T.C. BURSA BAM .... HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: .
T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
.... HUKUK DAİRESİ K A R A R
DOSYA NO :.
KARAR NO :.
.
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : BURSA... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : .
KARAR NO : .
KARAR TARİHİ .
İSTİNAF BAŞVURU TARİHİ .
DAVACI :.
DAVANIN KONUSU : Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı)
B.A.M. KARAR TARİHİ : .
KARAR YAZIM TARİHİ :.
Davacı tarafından, davalılar aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda mahalli mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen karara süresi içinde davacı vekili ve davalı... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, incelemenin duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıya ait ... plaka sayılı araç ile davalılardan ...'nın sevk idaresindeki ... plakalı aracın 29/08/2020 tarihinde karışmış olduğu kaza nedeni ile hasara uğradığını, kazanın oluşumunda davalı araç sürücüsünün kusurlu olduğunu, kaza nedeni ile davalı sigorta şirketi tarafından 04.05.2021 tarihinde müvekkili adına 20.272,22-TL araç onarım bedeli ödemesi yapıldığını, ancak değer kaybı zararının ödenmediğini, yapılan hasar ödemesinin de yetersiz olduğunu, bu nedenle davanın kabulü ile müvekkili Nedzad Fehratovic için 100,00-TL'nin ödeme günündeki kur karşılığı olan 1.263,49 RSD (Sırp Dinarı) bakiye araç onarım bedelinin, 200,00-TL değer kaybı tazminatının, 100,00-TL ikame araç bedelinin ve 100,00-TL'nin ödeme günündeki kur karşılığı olan 1.263,49 RSD (Sırp Dinarı) çekici ve kurtarma bedelinin hasara yol açan ... plaka sayılı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olan ... Sigorta Şirketi'nden, aracın işleteni ...Taahhüt Plastik Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden ve araç sürücüsü ...dan olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili 08/02/2024 tarihli dava değeri artırım dilekçesi ile; 865.797,03 RSD (Sırp Dinarı) bakiye araç hasar bedelinin ve 20.000,00-TL (Türk Lirası) değer kaybı tazminatının ... Şirketi'nden, aracın işleteni ... Malzemeleri Taahhüt Plastik Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden ve araç sürücüsü ...dan olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte (Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi yönünden Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi'nin araç başı maddi hasar teminat limiti ile sınırlı olmak kaydıyla) müştereken ve müteselsilen tahsiline, 3.350,00-TL (Türk Lirası) ikame araç bedelinin ve 1.269,49 RSD (Sırp Dinarı) çekici ve kurtarma bedelinin ise davalı sigorta şirketi haricindeki davalılar olan... Tic. Ltd. Şti.'nden ve Abdullah Solaklı'dan olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin ancak poliçe limiti ve sigortalısının kusuru oranında sorumlu olduğunu, müvekkili şirket sigortalısının dava konusu hasarın meydana gelmesinde herhangi bir kusuru bulunmadığını, müvekkili şirkete usulüne uygun başvuru yapılmadığını, 04.05.2021 tarihinde 20.272,22.-TL hasar ödemesi gerçekleştirildiğini bu ödemeden sonra müvekkili şirketin sorumluluğunun kalmadığını, müvekkili şirket tarafından hasar ödemesinin yapıldığını, değer kaybı tazminatının ise 19/06/2023 tarihinde 23.270,00-TL olarak ödendiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı .... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davanın belirsiz dava olarak açılamayacağını bu yüzden eksik yatırılan harcın tamamlatılmasının gerektiğini, davacının zararının Anadolu Anonim Türk Sigorta şirketi tarafından karşılandığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece; davanın kısmen kabulü ile; 693.776,34 RSD (Sırp Dinarı) bakiye araç hasar bedeli ve 20.000,00 TL değer kaybı zararının davalı... Anonim Şirketi yönünden 10.03.2021 tarihinden, diğer davalılar ...Ticaret Limited Şirketi ve ... yönünden 29.08.2020 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta Anonim Şirketi'nin sorumluluğu bakiye poliçe limiti olan 20.727,78 TL olmak kaydıyla) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, 3.350,00 TL araç mahrumiyet bedeli ve 1.269,49 RSD (Sırp Dinarı) çekici ve kurtarma bedeli zararının 29.08.2020 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... Plastik Nakliye Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine ve fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Davacı vekili istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde; mahkemece sigorta şirketi tarafından TL cinsinden yapılan ödemenin sırp dinarına çevrilerek tenzile tabi tutulmasının hatalı olduğunu, ödemeyi müvekkilinin TL cinsinden aldığını, araç hasar bedelinin tamamının talep arttırım tarihindeki kur üzerinden Türk Lirası karşılığının bulunarak bundan Türk Lirası cinsinde yapılan ödemenin tenzili ile bakiye miktarın sırf dinarı karşılığının bulunarak o bedeli hükmedilmesi gerektiğini, sırp dinarının kaza tarihindeki değerinin ödeme tarihindeki değerine göre daha yüksek olduğunu bu nedenle sigorta şirketinin TL cinsinden yaptığı ödemenin ödeme tarihindeki kur karşılığı değerinin mahsup edilmesinin müvekkilinin aleyhine olduğunu, sırp dinarı karşılığında hükmedilen tazminat bakımından müvekkili lehine karar tarihindeki ... Bankası efektif satış kuru üzerinden TL karşılıkları esas alınarak bu miktar üzerinden müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ve kazaya karışan araç ticari kamyon olduğundan avans faize hükmedilmesi gerekirken yasal faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyanla kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı S.A.R Tarım...vekili istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde; mahkemece müvekkili hakkında verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenle reddine karar verilmesi gerektiğini, aksi kanaat hasıl olacak olursa mahkeme tarafından yapılan hesaplamaların doğru olmadığını, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmesine rağmen reddedilen kısım ile ilgili müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmediğini beyanla kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
Dava, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle hasar bedeli, değer kaybı, çekici ve ikame araç bedeli tahsili istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının hasar onarım bedeline ilişkin talebi yönünden hangi tarihteki kur karşılığına göre belirlenmesi gerektiği ile vekalet ücretinin hangi miktar üzerinden nispi ya da maktu olup olmayacağı ve reddedilen kısım için davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerekip gerekmediği hususudur.
Yurt dışında ikamet eden, tatilini geçirmek üzere Türkiye’de bulunan ve geçici olarak getirdiği aracı trafik kazası sonucunda hasara uğrayan kişinin, aracının onarımını Türkiye’de yapması konusunda zorlanamayacağının kabulü gerekir. Zarar gören, aracını Türkiye’de veya ikamet ettiği ülkede tamir ettirmek konusunda seçimlik hakka sahiptir. Yabancı plakalı araçlarda onarım, aracın kayıtlı olduğu ülkede yapılmışsa zarar bu ülkede katlanılan giderlere göre belirlenmelidir. Hasar gören yabancı plakalı aracın ülkemizde tamir ettirilmesi zorunluluğu yoktur. Hasarlı hali ile yurt dışına çıkıp orada tamir ettirilmesi durumunda o ülkedeki onarım giderlerinin esas alınması gerekir.( Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 24/06/2015 tarih 2014/17-28 E 2015/1745 K, Yargıtay 17 HD 05/03/2015 tarih 2014/24135 E 2015/ 3870 )
6098 sayılı TBK’nun 99. maddesi hükmüne göre, yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde alacaklı, bu borcun vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası olarak ödenmesini isteyebilir. Davacı vekili dava dilekçesinde hasar bedeli ile çekici ücretini fiili ödeme günündeki Türk Lirası karşılığının işleyecek avans faiziyle ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.Yabancı para cinsinden yapılan harcamalar, yabancı para alacağı olarak dava edilebilir ve ödeme günündeki kura göre işlem görür. Davacı alacağı, yabancı para cinsinden meydana gelmiş olup fiili ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden TL karşılığının tahsiline karar verilmesi gerekir.
Davacının aracının yabancı plakalı olduğu, kaza sonrası ikamet ettiği Sırbistan'a dönerek aracındaki hasarı burada tespit ettirdiği, davacı tarafından sunulan hasara ilişkin ekspertiz raporu ile davacı aracındaki hasar onarım bedellerinin Sırbistan'daki karşılığının belgelendiği, Hukuk Genel Kurulu'nun (HGK) 2014/17-28 E.- 2015/1745 K. sayılı ve 24.06.2015 tarihli ilamında da belirtildiği üzere; geçici süreyle geldiği Türkiye'de aracı hasara uğrayan davacının, tamirin yapılacağı yeri belirleme konusunda seçim hakkının bulunduğu ve aracını Türkiye'de tamire zorlanamayacağı, yabancı ülkede tamiri seçmiş olması halinde ise o ülkedeki tamir bedellerinin tahsilini talep etme hakkının bulunduğu, davacının zararının yabancı para birimi üzerinden karşılanmasını talep edebilecek olup yabancı para birimi üzerinden (Türk parasına uygulanan faiz oranları üzerinden karar verilemeyeceğinden ötürü) 3095 sayılı yasanın 4-a maddesi uyarınca yabancı para borcunun faizi üzerinden karar verilmesi gerekmektedir. (Yargıtay 4.HD 2023/386 E 2023/11623 K)
Somut olayda, mahkemece bilirkişiden alınan rapor ve ek rapor uyarınca taleple bağlılık ilkesi gereği hasar bedeli ve çekici ücreti yönünden yabancı para cinsinden hüküm kurulmuş olup mahkemenin bu husustaki takdir yerinde ise de, hüküm kısmında yabancı paranın fiili ödeme günündeki karşılığının tahsiline şeklinde karar verilmesi gerekirken bu husus belirtilmeksizin doğrudan yabanca para cinsinden bedele hükmedilmesi doğru olmadığı gibi, hükmedilen yabancı paraya 3095 sayılı Kanundaki döviz alacakları için uygulanacak faiz uygulanması gerekirken Türk parasına uygulanan faiz oranları üzerinden karar verilmesi doğru görülmediğinden davacı vekilinin faize ilişkin istinaf isteminin bu yönüyle kabulü gerekmiştir.
Mahkemece, davacının hasar bedeli bakımından, bilirkişinin davacının ibraz ettiği Sırbistan'da tanzim edilen ekspertiz raporu ile belirlenen KDV dahil TL cinsinden hasar bedeli olan 69.412,08.- TL nin kaza tarihi olan 29/08/2020 tarihindeki Sırp Dinar'ı karşılığı hesaplanarak, bu bedelden sigorta şirketi tarafından 04/05/2021 tarihinde yapılan ödemenin de ödeme tarihindeki Sırp Dinar'ı karşılığının bulunarak aradaki fark miktar olan 693.776,34 Sırp Dinarı üzerinden hasar bedeli bakımından davacının davasının kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Davacı vekili, sigorta şirketinin TL cinsinden ödemesinin ödeme tarihindeki Sırp Dinarı karşılığının hesap edilerek mahsup yapılmasının hatalı olduğunu bu nedenle hasar bedelinin talep arttırım tarihindeki TL karşılığının hesaplanarak bu bedelden sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin mahsubu ile bakiye miktarın talep attırım tarihi itibariyle Sırp Dinarı karşılığına hükmedilmesi gerektiğini beyanla istinaf isteminde bulunmuştur.
Yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda, davacı tarafça yurt dışında yapılan onarım masraflarına ilişkin yurt dışı ekspertiz raporunda belirtilen hasar bedelinin uyumlu olduğunun tespit edilmesi karşısında davacının hasar bedeline ilişkin talebi yönünden yabancı para cinsinden talepte bulunma hakkını seçmiş olması nedeniyle hasar bedelinin ekspertiz raporunda belirlenen 936.861,67 Sırp Dinarı olduğu kabul edilerek sigorta şirketi tarafından TL cinsinden yapılan ödemenin ödeme tarihindeki Sırp Dinarı karşılığının hesaplanarak- ki bu bedel mahkemece 238.552,83 Sırp Dinarı olarak hesaplanmış olmakla- bu bedelin hasar bedelinden mahsubu ile bakiye 698.308,84 Sırp Dinarının fiili ödeme tarihindeki kur karşılığına hükmedilmesi gerekmekte olup davacı vekilinin hasar bedelinin öncelikle talep attırım tarihindeki TL karşılığının bulunarak, sigorta şirketinin ödemesini bu miktardan mahsubu sonrası bakiye miktarın talep arttırım tarihindeki Sırp Dinarı karşılığına hükmedilmesi gerektiğine ilişkin istinaf istemi yerinde olmamakla birlikte yurt dışı hasar bedeli yönünden bilirkişi tarafından yabancı para cinsinden hesaplama yapılması gerekirken TL cinsinden yapılan hesaplama ile belirlenen miktarın kaza tarihindeki Sırp Dinarı karşılığının belirlenerek hasar bedelinin 936.861,67 Sırp Dinarı yerine 932.329,17 Sırp Dinarı olarak daha az hesaplanması doğru olmadığından davacı vekilinin istinaf isteminin bu yönüyle kabulü gerekmiş ve yapılan hesaplamadaki hatanın davacı tarafın aleyhine olması nedeniyle davalı vekilinin hesaplamaya ilişkin istinaf isteminin reddi gerekmiştir.
Mahkemece davacı lehine kabul edilen maddi tazminatla ilgili maktu vekalet ücretine hükmedilmiş ise de, hükümde yabancı para alacağının tahsiline karar verildiğinden hükmedilen miktarın, dava tarihi itibarıyla Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasının efektif satış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilmesi ve bu miktar üzerinden davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin belirlenmesi gerekirken bu yön gözetilmeyerek davacı lehine eksik maktu vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmadığından davacı vekilinin bu yöndeki istinaf isteminin kabulü gerekmiştir.( Yargıtay 3.HD 12/09/2022 tarih 2022/4588 E 2022/6369 K)
Davacı tarafından açılan maddi tazminat istemli davanın kısmen kabulüne karar verilmesine rağmen reddine karar verilen kısım ile ilgili davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi hatalı olduğundan davalı S.A. Tarım.. vekilinin bu yöndeki istinaf isteminin kabulü gerekmiştir.
HMK'nun 355.maddesi gereğince istinafa başvuranın sıfatı, istinaf konusu yapılan nedenler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, mahkemece gerekçe yönünden verilen karar usul ve yasaya aykırı olup davacı vekili ile davalı S.A.R Tarım.. vekilinin istinaf başvurusunun bu sebeplerle esas bakımından kabulü ile bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK’nun 353/1-b-2 maddesi gereğince mahkeme kararının düzeltilerek ve kazanılmış haklar da gözetilerek yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Bursa .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/03/2024 tarih ve... sayılı kararı hakkındaki davacı vekili ile davalı .... vekilinin istinaf talebinin ayrı ayrı KABULÜNE,
2-HMK'nun 353/1-b-2 maddesi gereğince KARARIN DÜZELTİLEREK ESAS HAKKINDA YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA,
Davacının davasının kısmen kabulü ile,
a)698.308,84 RSD (Sırp Dinarı)(yabancı paranın fiili ödeme günündeki karşılığının) bakiye araç hasar bedeli ve 20.000,00.-TL değer kaybı zararının davalı ...Anonim Şirketi yönünden 10.03.2021 tarihinden, diğer davalılar ... Taahhüt Plastik Nakliye Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve ....yönünden 29.08.2020 tarihinden itibaren, hasar bedelinin 3095 sayılı Kanundaki döviz alacakları için uygulanacak faiziyle , değer kaybının yasal faizi ile birlikte (davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta Anonim Şirketi'nin sorumluluğu bakiye poliçe limiti olan 20.727,78.-TL olmak kaydıyla) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,
b)3.350,00.-TL araç mahrumiyet bedeli ve 1.269,49 RSD (Sırp Dinarı)(yabancı paranın fiili ödeme günündeki karşılığının tahsiline) çekici ve kurtarma bedeli zararının 29.08.2020 tarihinden itibaren çekici ve kurtarma bedelinin 3095 sayılı Kanundaki döviz alacakları için uygulanacak faiziyle , araç mahrumiyet bedelinin yasal faiziyle birlikte davalılar... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
c)Harçlar yasası gereğince alınması gereken 7.673,70-TL harçtan, 80,70-TL peşin harç ve 4.553,12-TL ıslah harcı toplamı olan 4.633,82-TL'nin mahsubu ile bakiye 3.039,88-TL'nin davalılardan (davalı ... Şirketinin 560,90-TL'sinden sorumlu olması kaydı ile) müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına, bu hususta harç tahsil tezkeresi düzenlenmesine,
d)7155 Sayılı Kanunun 23.maddesi ile 6155 Sayılı Kanun 18/A-12-13 maddeleri uyarınca 1.360,00-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin kabul red oranı dikkate alınmak sureti ile 1.143,20-TL'sinin davalılardan (davalı .... Şirketinin 210,93-TL'sinden sorumlu olması kaydı ile) müştereken ve müteselsilen, bakiye 216,8-TL'sinin ise davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, bu hususta harç tahsil tezkeresi düzenlenmesine,
e)Davacı tarafından yapılan 884 TL tebligat gideri, 8,5 TL posta gideri ve 2.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere 2.892,5-TL muhakeme masrafının kabul red oranı dikkate alınmak sureti ile 2.431,4-TL'si ile 80,70-TL peşin harç, 4.553,12-TL ıslah harcı, 80,70-TL başvurma harcı olmak üzere toplam 7.065,22-TL yargılama giderinin davalılardan (davalı ... Şirketinin 1.303,64-TL'sinden sorumlu olması kaydı ile) müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
f)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. uyarınca belirlenen 45.000,00.-TL vekalet ücretinin davalılardan (davalı ...Anonim Şirketinin 20.727,78-TL'sinden sorumlu olması kaydı ile) müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,
g)Davalı .... Kendisini vekili ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürüklükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen red edilen miktarı üzerinden 21.303,74.-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile bu davalıya verilmesine,
ğ)HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avanslarının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,
3-İstinaf kanun yoluna başvuran davacı ile davalı ..... 'ın istinaf başvurusu nedeniyle yatırdığı karar ve ilam harcının istem halinde kendisine iadesine,
4-İstinaf başvuru aşamasında taraflarca yapılan yargılama giderlerinin gideri yapan taraf üzerinde bırakılmasına,
5-Karar tebliğ, harç iade ve gider avansı iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda 6100 sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile 02/12/2025 tarihinde karar verildi.
Başkan ...
¸(e-imzalıdır)
...
Üye ...
¸(e-imzalıdır)
...
Üye ...
¸(e-imzalıdır)
...
Katip ...
¸(e-imzalıdır)