T.C. BURSA BAM .. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No.
T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
.... HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : .
KARAR NO : .
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : BURSA .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : .
NUMARASI : .
DAVACILAR .
DAVA : Konkordato
KARAR TARİHİ : .
KARAR YAZIM TARİHİ : .
İstinaf Öncesi Sürecin Özeti:
İstinaf konusu talep, İ.İ.K. m: 285 kapsamında adi konkordatodur. Dava dilekçesinde gelir gider dengesi ve nakit akışlarındaki bozulma sebebiyle şirketin borçlarını ödeyemez hale geldiği iddia edilerek adi konkordato talep edilmiştir.
İlk derece mahkemesi borçlulara geçici mühlet vermiş ancak kesin mühlet vermeyi oy çokluğu ile reddetmiştir. Mahkeme kararında ... Ticaret Limited Şirketi'nin konkordato taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir. Davacı şirket borca batık olmadığından iflas kararı verilmemiştir.
İstinaf Sebeplerinin Değerlendirilmesi:
Bu karara karşı davacı taraf istinaf yoluna başvurmuştur. İstinaf dilekçesinde mahkemece yeterli inceleme ve araştırma yapılmadığı, davacı şirketin borçlarını ödediğinin komiser tarafından da belirtildiği, davacı şirketin tüm faktoring şirketlerine olan borçlarını ödediği, muhalefet şerhinin bile aslında buna atıfta bulunduğunu bildirerek ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Borçluların adi konkordato tekliflerini içeren eldeki dosya incelenmiş, ilk derece mahkemesinin kesin mühlet vermeyerek davayı reddetmesinin konkordato kurumunun ruhuna ve dosya kapsamına uygun düşmediği sonucuna varılmıştır.
Kanaatimizce borçlu tarafa kesin mühlet verilerek alacaklıları ile müzakere etmesine imkan sağlanması, taraf menfaatlerini dengeleyen bir tercih olacaktır. Görünüşte bir çok alacaklı konkordato talebine karşı çıksa da, günün sonunda şirketin ciddi bir ödeme güçlüğüne düşmesi ve iflasa varan risklerin ortaya çıkması, özellikle konkordatoya tabi adi alacaklıların aleyhine olacaktır. Konkordato talebi kabul görmezse rehinli alacaklılar, rüçhanlı alacaklılar ve kamu alacaklarından sonra geriye kalan mal varlığının adi alacaklıları tatmin etmeyeceği izahtan varestedir. Üstelik cebri icra yoluyla yapılan satışlarda mallar gerçek değerine ulaşmayacağı için risk artacaktır.
Halbuki konkordatoda mahkeme gözetiminde bir müzakere süreci yürür. İlamsız takiplere, itirazın iptali, ihalenin feshi davalarına, haczedilmezlik şikayetlerine ve benzeri bir çok uyuşmazlığa gerek kalmadan borçlu borçlarını ikrar eder. Ödeme vadesi ve süreci ile ilgili alacaklıları ikna edip olumlu oylarını almaya çalışır. Bankalar hesabı kat edip merkez bankasına karşılık ayırma riskine girmeden borcu yapılandırabilirler. Bu nedenle borçlu taraf açıkça kötü niyetli girişimlerde bulunmadıkça, yahut bariz bir imkansızlık söz konusu değilse, hatta bir kısım gerçek alacaklı da sürece destek veriyorsa, borçluya kesin mühlet verip takip etmek en doğru çözüm yoludur.
Konkordatoya inanmayan, bu talebi fırsatçılık gibi gören ve risk almak istemeyen bakış açısı, ülke ekonomisine, istihdama, marka değerine ve girişimciliğe zarar verir. Ülkenin içinde bulunduğu ekonomik kriz ve nakit sıkışıklığı herkes tarafından bilinen bir gerçektir. Bu dönemde firmaların batmasına ve kapanmasına değil, ayakta kalıp krizi atlatmalarına destek olmak gerekir. Dosyalara da bu nazarla bakıp mümkün olduğunca kontrollü destek vermek her şeyden önce bir vatandaşlık görevidir. Dairemizin temel bakışı bu yöndedir. Ülke ekonomisinin en önemli unsurlarından olan küçük ve orta ölçekli işletmelerin, marka değerine sahip büyük şirketlerin, istihdam yaratan ve vergi veren iş adamlarının kriz dönemlerinde sahipsiz bırakılmaması esastır. Öldürmek kolay, yaşatmak zor, zahmetli ve risklidir. Ancak ülkenin ekonomik değerlerinin, dünün dev şirketlerinin, zengin iş adamlarının, marka değerlerinin bir bir yok olmasına gönlü razı olmayanlar bu riski almalıdır. Konkordato davalarına bakan mahkemeler için gerçek başarı kaç dosyanın redle veya iflasla sonuçlandığı değil, kaç şirketin yoğun bakımdan kurtarılıp yaşama döndürüldüğü ile ölçülür.
Elbette alacaklılar da bu dönemde borçlu gibi zorluk çekmektedir. Mahkemenin görevi bu ikisi arasındaki dengeyi sağlamaktır. Borçlunun gerçekten borcunu ödeyecek mali imkanı yoksa, alacaklının durumuna konkordato talebi sebep olmamıştır. Konkordato alacaklılar yönünden bir sebep değil sonuçtur. Konkordato olmasa bile onlar için ciddi bir tahsilat güçlüğü söz konusudur.
Eldeki dosya da bu yaklaşımla değerlendirilmiştir. Borçlu tarafa verilen geçici mühlet sonunda hazırlanan komiser raporunda şirketin borca batık olmadığı ve aktif/pasif dengesinin 7.815.629,69 TL aktif yönünde olduğu belirtilmiştir.
İlk derece mahkemesi gerekçeli kararında konkordatonun tasdikinin konkordato projesine sıkı sıkıya bağlı olduğunu belirtmekle birlikte bazı şartlar dahilinde alacaklılar lehine projenin revize edilebileceğini ifade etmiştir. Halbuki dava açılırken borçlu tarafın hazırlayıp mahkemeye sunduğu proje, kanunun da açıkça belirttiği üzere bir "ön projedir." Ön proje tabiri, borçlunun kendi inisiyatifi ile hazırladığı ve herkesin de tahmin edebileceği üzere şartlarını sonuna kadar zorlamadığı bir tekliftir. Makul olan, muhtemel gelişmelere göre değişiklik yapılabilecek ölçüde esnekliği korumaktır. Ön proje, baştan alımlı görünsün diye ne kadar şartları zorlarsa, riski o kadar artırır, gerçekleşme olasılığını azaltır. Akıllı bir proje, alacaklıların taleplerine karşı taviz verilebilir ölçüde esnekliğe imkan verir. Kaldı ki konkordato süreci bir müzakere sürecidir. Mahkemeye sunulan belgeler ve komiser raporlarıyla borçlunun mali durumu alacaklılar tarafından görülür ve neyi ne kadar başarabileceği tahmin edilir. Müzakereler de bu çerçevede yürür. Konkordato öncesinde borçlunun gerçek mali durumu alacaklılar tarafından yeterince bilinmez ve denetlenemez. Borçlunun gerçek mali durumunu bilmeyen alacaklı, alacağının ödenmesini hemen ve tamamen isteyebilir. Ancak borçlunun gerçek bir mali krize sürüklendiğini, işler daha da kötüye giderse borçlu mallarının değerinden çok daha düşük bedelle cebri icraya konu olacağını ve iflasın gündeme gelebileceğini bilirse, hem alacağından bir miktar indirim yapmaya, hem faizden vazgeçmeye ve hem de vadeli ödemeye razı olabilir. Müzakere aşamasında ortaya çıkan tablo, iki tarafı da belli bir pazarlık sınırında tutacaktır. Kanunun ruhuna uygun olan ise, kesin mühlet, yani müzakere aşamasında konkordato projesinin değişerek nihai halini almasıdır. Hatta alacaklılar toplantısında çoğunlukla kabul edilen bir projeye mahkeme de hakkaniyet ölçüsünde müdahale hakkına sahiptir. Öyleyse konkordatonun tasdikinin konkordato projesine sıkı sıkıya bağlı olduğunu söylemek yanlıştır. O kadar ki, yasaya uygun bir süreç işlerse ön proje "belli şartlar dahilinde" değil her zaman ve birden fazla kere değişebilir. Üstelik somut olayda henüz ilk derece mahkemesinin “konkordato projesi” dediği teklif ortaya çıkmamıştır. Dava açılırken sunulan ön proje vardır.
Somut olayda borçlunun sunduğu teklifin yani ön projenin abartılı biçimde borçlular aleyhine olduğunu söylemek yanlış olur. On sekiz aylık vade de, teklif edilen faiz oranı da ilk bakışta makuldür. Hatta nakit sıkışıklığı içindeki bir şirket için zorlayıcı bir teklif olduğu bile söylenebilir.
Elbette ilk derece mahkemesinin haklı biçimde ifade ettiği gibi, en önemli kıstaslardan biri, geçici mühlet içerisinde zarar etmiş olmasıdır. Zararın devamı söz konusu olursa borç ödeme kapasitesi ortadan kalkacağı gibi borcun büyümesi riski de vardır. Komiser raporunda konkordato projesinin işletme gelirleri ile gerçekleşme ihtimali olmadığının belirtildiği doğrudur. Ancak dikkat edilirse duruşmada sözlü açıklama yapan komiser, şirketin durumunun sadece faaliyet kârı ve işletme geliri ile sınırlı biçimde değerlendirmemek gerektiğine de işaret etmiştir. Konkordato projesinin başarıya ulaşmasında şirkete ait taşınmaz ve taşıtların satışını yararlı ve etkili görmüştür. Rehin borçları, rehinli malların kıymetinden daha az olduğu için rehinli borçlar ödendikten sonra arta kalan nakitle işletme faaliyetinin güçlendirilmesi ve konkordatoya tabi borcun ödenmesi mümkün olabilir. Bu yolla projenin başarı şansının olduğu, maddi duran varlıklar ve işletmesel gelirlerin kaynaklarla hep birlikte değerlendirilmesi gerektiği açıklanmıştır. Komiser, şirketin kârlı bir faaliyet alanı bulunduğunu, bu faaliyet için tesis edilmiş makine parkurunun yapım maliyetinin (yani aktif halde değerinin) günümüz şartlarında yaklaşık elli milyon Türk Lirası civarında olduğunu, ancak bu parkurun sökülerek parçalara ayrılması sonucunda hurda bedeli kadar değere sahip olacağını ifade etmiştir. Bu tespit ve ifadeler çok önemlidir.
Mahkemelerin borçluları anlaması, destek olması, bir baba gibi cezalandırırken bile ona yararlı olmaya çalışması gerekir. Duran varlıkların mühlet içinde paraya çevrilmesi de bu temel prensibe göre ele alınmalıdır. Mahkemeler insanları fırsatçı ihale alıcılarından, yanlış değer takdiri ihtimalinden, uygulama hatalarından, yeni yeni davalardan, tefecilerden, koruyacak şekilde, duran varlıkların veya rehinli malların ekonomik şartlara en uygun surette satılmasına destek olması herkesin menfaatinedir.
Eldeki dosyada geçici mühlet içinde borçluların pasifinde azalma olduğu görülmektedir. Bu durum şirketin zarar etmesine rağmen borç ödeme iradesinin devam ettiğini, davacıların konkordatoyu bir fırsata çevirmek gayesinde olmadıklarını gösteren önemli bir işarettir. İyiniyet gösteren alacaklının bu ölçüde zorda bırakılmaması gerekir. Bir ticari işletme uzun yıllar süren emek ve çalışmanın ürünüdür. Her tacir için ticari işletmesi en önemli eseridir. Çocuklarının ve yaşlılığının garantisidir. İşletmenin hayatta kalması için bazen umutsuzca da olsa her yol denenir. İnsanlar tefeciye gitmek yerine mahkemeye gelmeyi tercih etmelidir. Ekonomik darboğazdaki bir borçluya verilecek yüksek faizli kredi, hayatının anlamını değiştirecek öğütten daha kıymetlidir. Yargı makamları her iki tarafı da anlayan, yardıma hazır, menfaatleri adilce dengeleyen bir tutum sergiledikleri müddetçe gerçek fonksiyonlarını icra eder, toplum nazarında gerçek değerlerine kavuşurlar. Konkordato davalarında genellikle bir borçlu bulunmasına karşılık kimi zaman yüzlerce alacaklı vardır. Bu iki tarafın menfaati birbirine zıttır. Konkordato talepleri kolayca reddedilirse doğacak memnuniyet yüksektir. Bir kişi üzülecek, yüzlerce kişi sevinecektir. Ancak mahkeme bu riski almak zorundadır. Alacaklılar açısından kimi zaman elde edilen bu geçici zafer, aslında "pirus zaferidir." Asıl sorular şunlardır: Konkordato reddedildi, peki şimdi borçlar nasıl ödenecek, işletmenin malı nasıl ve kaça satılabilecek, bize hacizde veya iflasta sıra gelecek mi, en erken ne zaman alacağımı tahsil edeceğim?
Buna karşılık ilk derece mahkemesi, şirketin duran varlıklarından dolayı borca batık olmamasının konkordato projesini gerçekleştirebileceği anlamına gelmeyeceğini düşünmektedir. Buna gerekçe olarak "konkordato kurumunun, borca batık olmayan sermaye şirketinin konkordato kurumunun geçici mühlet hükümlerinden faydalanıp taşınmazlarını rahat bir ortamda satması ve bu suretle borçlarını projeye aykırı şekilde tasfiye etme kurumu olmadığı" görüşüne yer verilmiştir.
Bu görüş ve anlayış, şeklen doğru gibi görünen, gerçekte kanun koyucunun iradesine ve konkordatoya taban tabana zıt bir slogan cümlesidir. Aslında konkordato tam da mahkemenin düşündüğünün tersini sağlamaya çalışır. Nakit sıkışıklığına düşen bir borçlunun yapması gereken ilk iş, denizci tabiriyle "safralarından kurtulmaktır." Bunun için ilk olarak işletme faaliyetinde işe yaramayan, yatırım veya konfor için alınmış duran varlıkların paraya çevrilmesiyle başlanır.
Ne yazık ki yeterince hızlı hareket edilmezse bu mallar haczedilir ve değerlerinden çok daha düşük fiyata satılır. Bu durum görünüşte borçlu aleyhine olmakla birlikte gerçekte borçlunun diğer alacaklılarının da aleyhinedir. Borçluya ait bir malın gerçek değeri ile cebri icra yoluyla satış değeri arasındaki fark, henüz muaccel olmamış veya takibe geçmemiş alacaklıların tahsil imkanını daraltır. Keza rehinli mallar da cebri icra yoluyla satışa çıkarıldığında iki yönlü zarara neden olur.
Birinci zarar, rehinli malın dar bir satış sürecinde kısıtlı bir alıcı kitlesine sunulmasından doğan "ucuza satış" riskidir. Cebri icra yoluyla taşınmaz edinmeye çalışan kişiler genellikle bunu meslek haline getirmiş, ucuza alıp pahalıya satma gayretindeki insanlardır. Haliyle malın ihale değerinin piyasa fiyatlarına yükselmesine razı olmazlar, ihaleye düşük pey sürmeyi tercih ederler. Halk ağzındaki tabirle "haraç-mezat" satılan mal ne alacaklıyı tatmin eder, ne de borçluyu borçtan kurtarır. Bu senaryo neredeyse istisnasız tekrar eder. Eğer bu rehin, konkordato taleplerinde sıkça karşılaştığımız üzere bir üretim tesisi, bir işyeri, bir fabrika binası, bir depo gibi alıcısı kısıtlı bir mal ise zarar katlanarak büyür.
İkinci zarar, yine konkordato taleplerinde sıkça görüldüğü, hatta eldeki davada olduğu gibi rehin alacaklısı banka ise, cebri icra yoluyla satış sürecinde borcun yapılandırılmasına veya indirime razı olmamasıdır. Haliyle banka zahmetli ve riskli cebri icra süreci sonunda tahsil edebildiği tüm parayı almak ister. Ne faiz ne de vekalet ücreti indirimine olumlu bakmaz. Bu tutum nispeten haklıdır, hem alacağın tahsili uzun sürmüş, hem ihalenin feshi davası gibi riskler atlatılmış, hem işleyen temerrüt faizleri yüzünden borç katlanmış, hem de bankanın Merkez Bankasına ayırmak zorunda olduğu karşılık yüzünden paranın maliyeti artmıştır. Halbuki daha temerrüt doğmadan, hatta hesap kat edilmeden bankayla müzakere edilebilse, rehinli malın objektif olarak belirlenen bir bedelle satışı veya vefa hakkıyla alacaklıya devredilmesi her iki taraf için kazanç sağlar. Banka, uğraşmadan riski kapatır, karşılık ayırma derdinden kurtulur, ihalenin feshi gibi davalarla muhatap olmaz, mümkün olan en uygun bedele alacağını tahsil etmiş olur. Borçlu ise daha fazla temerrüt faizine muhatap olmadan, gereksiz vekalet ücretleri, icra harç ve masrafları ödemeden, kendinin de kabul edebileceği bir bedele malını satıp, borcundan kurtulur. Vefa hakkıyla satış yapmışsa, mali durumu düzeldiğinde malını geri alma imkanına kavuşur. Özellikle yüksek enflasyon - yüksek faiz dönemlerinde malın değer artışı yavaşlayıp, temerrüt faizleri yükselir. Zira piyasadaki nakit darlığı, mal ve hizmetlerde talep daralması yaratır, temerrüt faizlerini yükseltir. Cebri icra yoluyla satışta yüksek riske, mesela ihalenin feshi davası riskine karşı yüksek kâr peşinde koşan bir alıcı kitlesi vardır. Normal yollarla satışta ise gerçek alıcıya ulaşmak daha kolaydır. Bu alıcı kitlesi düşük risk ister ve bunu dengeleyecek düşük kâra razı olur. Tüm bu süreçler rehin sözleşmesinin dışında kalan alacaklılar için de menfaat veya zarar demektir.
Bir malın cebri icra yoluyla satılması halinde "belki de yüksek değere satılacağını" ummak, makul hayat tecrübesine uymaz. Yüksek değere satılsa bile, temerrüt faizi, harç ve masraflar yüzünden diğer alacaklılara yeterli pay ayrılmaz. Binlerce defa tekrarlanan senaryonun bu kez farklı gerçekleşeceğini, cebri icra satışının diğer alacaklıların da lehine olacağını düşünmek için elimizde çok sağlam veriler olmalıdır. Uygulamada konkordato mühletleri içinde, ipotekli malların satışına izin taleplerinin reddedilmesinin büyük zararlara sebep olduğu aşikardır. Zaten konkordatoya tabi olmayan rehinli borçların bir an önce tasfiye edilip sürecin sadeleştirilmesi herkes için yararlıdır.
Konkordato taleplerinde borçlunun bu süreci kötüye kullanacağından korkmamak gerekir. Mahkeme doğru ve tarafsız bir veya birden fazla değerleme raporu alabilir. Ucuza satış riskini en aza indirecek tedbirler alabilir. Satış portallarında bir süre ilan yapılmasını sağlayabilir, hatta bunu daha geçici mühlette borçludan da isteyebilir. Teklif toplayabilir, alacaklılara dahi malı bu fiyatın üstünde bir fiyata almaya hazır olup olmadıklarını sorabilir. Keza mahkeme rehinli malın satışına izin vermeden önce alacaklılardan da görüş alabilir. Sonuç olarak konkordato kurumu, tam da bu gerekçelerle borçlunun taşınmazlarını rahat bir ortamda satmasına hizmet etmek için vardır.
Konkordato, "borçlunun mallarını satarak, borçlarını projeye aykırı şekilde tasfiye etme kurumu değildir" demek bariz biçimde hatalıdır. Yukarıda izah ettiğimiz üzere borçlunun sunduğu proje bir ön projedir ve her an değişme ihtimali vardır. Hatta bazı malların satılması projenin gerçekleşme şansını da artırabilir. Bir duran varlık, üretimde ve ticarette kullanılmıyorsa, satılıp sermayeye katılması kadar doğal bir şey yoktur. Bu, bazen zorunluluktur. Böyle mallar zaten yatırım amacıyla alınmış mallardır. Borçlunun mali durumu iyiyken aldığı lüks otomobili satmayıp bekletmesinde kime ne yarar vardır? Aksine borçlunun lüks bir otomobille gezip alacaklıları olumsuz motivasyona sokması yerine, bu aracı satıp acil ihtiyaca yetecek başka bir otomobil kullanmasını teşvik etmek, alacaklıları, borçlunun da konforundan ödün vereceğine ikna etmek gerekir.
Borçlu ön projenin dışına her zaman çıkabilir, sadece tasdik edilmiş konkordato projesine aykırı davranamaz. Geçici veya kesin mühlet içinde ortaya çıkan şartlar ön projeyi değiştirmeye zorlayacağından mühlet içindeki makul fiili değişiklikler borçlunun kötüniyeti olarak yorumlanamaz.
İlk derece mahkemesinin gerekçesinde ifade edilen "...konkordato talep eden şirket, geçici ve kesin mühlet içerisinde hiçbir alacaklısına yazılı ya da sözlü ödeme vaadinde bulunamaz. Aksi durum, alacaklılar arasında eşitsizlik yaratır..." cümleleri de ciddi biçimde hatalı bir değerlendirmedir. Konkordato, mahkeme himayesinde sürdürülen müzakere sürecidir. Üstelik müzakereler tek bir kişi ve tek bir alacaklı grubu ile değil, tüm alacaklılarla aynı anda yürütülür. Kesin mühlet tam da bunun için verilir. Borçlu, alacaklılarına ödeme vaadinde bulunur, bu vaadini nasıl yerine getireceğine onları ikna etmeye çalışır. Elbette her alacaklı aynı vade ve miktara razı olmayacaktır. Borçlu, en direngen alacaklıya göre herkesi belli bir ödeme planına razı etmeye çalışır. Tüm bunlar ödeme vaadidir. İlk derece mahkemesinin İ.İ.K. 308/d maddesini hatalı yorumlayarak bu sonuca vardığı tahmin edilmiştir.
Müzakere sürecinde tüm alacaklılar arasında tam bir eşitlik sağlamak mümkün olmayabilir. Bu da konkordatoyu bozmaz. Nitekim Yargıtay 6. Hukuk Dairesi ... K. sayılı ilamında belirtildiği üzere “Konkordatoda amaç, elinde olmayan nedenlerle işleri iyi gitmeyen, mali durumu bozulmuş olan ve borçlarını ödeyip faaliyetlerini devam ettirmek isteyen dürüst borçluyu koruyarak mali durumunun iyileşmesini sağlamak ve alacaklıların, borçlunun muhtemel bir iflasına nazaran, daha fazla ölçüde alacaklarına kavuşma olanağı yaratmaktır. …alacaklılar arasında mutlak eşitliğin sağlanması şart olmayıp, dengeli ve adil bir ödeme planı ortaya konulması, alacaklıların da buna göre tatmin edilmesinin sağlanması amaçlanmaktadır.”
İlk derece mahkemesinin Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 05/12/2024 gün ve 2024/3245 - 4623E. K. sayılı ilamını emsal gösterilmesi de hatalıdır. Herkes, istediği alacaklısı ile istediği biçimde anlaşabilir. Borçlunun mühlet içinde alacaklıları ile müzakere ve pazarlık etmesi gayet doğaldır ve kesinlikle yasaya aykırı değildir. Aksine konkordato bunun için getirilmiştir. Hatta bu süreç içinde bazı alacaklılarla konkordatonun tasdikine bağlı olmadan bir yapılandırma veya ödeme planı üzerinde uzlaşılması da konkordatoyu bozmaz. Örneğin bir banka alacağının borçlunun ön projesinden daha uygun şartlarda yapılandırılması ve rehnin paraya çevrilmesinin önlenmesi diğer alacaklıların da menfaatinedir. Hukukumuzda sözleşme serbestîsi caridir. Dolayısıyla mahkeme dışı konkordato kurumunun olmadığını söylemek mümkün değildir. Üstüne üstlük, borçların alacaklılar ile uzlaşılarak tasfiye edilmesinin hukukumuzda yer almadığını söylemek asla kabul edilemez. Konkordato talebinden bağımsız olarak her zaman kullanılabilecek bu hakkın, konkordato gerekçesiyle borçlunun elinden alınması mümkün değildir. Esasen kanunun daha uzun bir müddet ve prosedür öngörmesine rağmen borçlunun daha pratik biçimde aynı sonuca ulaşmasını engelleyecek hiç bir yasal düzenleme yoktur. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, mühletler içinde bazı alacaklıları kayırıcı işlem yapılmasını engellemektir ki, mahkeme denetimi de bunun için vardır.
İlk derece mahkemesinin gerekçesi konkordato hukukunun ruhuna aykırıdır. Tek kabul edilebilir gerekçe, şirketin öngördüğü vadede borcu ödeyecek işletme gelirinden yahut faaliyet kârından mahrum olmasıdır. Bu da duran varlıkların mühlet içinde sermayeye katılması yoluyla çözülmesi muhtemel bir sorundur. Borçluya, komiser denetiminde bunun hayata geçme ihtimalini denemek üzere süre ve fırsat verilmelidir. Yapılacak pazarlıklarla rehinli malların makul fiyatlarla paraya çevrilmesi ve rehinli borcun tasfiyesi yanında diğer alacaklılar için de ilave kaynak yaratılması ihtimalinin ne oranda gerçekleşeceği ortaya çıkacaktır. Mahkeme uygun görürse, fiyat denetimi de yaparak satış izni verebilir. Nitekim muhalefet görüşünde de bu hususa temas edilmiştir.
Nitekim bu görüşe paralel değerlendirmeler ilk derece mahkemesinin kararına muhalif kalan mahkeme başkanı tarafından da dile getirilmiştir.
Keza muhalefet şerhinde dile getirilen önemli hususlardan biri de borçlunun sahip olduğu galvaniz tesisidir. Bu tesisin yapım maliyetinin elli milyon Türk Lirası civarında olduğu ifade edilmiştir. Eğer bu tesisin cebri icra yoluyla satışı söz konusu olursa hurda değeriyle satılacak olması sürpriz değildir. Bir devlet memurunun bütün çalışma hayatı boyunca biriktirmeyi hayal edemeyeceği bir tesisin bir çırpıda çöp (hurda değeri olan metal yığını) olmasına göz yumulmamalıdır.
Yine muhalefet şerhinde belirtildiği üzere, “… süreç içerisinde meydana gelen değişmelere göre değerlendirme yapılması daha uygun olacaktır. …davacının kesin mühlete ihtiyacı olmadığı düşüncesi bu aşamada sağlıklı ve doğru olmayacaktır. Bu durum kesin mühlet içerisinde meydana gelecek ve komiser görüşünde de belirtilen olguların belirlenmesiyle ortaya çıkabilecektir.”
Tüm bu izahat çerçevesinde borçlulara kesin mühlet vererek ara raporlarla durumunu takip edip ona göre pozisyon almanın daha doğru olacağı takdir edilmiş ve ona uygun hüküm verilmiştir. Karar başlığından dosyaya müdahale dilekçesi veren kişilerin isimleri çıkarılmıştır. Zira bu kişiler gerçek anlamda davanın müdahilleri değildirler. Konkordato bir dava olmadığı için davaya asli veya feri biçimde müdahale de olmaz. Bu nedenle alacaklılar yönünden süreler tebliğle değil ilanla başlar. Konkordatoda alacaklılar, usul hukukunda tanımlanmamış, ancak genel anlamda "menfaati ihlal edilen" tanımına uygun kişilerdir. Kanunda özel olarak istinaf ve temyiz hakkı verilmiştir. Süreç içindeki tutumları talebin seyrine ve mahkemenin kararına doğrudan etkili de olsa, davanın tarafı değillerdir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davacılar vekilinin istinaf isteminin kabulüne, ilk derece mahkemesinin yukarıda anılan kararının 6100 sayılı HMK'nın m. 353/1-a-6 hükmü uyarınca kaldırılmasına,
Davacılar ... T.C. Kimlik numaralı ... ile, ...Ticaret Sicil Numaralı .... Limited Şirketi'ne bir yıllık kesin mühlet verilmesine,
İ.İ.K. 293'üncü maddesi gereğince müteakip işlemlerin ilk derece mahkemesince yürütülmesine,
İşlemlerin tamamlanması amacıyla davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
Alınması gerekli 732,00 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan istinaf karar ve ilâm harcının istinaf eden tarafa talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine,
İstinaf incelemesi duruşma açılmadan yapıldığından vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına,
6100 Sayılı HMK'nın 7035 sayılı Kanun ile değişik 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz kararının ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu HMK 362/1-a maddesi gereğince miktar itibarıyla KESİN olmak üzere 24/12/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
...
Başkan
...
...
Üye
...
...
Üye
...
...
Katip
...