Doğrusal Lambalar, Işık Yayan Diyot Lambalar ve İlgili Ekipmana İlişkin Çevreye Duyarlı…

DOĞRUSAL LAMBALAR, IŞIK YAYAN DİYOT LAMBALAR VE İLGİLİ EKİPMANA İLİŞKİN ÇEVREYE DUYARLI TASARIM GEREKLERİNE DAİR TEBLİĞ

(SGM-2015/10)

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, 23/6/2010 tarihli ve 2010/643 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin uygulanması kapsamında doğrusal lambalar, ışık yayan diyot (LED) lambalar ve ilgili ekipmanların piyasaya arz edilmesi ile ilgili çevreye duyarlı tasarım gereklerini belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ aşağıdaki elektrikli aydınlatma ürünlerinin piyasaya arz edilmesi için çevreye duyarlı tasarım gereklerini düzenlemektedir:

a) Doğrusal lambalar,

b) Işık yayan diyot (LED) lambalar,

c) Lamba kontrol düzeneği, kontrol cihazları ve aydınlatma armatürleri dahil şebeke gerilimi ile lambalar arasına takılmak üzere tasarlanmış donanım (balastlar, floresan ve yüksek yoğunluklu deşarj lambası için aydınlatma armatürleri dışındakiler),

diğer ürünler ile bütünleşik halde olmaları halinde de kapsama dahildir.

(2) Bu Tebliğ ayrıca özel amaçlı ürünler için ürün bilgi gereklerini de düzenler.

(3) LED modüller, piyasaya yılda 200 birimden daha az sürülen aydınlatma armatürleri ile birlikte satıldıklarında bu Tebliğ kapsamında yer almaz.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ,

a) Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğe dayanılarak,

b) Doğrusal Lambalar, Işık Yayan Diyot Lambalar ve İlgili Ekipmana İlişkin Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklerine Dair Avrupa Birliğinin EU/1194/2012 sayılı Tüzüğüne paralel olarak,

hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin 4 üncü maddesindeki tanımlara ek olarak aşağıdaki tanımlar bu Tebliğin amaçları doğrultusunda geçerlidir:

a) Akkor lamba: Flamanın havası alınmış bir ampul veya bir soy gaz içinde çalıştığı flamanlı lamba anlamına gelir,

b) (Değişik:RG-17/5/2017-30069) Aydınlatma armatürü: Bir veya daha fazla lambadan gelen ışığı dağıtan, filtreleyen, dönüştüren ve lambaları desteklemek, sabitlemek, korumak için gerekli tüm parçaları ve gerekirse elektrik kaynağına bağlanması için yardımcı devre elemanları ve bileşenlerini içeren bir ürün anlamına gelir, (Eğer ürünün ana görevi aydınlatma değilse ve enerjisini üzerinde bulunduğu ve ana görevi farklı bir üründen sağlıyorsa buzdolabı, dikiş makinesi, endoskopi, kan analiz cihazı ve benzerleri bu Tebliğ çerçevesinde armatür sayılmaz.)c) Aydınlatma: İnsanlar tarafından görülebilsin diye bir yere, nesnelere veya onların etrafına yapılan ışık uygulaması anlamına gelir,

ç) Bakanlık: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,

d) Balast: Esas olarak indüktans, kapasitans veya bir indüktans ve kapasitans birleşiği ile lamba(lar)ın akımını istenen değerde sınırlama görevi yapan, güç kaynağı ile bir veya daha fazla deşarj lambası arasına takılan lamba kontrol düzeneği demektir,

e) Bütünleşik balastlı olmayan floresan lamba: Bütünleşik balastı olmayan tek veya çift başlıklı floresan lamba anlamına gelir,

f) Doğrusal lamba: Işığın en az %80’i π steradyan (π sr) içinde olan lamba anlamına gelir (120° lik bir koniye karşılık gelen),

g) Doğrusal olmayan lamba: Doğrusal olmayan bir lamba anlamına gelir,

ğ) Deşarj lambası: Işığın doğrudan veya dolaylı olarak bir gaz, metal buharı veya çeşitli gaz veya buharların karışımı içine elektrik boşalması ile üretildiği bir lamba anlamına gelir,

h) Elektrikli aydınlatma ürünü: Elektrik ile ve aydınlatma amacıyla kullanılmak üzere tasarlanmış ürün anlamına gelir,

ı) Floresan lamba: Işığın çoğunun boşalmadan gelen ultraviyole ışıma ile uyarılan bir veya daha fazla fosfor katmanı tarafından yayıldığı bir deşarj lambası anlamına gelir. Floresan lambalar bütünleşik balastlı olabilir,

i) Flamanlı lamba: İçinde ışığın, elektrik akımının geçişiyle akkor derecede ısınan ipliksi bir iletken vasıtasıyla üretildiği lamba anlamına gelir. Lamba akkorlaşma sürecini etkileyen gazlar içerebilir,

j) Halojen (tungsten) lamba: Flamanın tungstenden yapıldığı ve halojenler veya halojen bileşikleri içinde olduğu bir flamanlı lamba anlamına gelir, bütünleşik güç kaynağı ile birlikte olabilir,

k) Halojen lamba kontrol düzeneği: Şebeke gerilimini halojen lambalar için gereken çok düşük voltaja dönüştüren lamba kontrol düzeneği anlamına gelir,

l) Harici lamba kontrol düzeneği: Lambanın veya armatürün dışına takılan veya lamba veya armatüre kalıcı zarar vermeden gövdesinden çıkarılabilen bütünleşik olmayan lamba kontrol düzeneği demektir,

m) Işık kaynağı: Enerjinin dönüştürülmesi ile görünür optik ışıma yaymak üzere tasarlanmış bir yüzey ya da nesne anlamına gelir. ‘görünür’ terimi 380-780 nm dalga boyunu belirtir,

n) Işık yayan diyot (LED): Bir inorganik malzeme p-n birleşmesini bir bütün haline getiren bir katı hal aygıtından oluşan bir ışık kaynağı anlamına gelir. Elektrik akımı ile uyarıldığında birleşme yeri optik ışıma yayar,

o) Kontrol düzeneği: Zamanlayıcı, hareket algılayıcılar ve gün ışığı düzenleme cihazları gibi lambanın ışık akısını güç dönüştürmeden başka bir yöntemle izleyen veya kontrol eden bir elektronik ya da mekanik düzenek anlamındadır. Ayrıca, faz kesici ışık azaltıcılar da kontrol düzeneği sayılır,

ö) Kompakt floresan lamba: Lambanın çalışmaya başlaması ve kararlı çalışması için gereken bütün bileşenleri içeren bir floresan lamba anlamına gelir,

p) Lamba başlığı: Lamba duyu veya lamba bağlantı aparatı vasıtasıyla elektrik kaynağı ile bağlantıyı sağlayan ve lambayı lamba duyunda tutma görevi de yapabilen lamba parçası anlamındadır,

r) Lamba duyu veya duy: Lambayı konumunda tutan, genellikle lamba başlığının takılı olduğu ve lambayı elektrik kaynağına bağlayan bir aygıt anlamına gelir,

s) Lamba: Verimi bağımsız olarak değerlendirilebilen ve bir veya daha fazla ışık kaynağından oluşan bir birim anlamındadır. Başlama, güç kaynağı veya birimin kararlı çalışması ya da dağıtım, filtreleme veya optik ışımanın dönüştürülmesi için birime zarar vermeden ayrılamayan ek bileşenler içerebilir,

ş) LED paketi: Bir veya daha fazla LED(ler)den oluşan bir düzenek anlamına gelir. Düzenek bir optik eleman, ısısal, mekanik veya elektriksel ara birimler içerebilir,

t) LED modülü: Başlığı olmayan ve bir veya daha fazla LED paketini bir baskı devre kartı üzerinde birleştiren bir düzenek anlamına gelir. Düzenek elektriksel, optik, mekanik ve ısısal bileşenler, ara birimler ve kontrol düzenekleri içerebilir,

u) LED lamba: Bir veya daha fazla LED modülünü birleştiren lamba anlamına gelir. Lambanın başlığı olabilir,

ü) Lamba kontrol düzeneği: Güç kaynağı ile bir veya daha fazla lamba arasında yer alan, kaynak voltajını dönüştürme lamba(lar)ın akımını gereken değerde sınırlama, başlangıç gerilimini ve ön ısıtma akımını sağlama, soğuk başlamayı önleme, güç faktörünü düzeltme veya paraziti azaltma gibi lamba(lar)ın çalıştırılması için işlevsellik sağlayan bir düzenek anlamına gelir. Düzenek bu işlevleri yerine getirmek için başka lamba kontrol düzeneğine bağlanmak üzere tasarlanabilir.

Bu tanım;

1) Kontrol düzeneklerini,

2) 27/8/2011 tarihli ve 28038 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Harici Güç Kaynaklarının Yüksüz Durumdaki Enerji Tüketimi ve Ortalama Aktif Verimi ile İlgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklerine Dair Tebliğ kapsamındaki güç kaynaklarını,

kapsamaz.

v) Nihai kullanıcı: Bir ürünü ticaret, iş, işleme veya mesleki nedenler dışında satın alan veya satın alması beklenen bir gerçek kişi demektir,

y) (Değişik:RG-17/5/2017-30069) Özel amaçlı ürün: Bu Tebliğ kapsamındaki teknolojiye sahip olan ancak teknik dosyasında açıklanan teknik parametreler nedeniyle özel uygulamalarda kullanılması amaçlanan ürün anlamına gelir,”z) Son sahip: Kullanım ömrünün kullanım aşaması boyunca bir ürünün sahibi olan kişi veya kuruluş veya o kişi veya kuruluş adına hareket eden herhangi bir kişi veya kuruluş anlamına gelir,

aa) Vurgulu aydınlatma: Bir nesneyi veya bir alanın bir bölümünü vurgulamak üzere yapılan aydınlatma biçimi anlamına gelir,

bb) Yüksek yoğunluklu deşarj lambası: Işık oluşturan elektrik kıvılcımının duvar sıcaklığı ile stabilize edildiği ve elektrik kıvılcımının santimetrekareye 3 watt’tan fazla yük taşıdığı bir ampul içinde olan elektrik boşalmalı bir lamba anlamına gelir.

cc) (Ek:RG-17/5/2017-30069) Akkor trafik sinyal lambası: 60 V üzerindeki anma gerilimiyle çalışan ve ilk 1000 saatlik çalışma süresi boyunca %2’den az arıza oranına sahip akkor lamba anlamına gelir,

(2) Ek-II’de düzenlenen tanımlar da Ek-III’den Ek-V’e kadar olan eklerin amacı doğrultusunda geçerlidir.

Özel amaçlı ürünlere ilişkin uygulamalar ve istisna

MADDE 4/A – (Ek:RG-17/5/2017-30069)

(1) Özel amaçlı ürünlere ilişkin uygulamalar, sıradan şartlar altında sahne veya cisimlerin aydınlatılması için teknik parametrelerin gerekli olmadığı uygulamalardır. Işığın temel amacının aydınlatma olmadığı yerlerdeki bu uygulamalar aşağıda belirtilmiştir:

a) Işık yayılımının kimyasal veya biyolojik süreçlerde bir araç olması (polimerizasyon, kürlenme / kurutma / sertleştirme amaçlı ultraviyole ışığı, fotodinamik terapi, hayvan bakımı, böcek kovucu gibi).

b) Görüntü yakalama ve görüntü yansıtması (kamera flaşları, fotokopi, video projeksiyonu gibi).

c) Isıtma (kızılötesi lambaları).

ç) Sinyal verme (trafik kontrol ve havameydanı lambaları gibi).

d) Aydınlatılmış sahne veya cismin görüntüsünü, renk sıcaklığına bağlı değişimler dışında değiştirmek için tasarlanan ışığın spektral dağılımı (gıda sergilemede kullanılan aydınlatma veya Ek-I’in 1 inci maddesinde tarif edilen renkli lambalar gibi).

e) Işığın spektral dağılımının, belirli teknik ekipmanların özel ihtiyacına göre ayarlanması ve ayrıca insanların görebilmesi için sahne veya cismin görülebilir hale getirilmesi (stüdyo, sahne veya özel şov aydınlatması gibi).

f) Sahne veya cismin ışık kaynağının negatif etkilerine karşı koruma gerektirmesi (ışığa aşırı duyarlı hastalar veya müze aydınlatmaları için özel filtrelenmiş aydınlatma gibi).

g) Sadece acil durumlar için aydınlatma yapılması (acil çıkış aydınlatmaları, acil ekipmanların aydınlatması gibi).

ğ) Aydınlatma ekipmanlarının en uç noktalarda çalışma şartlarına dayanması (yüksek titreşimler veya -20 ºC altında veya 50 ºC üzerindeki sıcaklıklar gibi).

(2) 60 mm’den daha uzun akkor lambalar; sadece mekanik darbe veya titreşimlere dayanıklı olmaları ve akkor trafik sinyal lambası olmamaları halinde veya söz konusu lambaların 25 W’tan daha yüksek bir nominal güce sahip olmaları ve 14/2/2015 tarihli ve 29267 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Lambaları ve Aydınlatma Armatürlerinin Enerji Etiketlemesine Dair Tebliğ (SGM-2015/9)’e göre daha yüksek enerji verimliliği sınıflarına sahip lambalarda da bulunan özel niteliklere sahip olmaları halinde özel amaçlı ürün değildir (EMC yayılımı 0, CRI değeri 95’e eşit veya daha yüksek ve UV yayılımı 2 mW/1000 lm değerine eşit veya daha az gibi).

Çevreci tasarım gerekleri

MADDE 5 – (1) Madde 2’de listelenen elektrikli aydınlatma ürünleri özel amaçlı ürünler olmaları haricinde Ek-III’te düzenlenen çevreci tasarım gereklerini karşılayacaktır.

(2) Her bir çevreci tasarım gereği aşağıdaki aşamalara uygun olarak geçerli olacaktır:

1. Aşama: 1 Temmuz 2015

2. Aşama: 1 Eylül 2016

(3) Gerekler yenilenmedikçe veya aksi özellikler belirtilmedikçe, her bir gereklilik sonraki aşamalarda gösterilen gerekler ile birlikte geçerli olmaya devam eder.

(4) Özel amaçlı ürünler 1Temmuz 2015 tarihinden itibaren Ek-I’de düzenlenen bilgilendirme gereklerine uygun olacaktır.

Uygunluk değerlendirmesi

MADDE 6 – (1) Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtilen uygunluk değerlendirme işlemi, aynı Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-IV’te açıklanan iç tasarım kontrol sistemi veya Ek-V’te açıklanan yönetim sistemine göre yerine getirilir.

(2) Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre uygunluk değerlendirme amacıyla teknik dosyada,

a) Bu Tebliğin Ek-III’ün 3 üncü maddesine uygun olarak ürün bilgilerinin bir kopyası,

b) Ek-I, Ek-III ve Ek-IV’ün gerektirdiği diğer bilgileri,

c) Ürünün Tebliğe uyduğunu gösteren, ürün düzenlemelerinin ve şartların en az bir gerçekçi bileşimi,

yer alır.

Piyasa gözetimi ve denetimi amaçlarına uygun doğrulama yöntemi

MADDE 7 – (1) Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 2 nci fıkrasında belirtilen piyasa gözetimi ve denetimi kontrolleri gerçekleştirilirken Tebliğin Ek-IV’ünde açıklanan doğrulama yöntemi uygulanır.

Gösterge kriterleri

MADDE 8 – (1) Bu Tebliğin benimsendiği sırada piyasada bulunan en iyi performans ürünleri ve teknolojileri için gösterge kriterleri Ek-V’te belirtilmiştir.

Yürürlük

MADDE 9 – (1) Bu Tebliğ 1/7/2015 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 10 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

── EK: 9.5.20527-ek.docx ──

Ek-I

ÖZEL AMAÇLI ÜRÜNLER İÇİN ÜRÜN BİLGİSİ GEREKLERİ

1. Bir lambanın renklilik koordinatları daima aşağıdaki aralıkta ise:

— x<0,270veya x>0,530

— y<-2,3172 x2 +2,3653 x -0,2199 veya y>–2,3172 x2 +2,3653x- 0,1595,

Renklilik koordinatları, Enerji İle İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesi gereğince uygunluk değerlendirmesi amacıyla hazırlanan ve bu koordinatların ürünü özel amaçlı ürün yaptığını gösteren teknik dosyasında gösterilecektir.

2. (Değişik:RG-17/5/2017-30069) Bütün özel amaçlı ürünlerin kullanım amacı, diğer uygulamalarda kullanılmak üzere tasarlanmamış olduğu uyarısı ile birlikte her tür ürün bilgi dokümanında belirtilir.

Hedeflenen kullanım amacı, her bir ürünün bilgi dokümanında belirtilir ve ürünün belirtilen kullanım amacı için özel olarak tasarlandığını gösteren teknik parametrelerin listesi, 23/6/2010 tarihli ve 2010/643 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmelik gereğince uygunluk değerlendirme amacıyla hazırlanan teknik dosyada bulundurulur.

Gerektiğinde üreticinin, fikri ve sınai haklar ile ilgili olan ticari hassas bilgileri açıklanmayacak şekilde parametreler listelenebilir.

Ürün öncelikli olarak nihai kullanıcının satın alması amacıyla görünür şekilde sergileniyorsa aşağıdaki bilgiler açık ve belirgin bir şekilde ürün ambalajının üzerinde yer alır:

a) Kullanım amacı.

b) Ev tipi oda aydınlatmasına uygun olmadığı.

c) Lamba tasarımını belirtilen kullanım amacına göre özel yapan teknik parametreler. (Bu teknik parametreler alternatif olarak ürün paketi içerisinde yer alabilir).

Ek-II

EK-III VE EK-V ARASINDAKİ AMAÇLARA YÖNELİK TANIMLAR

EK-III ila EK-V arasındaki eklerin amacı doğrultusunda aşağıdaki tanımlar geçerlidir:

a)Işık akısı (Φ):İnsan gözünün spektral hassasiyeti değerlendirilerek ışıma akısı (ışıma gücü)’den türetilen miktar anlamına gelir. Başka özellik olmaksızın başlangıç ışık akısını işaret eder,

b)Başlangıç ışık akısı:Bir lambanın kısa bir çalışma süresinden sonraki ışık akısını ifade eder,

c)Faydalı ışık akısı (Φkullanım):Bir lambanın Ek III Madde 1.1’deki enerji verimliliğini hesaplamada kullanılan koni içine denk gelen ışık akısı anlamına gelir,

ç)Işık yoğunluğu (kandela veya cd):Kaynağı terk eden ışık akısının verilen yönü içeren tam açı içinde yayılan, tam açıya bölünen bölümü anlamına gelir,

d) Huzme açısı:Optik huzme ekseni boyunca uzanan bir düzlemdeki iki hayali çizgi arasındaki açı anlamına gelir, öyle ki bu çizgiler lambanın ön yüzünün merkezinden ve ışık yoğunluğunun merkez huzme yoğunluğunun %50si kadar olduğu noktalardan geçer, burada merkez huzme yoğunluğu optik huzme ekseninde ölçülen ışık şiddetinin değeridir,

e)Renklilik:Renklilik koordinatları veya baskınlığı veya birlikte alınan dalga boyu ve saflığı ile tanımlanan renk uyartısı özelliği anlamına gelir,

f)İlişkili renk sıcaklığı (Tc [K]): Algılanan rengi aynı parlaklıkta ve belirlenmiş görme koşullarındakine benzeyen kara cisim ışıyıcısının renk sıcaklığı anlamına gelir,

g) Renksel geriverim(Ra):Referans aydınlatma koşullarında bilinç veya alt bilinç ile renk görünüşleri ile kıyaslandığında aydınlatıcının nesnelerin renk görünüşü üzerindeki etkisi anlamına gelir,

ğ) Renk yoğunluğu:Tek bir lambanın renklilik koordinatlarının (x ve y) renklilik merkez noktasından (cxvecy) maksimum sapması anlamına gelir, renklilik merkez noktasının (cxvecy) etrafındaki MacAdam elipsinin büyüklüğü (kademeli) ile ifade edilir,

h) Lamba lümeni kalıcılık çarpanı(LLMF):Ömrü boyunca belirli bir sürede lamba tarafından yayılan ışık akısının başlangıç ışık akısına oranı anlamına gelir,

ı) Lamba sağlam kalma faktörü (LSF):Belirli bir sürede tanımlanmış koşullar ve açma kapama sıklığında çalışmaya devam eden lambaların toplam sayısının tanımlanmış kesiri anlamına gelmektedir,

i)Lamba ömrü: Lambanın tanımlanmış koşullar ve açma kapama sıklığında sağlam kalma çarpanına denk gelen tanımlanmış koşullar ve açma kapama sıklığında çalışmaya devam eden lambaların toplam sayısına bölümünden sonraki çalışma süresi anlamına gelir. LED lambalar için, lambaömrü kullanılmaya başlanması ile, hangisi önce gerçekleşirse, lambaların sadece %50sinin sağlam kaldığı an veya yığının ortalama lümen kalıcılık çarpanının %70’in altına düştüğü an arasındaki çalışma süresi anlamına gelir,

j)Lamba başlama süresi: Güç kaynağından gerilim verildikten sonra lambanın tam olarak çalışmaya başlaması ve aydınlık kalması arasında gereken zaman anlamına gelir,

k) Lamba ısınma süresi: Gerilim verildikten sonra lambanın kararlı ışık akısının tanımlanmış oranı kadar ışık yayması için gereken zaman anlamına gelir,

l) Güç faktörü: Periyodik koşullar altında aktif gücün mutlak değerinin görünür güce oranı anlamına gelir,

m) Lambacıva içeriği: Lambada bulunan cıva anlamına gelir,

n) Anma değeri: Bir ürünün belirlenmiş çalışma koşulları için oluşturulmuş özellikleri belirleme amacıyla kullanılan bir büyüklüğün değeri anlamına gelir. Aksi belirtilmedikçe, bütün gerekler anma değerinde düzenlenir,

o) Nominal değer: Bir ürünü adlandırmak ve tanımlamak için kullanılan bir büyüklük değeri anlamına gelir,

ö) Yüksüz mod:Güç kaynağına bağlı ve normal çalışmada bu amaca uygun bir şalterle yükün kesildiği durumdaki bir lamba kontrol düzeneği anlamına gelir (bozuk veya eksik bir lamba veya güvenlik şalteri vasıtasıyla yükün kesilmesi normal çalışma değildir),

p) Bekleme modu:Normal çalışma şartlarında kontrol sinyali yardımıyla lambanın kapatıldığı durumdaki lamba kontrol aygıtı anlamına gelir. Bu lamba kontrol düzeneğine içeri eklenmiş olan bir devre açma kapama işlevi ile ve normal kullanımda sürekli olarak güç kaynağına bağlı iken uygulanır,

r) Kontrol sinyali:Kontrol düzeneğine kablosuz veya kablolu olarak ya ayrı kontrol kablolarındaki gerilim modülasyonu ya da güç kaynağında modüle edilmiş gerilim ile iletilen analog veya sayısal bir sinyal anlamına gelir,

s) Bekleme gücü:Bekleme modunda lamba kontrol düzeneği tarafından tüketilen güç demektir,

ş)Yüksüz güç: Yüksüz modda lamba kontrol düzeneği tarafından tüketilen güç demektir,

t) Açma kapama sıklığı: Düzenli aralıklarla lambanın açılıp kapanması anlamına gelir,

u) Erken bozulma: Bir lambanın teknik belgelerde belirtilen anma ömründen daha az çalışma süresinde kullanım ömrünün sonuna erişmesi anlamına gelir,

ü) Parlamayı önleyici siper: Kişi tarafından doğrudan bakıldığında geçici kısmi körlüğü (bozucu kamaşma) önlemek için bir doğrusal lambanın ışık kaynağından yayılan görünür ışımayı engellemek üzere tasarlanmış yansıtıcı veya yansıtıcı olmayan dayanıklı optik veya mekanik siper anlamına gelir. Doğrusal lambadaki ışık kaynağının yüzey kaplamasını kapsamaz,

v)Uyumluluk:Üzerine başka bir ürünün takıldığı veya fiziksel temas ya da kablosuz bağlantı ile bağlandığı bir tesisata takılmak üzere düşünülmüş ürün uyumu anlamına gelir,

1) Kurma, takma veya bağlantı yapılması mümkündür,

2) Birlikte kullanılmaya başlandıktan kısa bir süre sonra, nihai kullanıcılar ürünlerden birinde kusur olduğunu düşünmez,

3)Ürünleri birlikte kullanmaktan doğan güvenlik tehlikesi aynı ürünün tek başına kullanılmasından fazla değildir.

Ek- III

ÇEVRECİ TASARIM GEREKLERİ

1.Enerji verimliliği gerekleri

1.1.Doğrusal lambalar için enerji verimliliği gerekleri

Lambanın enerji verimliliği endeksi (EEI) aşağıdaki gibi hesaplanır ve iki ondalık basamak olarak yuvarlanır:

EEI = Pcor / Pref

Burada:

Pcornominal giriş geriliminde ölçülen anma gücüdür ve uygun olan durumda Tablo 1’e göre düzeltilir. Düzeltme faktörleri uygun olduğu durumlarda kümülatiftir.

Tablo 1

Düzeltme faktörleri

Düzeltme kapsamı

Düzeltilmiş güç (Pcor)

Harici halojen lamba kontrol düzeneği üzerinde çalışan lambalar

Prated× 1,06

Harici LED lamba kontrol düzeneği üzerinde çalışan lambalar

Prated × 1,10

Harici floresan lamba kontrol düzeneğinde çalışan 16 mm çaplı floresan lambalar (T5 lambalar) ve 4- pinli tek başlıklı floresan lambalar

Prated × 1,10

Harici floresan lamba kontrol düzeneğinde çalışan diğer lambalar

Prated × 0,24Φuse+0,0103Φuse0,15Φuse+0,0097Φuse

Harici yüksek yoğunluklu deşarj lambası kontrol düzeneğinde çalışan lambalar

Prated × 1,10

Renksel geriverim indisi ≥ 90 olan kompakt floresan lambalar

Prated× 0,85

Parlamayı önleyici siperli lambalar

Prated× 0,80

Pref lambanın faydalı ışık akısından (Φuse) aşağıdaki formülle elde edilen referans güçtür:

Φuse < 1 300 lümen olan modeller için: Pref = 0,88 √ Φuse + 0,049Φuse

Φuse ≥1300lümen olan modeller için:Pref = 0,07341Φuse

Φuse aşağıdaki gibi tanımlanır:

— Flamanlı lambalarve bu Ekin 3.1.2(j) maddesi gereğince ambalajı üzerinde bir uyarı taşıyan lambalar hariç huzme açısı ≥ 90° olan doğrusal lambalar: Anma ışık akısı 120° konide (Φ120°).

— Doğrusal lambalar: Anma ışık akısı 90°konide(Φ90°).

Doğrusal diğer lambaların maksimum EEI’si Tablo2de gösterilmektedir.

Tablo 2

Uygulama tarihi

Maksimum enerji verimliliği endeksi (EEI)

Şebeke gerilimi ile çalışan flamanlı lambalar

Diğer flamanlı lambalar

Yüksek yoğunluklu deşarj lambaları

Diğer lambalar

Aşama

1,75

0,95

0,50

Aşama

0,95

0,36

0,20

Şebeke gerilimi ile çalışan flamanlı lambalar için 2 inci Aşama,30 Eylül 2015 tarihinden daha geç olmayacak şekilde geçerli olur.

Piyasadaki şebeke gerilimi ile çalışan lambalar:

— 2 inci Aşama’daki maksimum EEI gerekleri ile uyumludur,

— Nihai kullanıcıların çoğunluğunca aşırı maliyetle karşılaşılmaksızın alınabilir,

— Tüketici ile ilgili işlevsellik parametreleri açısından ve Tablo 6’da listelenen referans ışık akısı aralıklarını kapsayan ışık akıları açısından bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihte piyasada olan şebeke gerilimi ile çalışan flamanlı lambalara büyük ölçüde eşdeğer,

— Son gelişen gerekliliklere göre bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihte piyasada olan şebeke güç kaynağı ve flamanlı lambalar arasına takılmak üzere tasarlanmış donanım ile uyumlu.

1.2.Lamba kontrol düzeneği için enerji verimliliği gerekleri

1 inci Aşama’dan itibaren, şebeke gerilimi ile lambaya yük vermek ve kesmek üzere kullanılması düşünülen bir lamba kontrol düzeneğinin yüksüz gücü 1,0W’ı aşmayacaktır.2 nci Aşama’danitibarensınır0,50W olacaktır.250 W’ın üzerinde çıkış gücü (P) olan lamba kontrol düzeneği için yüksüz güç sınır değerleri P/250W ile çarpılacaktır.

2 nci Aşama’dan itibaren bir lamba kontrol düzeneğinin bekleme gücü0,50W’ı aşmayacaktır.

1 inci Aşama’dan itibaren bir halojen lamba kontrol düzeneğinin verimliliği %100 yükte en az0,91 olacaktır.

2.İşlevsellik gerekleri

2.1.LED lambalar dışındaki doğrusal lambalar için işlevsellik gerekleri

Lamba işlevsellik gerekleri, kompakt floresan lambalar, LED lambalar ve yüksek yoğunluklu deşarj lambaları hariç doğrusal kompakt floresan lambalar için Tablo 3’de ve doğrusal lambalar için Tablo 4’de düzenlenmiştir.

Tablo 3

Doğrusal kompakt floresan lambalar için işlevsellik gerekleri

İşlevsellik parametresi

inci Aşama

Aksinin belirtilmesi haricinde

2 nci Aşama

Lambanın6000 saatte sağlam kalma faktörü

≥ 0,50

≥ 0,70

Lümen kalıcılığı

2 000 saatte: ≥ %80

2 000 saatte: ≥ %83

6 000 saatte: ≥ %70

Arızadan önce açma kapama sayısı

≥ saat olarak ifade edilen lamba yarı ömrü

≥10 000, lamba başlama süresi

> 0,3 s ise

≥ saat olarak ifade edilen lamba yarı ömrü

≥30 000 saat lamba başlama süresi

> 0,3 s ise

Başlama süresi

<2,0 s

< 1,5 s P < 10 W ise

< 1,0 s P ≥ 10 W ise

Lambanın %60 Φ ısınma süresi

<40 s

veya amalgam biçimde cıva içeren lambalar için < 100 s

< 40 s

veya amalgam biçimde cıva içeren lambalar için < 100 s

Erken bozulma oranı

≤ %5,0 500 saatte

≤ %5,01 000 saatte

Bütünleşik kontrol düzenekli lambalar için lamba gücü faktörü

≥ 0,50 P < 25 W ise

≥ 0,90 P ≥ 25 W ise

≥ 0,55 P < 25 W ise

≥ 0,90 P ≥ 25 W ise

Renksel geriverim (Ra)

≥ 80

≥ 65lamba bu Ek’in 3.1.3(l) maddesine göre dış ortam veya endüstriyel uygulamalar için kullanılmak üzere tasarlanmışsa

≥ 80

≥ 65lamba bu Ek’in 3.1.3(l) maddesine göre dış ortam veya endüstriyel uygulamalar için kullanılmak üzere tasarlanmışsa

Lamba başlığı flamanlı lambalarda da kullanılan standart tipte ise 1 inci Aşama’dan itibaren lamba güç kaynağı ile flamanlı lambalar arasında kullanılmak üzere tasarlanmış donanım ile uyumlu olma konusunda son gelişen gerekliliklere uygun olmalıdır.

Tablo 4

İşlevsellik parametresi

inci Aşama

nci Aşama

%50 sağlam kalmada lamba anma ömrü

≥ 2000saat bu Ek 1.1’deki 2. Aşama flamanlı lamba verimlilik gereklerine uymayan çok düşük voltajlı lambalar için ≥ 2000sa

≥2000saat

≥ 4000saatçok düşük voltajlı lambalar için

Lümen kalıcılığı

%75 ortalama anma ömründe ≥80

%75 ortalama anma ömründe ≥%80

Açma kapama sayısı

≥saat olarak ifade edilen lamba anma ömrünün dört katı

≥ saat olarak ifade edilen lamba anma ömrünün dört katı

Başlama süresi

<0,2s

Lambanın % 60Φ ısınma süresi

≤1,0s

Erken bozulma oranı

≤%5,0100saatte

≤%5,0200saatte

Bütünleşik kontrol düzenekli lambalar için lamba güç faktörü

Güç>25W:≥0,9

Güç≤25W:≥0,5

Güç>25W:≥0,9

Güç≤25W:≥0,5

Diğer doğrusal lambalar için işlevsellik gerekleri (LED lambalar, kompakt

floresan lambalar ve yüksek yoğunluklu deşarj lambaları hariç)

2.2.Doğrusal olmayan lambalar ve doğrusal LED lambalar için işlevsellik gerekleri

Doğrusal olmayan lambalar ve doğrusal LED lambalar için lamba işlevsellik gerekleri Tablo 5’de düzenlenmiştir.

Tablo 5

Doğrusal olmayan lambalar ve doğrusal LED lambalar için işlevsellik gerekleri

İşlevsellik parametresi

Aksi belirtilmesi dışında 1 inci Aşama’dan itibaren gerekler

6000saatte Lamba sağlam kalma çarpanı

≥0,90

6000saatte Lümen kalıcılığı

≥0,80

Arızadan önceki açma kapama sayısı

≥15000 lamba anma ömrü ≥30000sa ise, aksi halde: ≥saat ile ifade edilen lamba anma yarı ömrü

Başlama süresi

<0,5s

Lambanın %95Φ ısınma süresi

<2s

Erken bozulma oranı

≤%5,01000saatte

Renksel geriverim(Ra)

≥80

≥65 Lamba bu Ek’in 3.1.3(l) maddesine göre dış ortam veya endüstriyel uygulamalar için kullanılmak üzere tasarlanmışsa

Renk yoğunluğu

Renklilik koordinatlarında altı kademeli MacAdamelipsi dahilinde veya daha az değişim

Bütünleşik kontrol düzenekli lambalar için lamba güç faktörü (PF)

P≤2W:gereklilik yok

2W<P≤5W: PF > 0,4

5W<P≤25W: PF > 0,5

P>25W: PF > 0,9

2.3. (Başlığı ile birlikte değişik:RG-17/5/2017-30069)Şebeke ile lambalar arasında kurulumu tasarlanan donanımın fonksiyonel gereklilikleri

a) Aşama 1’den itibaren, şebeke ile lambalar arasında kurulum için tasarlanan ekipman, enerji verimlilik endeksleri (doğrusal olan ve doğrusal olmayan lambalar için bu ekin 1.1 inci fıkrasında belirtilen yönteme uygun olarak hesaplanmış) en fazla olarak;

- Doğrusal olmayan lambalar için: 0,24 (kabul edilen Φ kullanım=toplam anma aydınlatma akısı),

- Doğrusal lambalar için: 0,40

olan lambalarla uyumlu çalışacak şekilde en gelişmiş gerekliliklere uyar.

Kısma kontrol cihazı (dimmer) çalıştırdığı lamba için en düşük konumunda açıldığında, çalıştırılan lamba tam yükte çalıştığında verdiği aydınlatma akısının en az % 1’ini sağlar.

Armatür piyasaya arz edildiğinde, eğer içinde nihai kullanıcı tarafından değiştirilebilecek lamba içeriyorsa bu lambalar armatürün uygun şekilde etiketlenmesi açısından, Elektrik Lambaları ve Aydınlatma Armatürlerinin Enerji Etiketlemesine Dair Tebliğe göre en yüksek ilk iki enerji sınıfından birinde yer alır.

b) Aşama 2’den itibaren, içinde nihai kullanıcı tarafından değiştirilebilir lamba bulunacak şekilde tasarlanmış armatürler, Elektrik Lambaları ve Aydınlatma Armatürlerinin Enerji Etiketlemesine Dair Tebliğe göre verimlilik sınıfı en az A+ olan lambalar ile tam uyumlu olur. Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmelik gereğince uygunluk değerlendirme için hazırlanan teknik dosya, ürünün test edilebilmesi için ürün ayarları ve şartlarının gerçekçi bir kombinasyonunu içerir.

3.Ürün bilgisi gerekleri

3.1.Doğrusal lambalar için ürün bilgisi gerekleri

Aksi zorunlu kılınmadıkça, aşağıdaki bilgiler 1 inci Aşama’dan itibaren verilecektir. Bu bilgilendirme gerekleri şunlara uygulanmaz:

— 1 inci Aşama’nın verimlilik gereklerini karşılamayan flamanlı lambalar,

— Nihai kullanıcı tarafından çıkarılamayacak bir armatür ile birlikte pazarlandıklarında LED modüller.

Ürün bilgilerinin bütün biçimlerinde “enerji tasarruflu lamba” terimi veya ürün ile ilgili lamba verimi hakkındaki benzer tanıtım ifadesi sadece lambanın enerji verimliliği endeksi (bu Ek’in Madde1.1’indedüzenlenen yöntem ile hesaplanan)0,40veya altında olduğunda kullanılabilir.

3.1.1. Lambanın kendi üstünde görünecek bilgiler

Yüksek yoğunluklu deşarj lambaları dışındaki lambalar için güç, voltaj gibi güvenlik ile bilgilerin yazılmasından sonra lambadan yayılan ışığı engellemeyecek şekilde yeterli yer kalırsa nominal faydalı ışık akısının, renk sıcaklığının ve nominal huzme açısının değeri ve birimi(‘lm’, ‘K’ ve ‘°’) lambanın ön yüzeyinde okunaklı biçimde gösterilecektir.

Sadece üç değerden biri için yer kalmışsa nominal faydalı ışık akısı gösterilir. Sadece iki değer için yer kalmış sanominal faydalı ışık akısı ve renk sıcaklığı verilir.

3.1.2. Ambalajlarda ve serbestçe erişilen web sitelerinde satın almadan önce nihai kullanıcılara açıkça gösterilecek bilgiler

Aşağıdaki Paragraf (a) dan(o) ya kadar olan bilgiler serbestçe girilen web sitelerinde ve üreticinin uygun olduğunu düşündüğü her biçimde gösterilir.

Ürün satın almadan önce nihai kullanıcıların açıkça göreceği şekilde bilgiler içeren bir ambalaj ile piyasaya sürülmüşse bu bilgiler paket üzerinde de açık ve dikkat çekici biçimde yer alır.

Tam sözcük kullanılması gerekmeyen bilgilerin listesi aşağıdadır. Metin yerine grafik, çizim veya simgeler ile gösterilebilirler.

a) Nominal lamba gücünden en az iki kat büyük olarak önde gösterilen faydalı ışık akısı,

b) Lambanın saat olarak nominalömrü (anılan kullanım ömründen uzun değil),

c) Grafik veya sözcükle de ifade edilebilen Kelvin değeri olarak renk sıcaklığı,

ç) Erken arızadan önce açma kapama sayısı,

d) Tam ışık çıktısının %60ına ısınma süresi(1 saniyeden az ise “hemen aydınlanma” şeklinde gösterilebilir),

e) Lamba kısılamıyor veya sadece özel kısıcılar ile kısılabiliyorsa üreticinin web sitesinde bir uyarı ve ikinci durumda uyumlu kısıcıların bir listesi verilir,

f) Standart olmayan koşullarda optimum kullanım için tasarlanmışsa (ortam sıcaklığıTa≠25 °C veya özel ısı koşulları gerekir gibi), bu koşullar hakkında bilgi,

g) Milimetre olarak lamba boyutları(boy, en, çap),

ğ) Derece cinsinden nominal huzme açısı,

h) Lamba huzme açısı≥90°ise ve faydalı ışık akısı bu Ek’in Madde 1.1’inde tanımlandığı gibi 120° konide ölçülüyorsa lambanın vurgulu aydınlatmaya uygun olmadığı uyarısı yazılır,

ı) Lamba başlığı flamanlı lambalarda da kullanılan standart tipte ancak lambanın boyutları yerine koyulacağı flamanlı lamba(lar)ın boyutlarından farklıysa lambanın boyutlarını yerine koyulacağı flamanlı lamba(lar)ın boyutlarıyla karşılaştıran bir çizim yapılır,

i) Lambanın ışık akısı 90°konide (Φ90°) en düşük watt değerinde aynı tipteki lambalar için Tablo 6’da gösterilen referans ışık akısından daha düşük değilse Tablo 6’nın ilk sütununda listelenen tiplerden birinde olduğunu anlatan bir işaret gösterilebilir. Referans ışık akısı Tablo 7’deki düzeltme faktörü ile çarpılacaktır. LED lambalar için, ek olarak Tablo 8’deki düzeltme faktörü ile çarpılacaktır,

j)Değiştirilen lamba tipinin gücünü ilgilendiren eşdeğerlik iddiası sadece lamba Tablo 6’da listelenmişse ve lambanın ışık akısı 90°konide (Φ90°) Tablo 6’da karşılık gelen referans ışık akısından daha düşük değilse gösterilebilir. Referans ışık akısı Tablo 7’deki düzeltme faktörü ile çarpılacaktır. LED lambalar için ek olarak Tablo 8’deki düzeltme faktörü ile çarpılacaktır. Hem ışık akısının hem de iddia edilen lamba gücünün ara değerleri (en yakın 1w’a yuvarlanmış) iki bitişik değerin lineer interpolasyonu ile hesaplanacaktır.

Tablo 6

Eşdeğerlik iddiası için referans ışık akısı çok düşük voltaj reflektör tipi

Tip

Güç (W)

Referans Φ90° (lm) (lm)

MR11 GU4

160

300

MR16 GU 5.3

180

300

540

AR111

250

390

640

100

785

Şebeke gerilimi ile çalışan şişme cam reflektör tipi

Tip

Güç (W)

Referans Φ90° (lm)

R50/NR50

170

R63/NR63

180

300

R80/NR80

300

350

100

580

R95/NR95

350

100

540

R125

100

580

150

1 000

Şebeke gerilimi ile çalışan preslenmiş cam reflektör tipi

Tip

Güç (W)

Referans Φ90° (lm)

PAR16

125

200

300

PAR20

200

300

500

PAR25

350

550

PAR30S

350

550

100

750

PAR36

350

550

100

720

PAR38

400

555

600

100

760

120

900

Tablo 7

Lümen kalıcılığı için çoğalma katsayısı

Lamba tipi

Işık akısı çarpanı

Halojen lambalar

Kompakt floresan lambalar

1,08

LED lambalar

1 + 0,5 × (1 — LLMF)

LLMF nin nominal ömür sonunda lümen kalıcılığı çarpanı olduğu durumlarda

Tablo 8

LED lambalar için çoğalma katsayıları

LED lamba huzme açısı

Işık akısı çoğalma katsayısı

20°≤huzme açısı

15°≤huzme açısı<20°

0,9

10°≤huzme açısı<15°

0,85

huzme açısı<10°

0,80

Lamba cıva içeriyorsa:

k) X,X mg olarak lamba cıva içeriği,

l) Lambanın kazaen kırılması durumunda lamba kalıntılarının nasıl temizleneceği konusunda web sitesinde danışma bilgileri.

3.1.3.Serbestçe erişilen web sitelerinde ve üreticinin uygun gördüğüherhangi bir şekilde kamuya açıklanacak bilgiler

En azından, aşağıdaki bilgiler değer olarak ifade edilecektir.

a) Madde3.1.2’de belirlenmiş olan bilgiler,

b) Anma gücü(0,1W hassasiyet),

c) Faydalı anma ışık akısı,

ç) Lamba anma ömrü,

d) Lamba güç faktörü,

e) Nominal ömür sonunda lümen kalıcılığı faktörü (flamanlı lambalar hariç),

f) Başlama süresi(X,X saniye olarak),

g) Renksel geri verim,

ğ) Renk yoğunluğu(sadece LED’ler için),

h) Kandela (cd)olarak anma tepe yoğunluk değeri,

ı) Anma huzme açısı,

i) Dışarıda ya da sanayi uygulamalarında kullanılmak üzere tasarlanmışsa bu konuda bilgi,

j)180-800nm aralığında spektral güç dağılımı,

Lamba cıva içeriyorsa:

k) Lambanın kazaen kırılması halinde lamba kalıntılarının nasıl temizleneceğine dair talimatlar,

l) 22/05/2012 tarihli ve 28300 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği doğrultusunda lambanın kullanım ömrü sonunda nasıl geri dönüşüme gönderileceğine dair öneriler.

3.2.Entegre balastsız floresan lambaların yerine geçen LED lambalar için ek ürün bilgisi gerekleri

27/08/2011 tarihli ve 28038 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Doğrusal Olmayan Ev Tipi Lambalar İle İlgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklerine Dair Tebliğin Ek II Madde 3.1’i veya bu Ek’in Madde 3.1’i gereği olan ürün bilgisi gereklerine ek olarak 1 inci Aşama’dan itibaren, entegre balastsız floresan lambalar ile değiştirilen LED lambaları üretenler serbestçe ulaşılan web sitelerinde ve üreticinin uygun gördüğü biçimlerde bu lambaların genel enerji verimliliği ve tesisatın tasarımı ile bu lambaların kullanılmasının ışık dağılımı açısından uygun olduğu hakkında kamuya bir uyarı yayımlar.

Bir LED lambanın özel güçte entegre balastı olmayan floresan lambanın yerine geçebileceği sadece şu durumlarda iddia edilebilir:

— Tüp ekseninin herhangi bir yönündeki aydınlatma şiddeti tüpün etrafındaki ortalama aydınlatma şiddetinden %25’den fazla sapma göstermiyorsa,

— LED lambanın ışık akısı iddia edilen güçteki floresan lambanın ışık akısından daha düşük değilse Floresan lambanın ışık akısı iddia edilen watt’ın,27/08/2011 tarihli ve 28038 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bütünleşik Balastsız Floresan Lambalar, Yüksek Yoğunluklu Boşalmalı Lambalar ve Bu Lambaları Çalıştırabilen Balastlar ve Aydınlatma Armatürleri İle İlgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklerine Dair Tebliğ’de karşılık gelen floresan lambanın en düşük aydınlatma verimi değeri ile çarpılmasıyla hesaplanır,

— LED lambanın gücü (watt) değiştirileceği floresan lambanın gücünden yüksek olamaz. Teknik dosyası bu iddiaları destekleyen verileri içerir.

3.3.Güç kaynağı ile lambalar arasına takılmak üzere tasarlanmış aydınlatma arma türleri dışındaki donanım için ürün bilgisi gerekleri

1.Aşama’dan itibaren, donanım bu Ek’in bölüm 2.3’üne uygun olarak tasarruflu lambalara uyum göstermiyorsa donanımın enerji tasarruflu lambalara uyumlu olmadığı konusunda bir uyarı serbestçe ulaşılan web sitelerinde ve üreticinin uygun gördüğü biçimlerde yayımlanır.

3.4. Lamba kontrol düzenekleri için ürün bilgisi gerekleri

1 inci Aşama’dan itibaren aşağıdaki bilgiler kamuya serbestçe ulaşılan web sitelerinde ve üreticinin uygun gördüğü biçimlerde yayımlanır:

— Ürünün bir lamba kontrol düzeneği olarak kullanılmak üzere tasarlandığı,

— Uygunsa, ürünün yüksüz modda çalıştırılabileceğine dair bilgi.

Ek-IV

PİYASA GÖZETİMİ AMAÇLI DOĞRULAMA YÖNTEMİ

Bakanlık, Enerji İle İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmelikte belirtilen piyasa gözetimi ve denetimi kontrollerini gerçekleştirirken bu Ekte listelenen doğrulama usullerini uygular. Bakanlık test sonuçlarına ilişkin bilgileri Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona verir.

Bakanlık, kabul edilmiş son ölçüm metotlarını dikkate alan, güvenilir, doğru ve tekrar edilebilir ve bu amaçla referans numaraları Avrupa Birliği Resmî Gazetesinde veya buna paralel olarak Resmî Gazete’de yayımlanmış olan belgelerde düzenlenen ölçüm yöntemlerini kullanır.

1. LED lambalar dışındaki lambalar ve nihai kullanıcı tarafından armatürde değiştirilebilen LED lambalar için doğrulama yöntemi

Tablo 9’da aksi belirtilmedikçe, Bakanlık aynı üreticiden gelen aynı modelde en az yirmi lambadan oluşan, mümkün olan durumlarda tesadüfen seçilmiş dört ayrı kaynaktan eşit oranda seçilmiş bir numune grubunu test edecektir.

Aşağıdaki şartlar gerçekleştirildiğinde modelin bu Tebliğde gösterilen gereklere uygun olduğu düşünülür:

Gruptaki lambaların yanında istenen doğru ürün bilgileri varsa, ve

Gruptaki lambaların uyumluluğunu değerlendirmek için son gelişenyöntem ve ölçütleri ve bu amaçla referans numaraları Avrupa Birliği Resmî Gazetesinde veya buna paralel olarak Resmî Gazete’de yayımlanmış olan belgelerde düzenlenen ölçüm yöntemlerini uygulayan Ek III 2.1 ve 2.2’nin uyumluluk hükümlerine uygun olduğu görülürse,

Gruptaki lambaların Tablo 9’da listelenen parametrelerinin test edilmesi parametrelerin herhangi birinde uyumsuzluk olmadığını gösterirse.

Tablo 9

Parametre

Yöntem

6000saatteLamba sağlam kalma faktörü (sadece LED lambalar için)

Hangisi önce olursa

— İstenen saat sayısı karşılandığında, veya

— Lambaların ikiden fazlası bozulduğunda,

Test sona erer.

Uyum: İstenen saat sayısından önce test yığınındaki her 20 lambadan en fazla ikisi bozulabilir.

Uyumsuzluk: Aksi halde.

Bozulmadan önce açma kapama sayısı

Test istenen sayıda açma kapaya ulaşıldığında veya test yığınındaki 20 lambadan bir tanesinden fazlası ömrünü tamamlarsa, (hangisi önce olursa), test sona erer.

Uyum: Test yığınındaki 20 lambadan en az 19u istenen sayıda açma kapama sayısına ulaşıldığında bozulmadı.

Uyumsuzluk: Aksi halde.

Başlama süresi

Uyum: Test yığınındaki lambaların ortalama başlama süresi istenen başlama süresinin %10undan daha yüksek değil ve numune yığınındaki hiçbir lamba istenen başlama süresinin iki katından daha uzun başlama süresine sahip değil.

Uyumsuzluk: Aksi halde.

Lambanın %60 Φ ısınma süresi

Uyum: Test yığınındaki lambaların ortalama ısınma süresi istenen ısınma süresi artı %10dan daha yüksek değil ve test yığınındaki hiçbir lambanın ısınma süresi 1.5 ile çarpılan istenen ısınma süresini aşmıyor.

Uyumsuzluk: Aksi halde.

Erken bozulma oranı

Hangisi önce olursa:

— İstenen saat sayısı karşılandığında, veya

— Lambaların birden fazlası bozulduğunda, Testsona erer.

Uyum: İstenen saat sayısından önce test yığınındaki her 20 lambadan en fazla biri bozulabilir.

Uyumsuzluk: Aksi halde.

Renksel geriverim (Ra)

Uyum: Test yığınındaki lambaların ortalama Ra’sı istenen değerin üç puan altında değil ve test yığınındaki hiçbir lambanın Ra değeri istenen Ra değerinden 3,9 puan aşağıda değil.

Uyumsuzluk: Aksi halde.

Ömür ve anılan ömür sonunda lümen kalıcılığı (sadece LED lambalar için)

Bu amaç doğrultusunda, ‘ömür sonu’ lambaların sadece %50sinin sağlam kalacağının ya da yığının ortalama lümen kalıcılığının %70 in altına düşeceğinin tahmin edildiği nokta (hangisi önce olursa) anlamına gelecektir.

Uyum: Lamba sağlam kalma faktöründen ve6000 saatte test yığınındaki lambaların ortalama lümen kalıcılığında nekstrapolasyon ile elde edilen ömür sonunda lümen kalıcılığı ve kullanım süresi değerleri sırasıyla ürün bilgilerinde beyan edilen lümen kalıcılığı ve anma ömür değerleri eksi %10’dan daha düşük değil.

Uyumsuzluk: Aksi halde.

Ek III 3.1.2(l) ve (m)’ye göre değiştirilen lambalar için eşdeğerlik iddiası

Uyum için sadece eşdeğerlik iddiası doğrulanırsa mümkün olan durumlarda rastgele seçilen dört kaynaktan yaklaşık olarak eşit oranda alınan 10 lambanın test edilmesi yeterlidir.

Uyum: Test yığınındaki lambaların sonuçları sınır, eşik veya beyan edilen değerlerden %10 dan fazla farklılık göstermiyor.

Uyumsuzluk: Aksi halde.

Huzme açısı

Uyum: Test yığınındaki lambaların sonuçları beyan edilen huzme açısı değerinden %25 den fazla farklı değil ve test yığınındaki her lambanın huzme açısı değeri anmadeğerinden%25 den fazla sapma göstermiyor.

Uyumsuzluk: Aksi halde.

Tepe yoğunluk

Uyum: Test yığınındaki her lambanın tepe yoğunluk değeri modelin anma yoğunluğunun %75’inden aşağıda değil.

Uyumsuzluk: Aksi halde.

Diğer parametreler (enerji verimliliği endeksi dahil)

Uyum: Test yığınındaki lambaların ortalama sonuçları sınır, eşik ve beyan edilen değerlerden %10’an fazla farklı değil

Uyumsuzluk: Aksi halde.

Aksi hallerde model uyumsuz sayılır.

2.Nihai kullanıcı tarafından armatürden çıkarılmak üzere tasarlanmamış LED modüller için doğrulama yöntemi

Bakanlık aşağıda açıklanan testlerin amacı doğrultusunda, rastgele seçilmiş kaynaklardan mümkünse eşit oranda olacak şekilde aynı modelin test birimlerini (uygulanabilir LED modülleri veya aydınlatma armatürleri)aynı üreticiden alacaktır. Aşağıdaki(1),(3)ve(5) inci maddeler için kaynakların sayısı, 20 LED modülü almak için gereken aydınlatma armatürü sayısının dörtten az olması haricinde mümkün olduğunda en az dört olacaktır. (4) üncü madde için ilk iki aydınlatma armatüründe yapılan test başarısız olursa test edilecek olan sonraki üçü mümkün olduğunda başka kaynaklardan alınacaktır.

Bakanlık aşağıdaki yöntemleri, LED modül(ler)in model(ler)inin uyumu konusunda bir sonuca varılıncaya kadar ya da test yapılamaz duruma gelinceye kadar aşağıda verilen sıraya göre uygulayacaktır.

‘Armatür’ LED modülleri içeren armatür anlamına gelir ve ‘test’ (4) üncü madde haricinde bu Ek’in bölüm 1’inde açıklanan yöntem anlamındadır. Teknik dosyasında hem (1) hem de (2)deki testler mümkün görünüyorsa Bakanlık en uygun olanı seçer.

1)Armatürün teknik dosyasında armatürün bütünü lamba olarak test edilebilir deniyorsa Bakanlık 20 aydınlatma armatürünü lamba olarak test edecektir. Armatür modelinin uyumlu olduğu düşünülürse LED modül(ler)inin model(ler)i bu Tebliğde gösterilen gereklere uygun sayılır. Armatür modelinin uyumsuz olduğu düşünülürse LED modül(ler)inin model(ler)i de uyumsuz sayılır.

2) Bunun dışında, armatürün teknik dosyasında LED modül(ler)in test için çıkarılmasına izin veriliyorsa Bakanlık her bir birleşik LED modül modelinin 20 kopyasını elde etmek için yeterli sayıda armatür alacaktır. Aydınlatma armatürlerini sökmek ve her bir LED modülünü ayrı test etmek için teknik dosyasındaki talimatlara uyulacaktır. LED modül(ler)in model(ler)inin uyumu ile ilgili sonuca test(ler)den sonra varılacaktır.

3) Armatürün teknik dosyasına göre armatür üreticisi birleşik LED modül(ler)ini ayrı ayrı CE işaretli ürün(ler) olarak piyasadan elde etmişse, Bakanlık her bir LED modülü modelinin 20 kopyasını test etmek üzere piyasadan elde edecek ve her bir LED modülünü ayrı ayrı test edecektir. LED modül(ler)in model(ler)inin uyumu ile ilgili sonuca test(ler)den sonra varılacaktır. Model(ler) artık piyasada bulunmuyorsa piyasa gözetimi gerçekleştirilemez.

4) Bundan başka, armatür üreticisi birleşik LED modül(ler)ini ayrı ayrı CE işaretli ürün(ler) olarak piyasadan temin etmemişse, Bakanlık armatür üreticisinin LED modül(ler)inin aşağıdakiler için geçerli olan gereklere uygun olduğunu gösteren LED modül(ler)inin orijinal test verilerini vermesini isteyecektir:

— Bu Tebliğ Tablo 5’de belirtilen bütün LED modülleri,

— Doğrusal LED modülü olanlar ise, bu TebliğTablo1ve2 dekiler,

— Doğrusal olmayan LED modülü olanlar ise, 27/08/2011 tarihli ve 28038 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Doğrusal Olmayan Ev Tipi Lambalar İle İlgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklerine Dair Tebliğ Tablo 1, 2 ve 3’dekiler.

Test verilerine göre armatürdeki LED modülü model(ler)inden herhangi biri gereklere uygun değilse LED modül(ler)inin model(ler)i uyumsuz sayılır.

Aksi halde, Bakanlık armatürdeki LED modül(ler)inin test verilerinde açıklananlar ile aynı tipte olduğunu kontrol etmek için bir armatürü sökecektir. Herhangi biri farklıysa veya tanımlanamazsa LED modül(ler)inin model(ler)i uyumsuz sayılır.

Bundan başka, Tablo 5’deki açma kapama, erken bozulma, başlama süresi ve ısınma süresi gerekleri kendi anma değerinde çalıştırılan bir armatür üzerinde test edilecektir. Armatürün anma değerlerinde çalıştırılması sırasında LED modül(ler)in sıcaklığı da belirlenmiş sınırlara göre test edilecektir. Test sonuçları(erken bozulma dışındaki)sınır değerlerden %10’dan fazla farklı ise veya armatür erken bozulursa üç tane daha aydınlatma armatürü test edilir. Sonraki üç testin sonuçlarının ortalaması (erken bozulma ve çalışma sıcaklığı ile ilgili olanlar hariç) sınır değerlerden %10’dan fazla farklı değilse, hiçbir armatür erken bozulmazsa ve üç modülün de çalışma sıcaklığı (°C olarak) belirlenmiş sınırların %10’u farkla içindeyse LED modül(ler)inin model(ler)i gereklere uygun sayılır. Aksi halde uyumsuz sayılır.

5)Armatürde bağımsız olarak test edilebilecek LED modülleri bulunmaması nedeniyle(1)den(4) e kadar olan maddelere uygun olarak test yapılması mümkün değilse Bakanlık Tablo 5’deki açma kapama sayısını, erken bozulmayı, başlama süresini ve ısınma süresi gereklerini tek bir armatür üzerinde test eder. Test sonuçları sınır değerlerden %10’dan fazla farklı ise veya armatür erken bozulursa üç tane daha aydınlatma armatürü test edilir. Sonraki üç testin sonuçlarının ortalaması(erken bozulma ile ilgili olanlar hariç) sınır değerlerden %10’dan fazla farklı değilse, hiçbir armatür erken bozulmazsa armatüre birleşik olan LED modül(ler)inin model(ler)i bu Tebliğdeki gereklere uygun sayılır. Aksi halde uyumsuz sayılır.

3.Güç kaynağı ile lambalar arasına takılmak üzere tasarlanmış donanım için doğrulama yöntemi

Bakanlık tek bir birimi test eder.

Uyumluluğu değerlendirmek için en son metotları ve ölçütleri ve bu amaçla referans numaraları Avrupa Birliği Resmî Gazetesinde veya buna paralel olarak Resmî Gazete’de yayımlanmış olan belgelerde düzenlenen ölçüm yöntemlerini uygulayan Ek III 2.3’ün uyumluluk hükümlerine uygun olduğu görülürse donanım bu Tebliğde gösterilen gereklere uyumlu sayılır. Uyumsuz olduğu sonucuna varılırsa, Ek III Madde 3.3’teki veya Elektrik Lambaları ve Aydınlatma Armatürlerinin Enerji Etiketlemesine Dair Tebliğin Madde 5.2’sindeki ürün bilgileri gereklerini yerine getiriyorsa model hala uyumlu sayılır.

Uyumluluk gereklerine ek olarak lamba kontrol düzeneği Ek III 1.2’deki verimlilik gerekleri için de test edilecektir. Model belirli bir tesisat üzerinde lamba(lar)ı çalıştırmak için başka lamba kontrol düzeneklerine bağlı olarak çalışacak biçimde tasarlanmış olsa da test çeşitli lamba kontrol düzeneklerinin birleşimi üzerinde değil, tek bir lamba kontrol düzeneği üzerinde yapılacaktır. Sonuçlar sınır değerlerin %2.5’dan daha fazla farklı değilse model gereklere uygun sayılır. Sonuçlar sınır değerlerin %2.5’dan daha fazla farklıysa üç birim daha test edilir. Sonraki üç testin sonuçlarının ortalaması sınır değerlerin %2.5’dan daha fazla farklı değilse model gereklere uygun sayılır.

Uyumluluk gereklerine ek olarak, nihai kullanıcılara pazarlanmak üzere tasarlanmış olan aydınlatma armatürleri ambalajlarında lamba bulunması açısından da kontrole tabi tutulacaktır. Hiç lamba yoksa veya bulunan lambalar Ek III Madde 2.3’teki enerji sınıflarındaysa modelin uyumlu olduğu düşünülür.

(Ek paragraf:RG-17/5/2017-30069) Uyumluluk gereklerine ek olarak, kısma kontrol cihazları kontrol cihazı en düşük kısma konumundayken flamanlı lambalar ile test edilecektir. Cihaz üreticinin talimatlarına uygun olarak takılıyken lambaların tam yükte verdikleri ışık akısının en az %1’ini verirse modelin uyumlu olduğu düşünülür.

(Ek paragraf:RG-17/5/2017-30069) Uygunluk gereklerine ek olarak kısma kontrol cihazları, kontrol cihazı en düşük kısma konumundayken flamanlı lambalar ile test edilir. Model, üreticinin talimatlarına uygun olarak monte edilmiş durumdayken lambaların tam yükte verdikleri ışık akısının en az % 1’ini verirse modelin uygun olduğu kabul edilir.

(Ek paragraf:RG-17/5/2017-30069) Model, yukarıda açıklanan uygulanabilir uygunluk kriterlerini karşılamıyorsa uygunsuz kabul edilir. Bakanlık, uygunsuz bulunan modele ilişkin test sonuçlarını ve diğer bilgileri kararın alındığı tarihten itibaren bir aylık süre içerisinde Avrupa Birliği ülkelerine ve Komisyona, Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla bildirir.

(Ek paragraf:RG-17/5/2017-30069) Uygunluk gereklerine ek olarak kısma kontrol cihazları, kontrol cihazı en düşük kısma konumundayken flamanlı lambalar ile test edilir. Cihaz üreticinin talimatlarına uygun olarak monte edilmiş durumdayken lambaların tam yükte verdikleri ışık akısının en az % 1’ini verirse modelin uygun olduğu kabul edilir.

Ek-V

GÖSTERGE KRİTERLERİ

Bu Tebliğ yürürlüğe girdiğinde, çevre açısından önemli sayılan ve ölçülebilir olan piyasada mevcut en iyi teknoloji aşağıda belirtilmiştir. Belirli uygulamalarda istenen özellikler (yüksek renk geriverimi gibi) ürünlerin bu kriterlerde o özellikleri göstermesini engellemiş olabilir.

1.Doğrusal lamba verimliliği

En verimli lamba0,16 enerji verimliliği endeksine sahipti.

2. Lamba cıva içeriği

En yüksek enerji verimliliği olanlar arasında cıva içermeyen lambalar vardı.

3. Halojen lamba kontrol düzeneği verimliliği

En verimli halojen lamba kontrol düzeneği 0,93verimliliğe sahipti.