/ton) (a-b*)

Fiyat Kırılması ($/ton) (a-b*)/(c* )

23%

15%

19%

14%

17%

Fiyat Baskısı ($/ton) (d-b*)

Fiyat Baskısı ($/ton) (d-b*)/(c* )

41%

26%

49%

13%

16%

Ortalama Döviz Kuru

2,19

2,72

3,02

3,65

4,59

YERLİ ÜRETİCİLERİN EKONOMİK GÖSTERGELERİ

Bu bölümde yer alan göstergeler başvuru sahibi Trakya Cam A.Ş. tarafından sağlanan 2014-2017 yıllarını ve 2017 ile 2018 yıllarının ilk 9 aylık dönemini kapsayan verilerden yararlanılarak hazırlanmıştır. Buna ek olarak, başvuruda sunulan veriler, baz yıl olarak alınan 2014 rakamlarına göre endekslenmiştir.

Tüketim

2014

2015

2016

2017

2017(9)

2018(9)

Endeks

100

104

105

İnceleme konusu dönemde düz cam tüketimi 2015 yılından itibaren artmış olup bu artış eğilimi dönemsel verilerde de benzer şekilde sürmüştür. 2014 yılında 100 olan endeksin bahsi geçen artış eğilimine paralel olarak 2017 yılında 105’e ulaştığı belirlenmiştir.

Üretim

2014

2015

2016

2017

2017(9)

2018(9)

Endeks

100

102

114

İnceleme konusu eşyanın genel üretimi, tüketim verilerine benzer şekilde 2015 yılı haricinde artış eğilimindedir. 2016 yılında 2015 yılına göre üretim düzeyi yaklaşık %13, 2017 yılında ise, bir önceki yıla göre %11 oranında artmıştır. 2014 yılında 100 olan üretim endeksi 2017 yılında 114 olarak gerçekleşmiştir.

Yurt içi satışlar

Yurtiçi Satışlar

2014

2015

2016

2017

2017(9)

2018(9)

Endeks

100

106

112

Yerli üreticilerin yurt içi satışları inceleme konusu dönemde artış eğilimindedir.

Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranı

Kapasite

2014

2015

2016

2017

2017(9)

2018(9)

Endeks

100

107

123

120

Yukarıda yer alan tabloda da görüldüğü üzere, yerli üreticilerin inceleme konusu eşyaya ilişkin kapasitesi 2014 ile 2017 arasında %20 oranında artmıştır.

İstihdam

2014

2015

2016

2017

2017(9)

2018(9)

Endeks

100

102

Yerli üreticilerin inceleme konusu eşya üretimindeki istihdam verisinde incelenen dönemde önemli bir değişiklik olmadığı görülmektedir.

Verimlilik

2014

2015

2016

2017

2017(9)

2018(9)

Endeks

100

109

119

Başvuru dosyasında yerli üretim faaliyetine ilişkin sunulan veriler doğrultusunda yapılan endekslemede verimliliğin, üretimdeki artışın istihdamdaki artıştan daha yüksek olması sebebiyle korunma önleminin yürürlüğe girdiği yıl olan 2015 yılından itibaren arttığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, 2018 yılı dönemsel verilerde bir önceki yılın aynı dönemine göre önemli bir değişiklik görülmemektedir.

Dönem Sonu Stoklar

Stoklar

2014

2015

2016

2017

2017(9)

2018(9)

Endeks

100

111

134

101

Yerli üreticinin dönem sonu stokları 2015 yılında önemli oranda azalış göstermişken, yine üretim artışına paralel olarak korunma önleminin ardından 2016 yılında artış göstermiştir. Stokların son dönemde birikmeye başladığı görülmektedir.

Kârlılık

2014

2015

2016

2017

2017(9)

2018(9)

Endeks

100

159

152

177

İnceleme konusu dönemde kârlılık dalgalı bir seyir izlemiştir. 2018 yılının ilk 9 aylık döneminde kârlılık 2014 yılındakine göre %77 oranında artmıştır.

DÜNYA PİYASASININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Başvuru sahibi yerli üreticiler tarafından, düzcam tüketimini belirleyen esas faktörün ürünün fiyatları olduğu belirtilmektedir. Önceki bölümlerde de ele alındığı üzere, İran menşeli düzcamların ithal birim fiyatları ülkemizin ve diğer ülkelerin fiyatlarının çok altında seyretmektedir. Bu durum, İran üreticilerinin enerji ve hammadde kaynakları nedeniyle önemli maliyet avantajına sahip olmaları sayesinde ihraç pazarlarında rekabetçi fiyat düzeyleri ile faaliyet göstermelerinden kaynaklanmaktadır. Fiyatlardaki düşüklük anılan ülkeden ithalat yapılmasında önemli bir rol oynamaktadır.

Bu durumun yanısıra; İran’ın üretim kapasitesinin büyüklüğü ve bu ülkede oluşan arz fazlası da ülkemize İran menşeli düzcamın yönelmesine neden olmaktadır. Yerli üreticilerin beyanlarına istinaden, İran’da düzcam üretimi, ağırlıklı olarak Türkiye sınırına yakın bölgelerde olmak üzere 5 ayrı üretici tarafından toplam 10 float hattında (biri sheet cam) yaklaşık 4.600 ton/gün (1.685 milyon ton/yıl) kapasiteyle gerçekleştirilmektedir.

İran’da float cam üretim kapasitesi 2003 öncesi dönemde toplam 4 üretim hattı ile 420 bin ton düzeyinde iken, 14 yıllık dönemde yapılan yatırımlarla hat sayısı 10’a, toplam kurulu kapasite ise 4 kat artışla 1,7 milyon ton düzeyine ulaşmıştır. Düzcam tüketimi ise, ekonomik büyüme paralelinde gelişim göstermektedir. 2012 yılında yaptırımlar ile resesyona giren ülke ekonomisinin 2014 yılında toparlanmaya başladığı ve yaptırımların kalktığı 2016 yılından itibaren büyüme kaydettiği bilinmektedir.

İran düzcam pazar büyüklüğünün 700-750 bin ton seviyelerinde olduğu tahmin edilmektedir. Ülkede kurulu kapasite ile iç pazar talebi karşılaştırıldığında günümüzde olduğu gibi önümüzdeki dönemde de arz fazlası olacağı düşünülmektedir. Buna rağmen, mevcut kurulu kapasiteye ilave olarak Kaveh Glass’ın Kavian Float Glass olarak 5.hattının inşa halinde olduğu ve yakın zamanda açılacağı ve Ghazvin Glass’ın 2. hattının kurulum çalışmalarına devam edildiği bilgisi mevcuttur. Bu yatırımların ne zaman tamamlanacağı yönünde net bir bilgi bulunmamakla birlikte toplam 430 bin ton/yıl kapasiteli bu hatların devreye girmesi ile önümüzdeki dönemde ülkedeki toplam kapasitenin 2 milyon tonun üzerine çıkması beklenmektedir. Ülkedeki kapasite fazlasının önümüzdeki dönemde de süreceği açıktır. Bu nedenle üreticiler, fazla kapasitelerini ihraç pazarlarına yönlendirmeye devam edeceklerdir.

Diğer yandan, yerli üreticiler tarafından ithalatın artmasına neden olarak gösterilen bir diğer unsur ise, nakliye konusunda İran’ın Türkiye’ye yakınlığından kaynaklı olarak maliyet avantajı taşımasıdır. Ayna üretim fabrikalarının Türkiye sınırına yakın lokasyonda bulunması ve taşıma maliyetlerinin düşük olması önemli lojistik avantaj sağlamaktadır.

Ayrıca, İran Türkiye menşeli ithalata %25 gümrük vergisi (2.5 mm den ince camlar için %10) ve %10 navlun vergisi (İran aracı kullanılmıyorsa) uygulamakta ve ithalat özel izne bağlı olup, ithalatçı Ticaret Bakanlığı’ndan ön izin almak durumundadır.

İran düzcam üretim kapasitesi, ihracatı ve fiyatlarının yanı sıra International Trade Center (ITC)’dan elde edilen istatistikler ışığında düzcam ihracatçı ülkelerden ilk 20’sinden gerçekleşen ihracat verileri aşağıda yer alan tabloda gösterilmektedir. Tablodan anlaşılacağı üzere, inceleme konusu ürünün ihracatında 2017 yılındaki miktar sıralamasına göre ilk 3 sırada sırasıyla Çin, Almanya ve İran gelmektedir. Ülkemiz düzcam ihracatında 11 inci sırada yer almıştır.

Düz cam İhracatında İlk 20 Ülke

İhracatçı

Miktar (Ton)

Değer (Bin Dolar)

2013

2014

2015

2016

2017

2013

2014

2015

2016

2017

Dünya

8.597.389

8.394.415

8.045.689

9.484.801

7.480.985

8.368.397

7.423.868

6.373.222

6.363.721

6.209.512

Çin

1.733.596

1.962.995

2.023.621

2.097.226

2.056.067

643.169

720.952

744.069

637.776

695.650

Almanya

919.417

950.399

974.345

1.076.376

1.024.304

631.982

636.727

540.450

592.370

613.160

İran

407.021

462.533

464.463

518.393

89.994

101.015

99.554

112.500

Fransa

567.287

527.501

516.028

463.449

568.040

299.718

307.907

236.155

239.890

271.451

Endonezya

419.320

403.598

472.763

443.070

316.482

153.986

151.093

167.640

157.816

146.648

BeyazRusya

212.480

270.781

299.953

329.375

309.569

59.871

64.473

53.766

76.150

92.131

S. Arabistan

269.618

243.473

252.663

316.496

303.201

87.100

81.494

86.651

100.456

103.468

Çek Cum.

219.938

244.542

261.516

283.397

283.885

102.591

111.506

105.306

112.060

107.812

Bulgaristan

152.497

160.639

226.994

312.751

281.660

54.560

61.814

71.231

98.473

92.919

Japonya

336.936

273.745

252.030

266.785

252.164

2.056.558

1.476.428

1.010.691

926.592

792.651

Türkiye

118.361

176.884

140.819

157.901

222.981

41.413

61.245

45.832

48.267

65.724

Polonya

315.415

240.761

231.078

237.497

201.781

144.158

119.337

102.198

113.982

107.610

Lüksemburg

152.058

189.516

206.308

234.963

200.467

89.644

106.189

96.564

106.844

99.611

İtalya

264.941

264.831

147.241

167.911

199.567

125.837

131.131

70.363

82.175

95.060

Tayland

175.938

176.433

167.951

149.066

185.787

103.949

125.028

105.177

91.608

104.189

Meksika

343.912

164.697

149.436

129.633

130.338

128.707

69.200

72.674

67.765

65.111

Macaristan

128.221

130.130

129.657

133.599

118.090

66.788

63.709

54.026

59.846

58.155

Cezayir

53.204

42.594

38.752

510.569

99.197

14.145

11.868

9.925

12.121

25.422

Kırgızistan

94.772

88.263

48.543

61.740

91.872

28.430

25.264

10.750

14.853

27.396

Romanya

139.386

114.343

90.384

108.836

88.371

58.102

53.603

44.102

52.503

47.510

İlk 20 ülke birim fiyatlar bazında incelendiğinde en büyük ihracatçı olan Çin’den gerçekleşen ihraç birim fiyatının ortalama fiyatların çok altında olduğu anlaşılmaktadır. Aynı zamanda Çin en büyük 2. ithalatçıdır. En yüksek birim fiyatlı ülke ise Japonya’dır.

Önceki bölümde yer alan ülkelerden gerçekleşen ithal birim fiyatları ile aşağıda yer alan tablodaki ihracatçı ülkelerin ihraç fiyatlarının karşılaştırılmasından, anılan ülkelerin ülkemize gerçekleştirdikleri ithalatın birim fiyatlarından daha düşük fiyatta ihraç fiyatlarına sahip oldukları anlaşılmakta olup korunma önleminden sonra mezkûr ülkelerden ithalatın yüksek birim fiyatlı düzcamlara kaydığı düşünülmektedir. İran’ın ilk 20 ülke içerisinde en düşük birim fiyata sahip ülke olması dikkat çekmektedir.

Düzcam İhracatında İlk 20 Ülkenin Birim Fiyatları

İhracatçı

Birim Fiyat ($/ton)

2013

2014

2015

2016

2017

Dünya

973

884

792

671

830

Çin

371

367

368

304

338

Almanya

687

670

555

550

599

İran

221

218

214

217

Fransa

528

584

458

518

478

Endonezya

367

374

355

356

463

Beyaz Rusya

282

238

179

231

298

S. Arabistan

323

335

343

317

341

Çek Cum.

466

456

403

395

380

Bulgaristan

358

385

314

315

330

Japonya

6.104

5.393

4.010

3.473

3.143

Türkiye

350

346

325

306

295

Polonya

457

496

442

480

533

Lüksemburg

590

560

468

455

497

İtalya

475

495

478

489

476

Tayland

591

709

626

615

561

Meksika

374

420

486

523

500

Macaristan

521

490

417

448

492

Cezayir

266

279

256

Kırgızistan

300

286

221

241

298

Romanya

417

469

488

482

538

Diğer taraftan, İran’ın tüm dünyaya gerçekleştirdiği düzcam ihracatı da ilk 10 ülke itibarıyla aşağıda yer alan tablolarda GTP’ler çerçevesinde ayrı ayrı ele alınmıştır.

İran’ın 70.04 GTP’sinden İhracatı

İthalatçı

Miktar Ton

Değer ( Bin Dolar)

2013

2014

2015

2016

2017

2013

2014

2015

2016

2017

Dünya

82.420

94.643

24.144

31.176

16.068

17.383

4.099

6.171

Azerbaycan

28.666

41.561

18.365

10.491

4.886

6.671

2.982

1.911

Irak

31.660

21.860

1.987

8.567

6.642

4.291

343

1.757

Afganistan

2.448

820

1.144

5.968

531

205

236

1.197

Hindistan

1.703

16.445

2.175

4.358

364

3.336

435

914

Bulgaristan

104

997

217

Türkiye

15.142

10.935

338

3.047

2.268

Türkmenistan

447

578

343

321

141

Ukrayna

Portekiz

Katar

Tablodan anlaşılacağı üzere, 70.04 eşyası için 2016 yılına göre yapılan sıralama ülkemiz İran’ın ihracat gerçekleştirdiği ülkeler arasında 6. sırada yer almaktadır. Korunma önleminin uygulanmaya başlandığı 2015 yılında İran’ın anılan üründe hiç ihracat yapmadığı görülmektedir. İran’ın ihracatının miktar olarak 2013 ve 2014 yıllarında sırasıyla %18 ve %11 oranındaki kısmının Türkiye’ye yapıldığı durum 2015 yılı sonrasında %1’lere kadar düşmüştür.

İran’ın 70.05 GTP’sinden İhracatı

İthalatçı

Miktar (Ton)

Değer ( Bin Dolar)

2013

2014

2015

2016

2017

2013

2014

2015

2016

2017

Dünya

324.601

367.890

440.319

487.217

73.926

83.632

95.455

106.329

Irak

105.799

104.932

115.978

114.125

22.278

21.414

24.407

23.927

Afganistan

60.869

63.266

80.177

77.850

15.468

16.244

18.724

18.368

Türkiye

41.030

77.624

34.160

52.426

9.278

16.871

6.948

10.575

Hindistan

7.771

36.519

101.401

44.555

2.322

11.104

21.681

10.526

Gürcistan

26.820

25.732

23.979

29.018

5.492

4.893

4.897

5.863

Azerbaycan

17.524

2.258

8.793

21.060

4.627

465

2.002

4.305

BAE

221

883

6.361

18.115

261

1.391

3.956

Türkmen.

23.899

25.056

19.946

17.486

5.172

5.814

4.676

4.137

Katar

16.927

3.715

Bulgaristan

3.150

178

7.307

15.331

630

1.537

3.440

Düzcam ithalatımızda en yüksek paya sahip olan 70.05 GTP’sinde sınıflandırılan düzcamda İran’ın gerçekleştirdiği ihracatta Türkiye 70.04 GTP’sinde göre daha üst sıraya sahiptir. Bu üründe de ilk sırada yer alan ülkelerin benzer olduğu görülmektedir. Türkiye’nin İran’ın 70.05 GTP’si çerçevesinde gerçekleştirdiği ihracatta payı 2013 ve 2014 yıllarında sırasıyla %12 ve %21 olarak gerçekleşmiş olup 2015 yılında bu oran sıfırlanmış, 2016 ve 2017 yıllarında ise, anılan pay %7 ve %10 seviyelerine ulaşmıştır.

İran’ın 70.06 GTP’sinden İhracatı

İthalatçı

Miktar Ton

Değer ( Bin Dolar)

2013

2014

2015

2016

2017

2013

2014

2015

2016

2017

Dünya

352

406

215

556

276

282

325

Irak

118

241

141

Türkiye

104

Bulgaristan

Hindistan

Umman

Gürcistan

Katar

Yunanistan

BAE

Kenya

İran’ın 7006 GTP’si altında yer alan işlenmiş düzcam ihracatında ülkemizin payı 2017 yılı itibarıyla %18’dir.

Bölüm 2.1’de yer alan İran’dan düzcam ithalatımıza ilişkin tablolarla İran’ın dünyaya ihracat verileri karşılaştırıldığında toplam miktarlar bakımından önemli bir farklılık bulunmadığı görülmektedir. Öte yandan, İran’ın verilerinde Türkiye’ye düzcam ihracatının ağırlıklı olarak 70.05 GTP’si üzerinden yapıldığı, ülkemiz istatistiklerinde ise İran’dan ithalatın 70.06 GTP’si üzerinden gerçekleştiği göze çarpmaktadır. Bu husus önleme tabi 70.05 GTP’li eşyanın İran’dan ithalatında beyanın 70.06 üzerinden yapılarak önlemden kaçınıldığı şüphesini kuvvetlendirmektedir.

KORUNMA ÖNLEMİNİN GEREKLİ OLMAYA DEVAM EDİP ETMEDİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Bu bölümde, mezkûr önlemin yürürlükten kaldırılması halinde İran menşeli düz cam ithalatının yerli üretim dalı üzerinde sebep olabileceği ciddi zarar/zarar tehdidi çerçevesinde gerekliliği ve yerli üreticilerin piyasaya adaptasyon sürecinin devamlılığı incelenmiştir.

Soruşturma konusu ürünün ithalatına yönelik korunma önlemi 2015 yılında yürürlüğe girmiş olup öncesindeki ithalat miktar ve değerinin hızla artış gösterdiği görülmektedir. Öyle ki, 2012 yılında ithalat yaklaşık 237 bin ton iken, 2013 ve 2014 yıllarında sırasıyla 318 bin ton ve 419 bin tona ulaşmıştır. Bu dönemde ithalat değerinde de benzer bir artış ortaya çıkmıştır. 2015 yılında 433 bin tona ulaşan düz cam ithalatı korunma önleminin yürürlüğe girmesinin ardından 2016 ve 2017 yıllarında sırasıyla 421 bin ton ve 382 bin tona kadar gerilemiştir.

Öte yandan, İran’ın tüketiminin yıllık 700-750 bin ton, üretim kapasitesinin ise 1.7 milyon ton seviyelerinde olduğu ve toplam kapasitesi 430 bin ton olan iki yeni hattın yapımının devam ettiği dikkate alındığında bu ülkenin ihracat potansiyelinin oldukça yüksek olduğu açıktır. Nitekim bir önceki önlemin yürürlükte olduğu son yıl olan 2012’de İran’dan ithalatımızın 5,9 bin ton seviyesinde olması ve önlemin yürürlükte olmadığı 2013 ve 2014 yıllarında sırasıyla 38,6 bin ton ve 83,2 bin ton olarak gerçekleşmesi İran’ın yurtdışında oluşan talep artışlarına hızlı bir şekilde cevap verebildiğinin önemli bir göstergesidir.

Bu çerçevede, önlemin yürürlükten kaldırılması halinde düşük birim fiyatlı İran menşeli malların yurtiçi üretimimizi önemli ölçüde tehdit edebileceği mütalaa edilmektedir.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

İnceleme dönemi itibarıyla düzcam genel ithalatının 2015 yılında yürürlüğe giren korunma önleminin ardından önemli oranda düştüğü görülmektedir. Öte yandan, önlemin kalkması halinde İran menşeli ürünlerin, bu ülkenin iç piyasasındaki artan kapasite ve arz fazlası gibi nedenlerle konum olarak en yakındaki ülke olan ülkemize yönelmeye devam edeceği düşünülmektedir. İran menşeli ürünlerin gerek genel ortalama ithal birim fiyatlarının gerekse yurtiçi satış fiyatlarının oldukça altında kalması neticesinde ortaya çıkan fiyat rekabeti üstünlüğü yurtiçi üretimimizi tehdit eden önemli bir faktördür.

Diğer yandan, yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri ele alındığında, mezkûr korunma önleminin uygulanmasıyla birlikte anılan göstergelerde düzelme gösterdiği görülmüştür. Yerli üretim dalının bahsi geçen yıllarda üretim, yurtiçi satışlar, kapasite, verimlilik, istihdam gibi verileri iyileşme göstermişken, yurtiçi satış fiyatlarının İran menşeli ithal birim fiyatları tarafından bir miktar kırıldığı, yerli üretimin piyasa payının korunma önlemi uygulanmaya başladıktan sonra arttığı ancak sonra tekrar payın bir kısmının İran menşeli ithalata kaydığı anlaşılmaktadır.

Uluslararası ihraç fiyatları da incelenmiş olup ilk sıralarda yer alan ihracatçı ülkelerin satış fiyatlarının ülkemize gerçekleştirdikleri ihraç birim fiyatlarının altında olduğu görülmüştür. Ayrıca, Türkiye’nin İran’ın 70.05 GTP’si çerçevesinde gerçekleştirdiği ihracatta payı 2013 ve 2014 yıllarında sırasıyla %12 ve %21 olarak gerçekleşmiş olup 2015 yılında bu oran sıfırlanmış, 2016 ve 2017 yıllarında ise, anılan pay %7 ve %10 seviyelerine yükselmiştir. Özellikle bahsi geçen ürün grubu için korunma önlemi sonrasında İran’ın ülkemize yönelen ihracatının önemli seviyelerde olması dikkat çekmektedir. Ayrıca, İran’ın 70.06 GTP’si altında yer alan işlenmiş düzcam ihracatında ülkemizin payı %18 seviyesindedir.

Yukarıda ortaya konan veriler çerçevesinde mevcut önlemin devamında fayda görülmektedir. İran’dan ithal edilen eşyanın ortalama gümrüklü birim fiyatı 246 ABD Doları/tondur. Bu kapsamda, İran menşeli ürünlerin yerli üretim üzerinde oluşturduğu fiyat baskısı dikkate alınarak, söz konusu önlemin 70.04, 70.05 ve 70.06 GTP’li eşya için ton başına birinci dönem için 48 ABD Doları, ikinci dönem için 46 ABD Doları, üçüncü dönem için 44 ABD Doları ek mali yükümlülük tahsilatı şeklinde devamının uygun olacağı mütalaa edilmektedir.

Arz olunur.