T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ:03/06/2026
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:ANTALYA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ:09/02/2026
DAVANIN KONUSU:İtirazın İptali
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:03/06/2026
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, davalının borcunu ödememesi üzerine 27/01/2024 tanzim tarihli ... plakalı araç genişletilmiş kasko poliçesine ve 06/07/2024 tarihli ... plakalı araç ZMSS poliçesine istinaden bakiye prim alacağı ile ilgili olarak davalı borçluya Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ödeme emri ve eklerinin davalıya tebliğ edildiğini, davalının 21/11/2024 tarihli dilekçesi ile ödeme emrine itiraz ettiğini, icra takibinin durdurulduğunu, borçlunun icra müdürlüğüne verdiği itiraz dilekçesinde; alacaklıya borcu bulunmadığını belirterek borca itiraz ettiğini belirttiğini, borçlunun itirazının haksız olup kötü niyetli olduğunu, sonuç olarak; davalının Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının iptaline, takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalıya dava dilekçesinin usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, davalının davaya cevap vermediği bu sebeple HMK'nın 128. maddesi uyarınca davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkar etmiş sayılacağı kabul edilmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"... Davanın sigorta poliçesinden kaynaklandığı, davalı sigortalının prim alacaklarını ödemediğinden bahisle davacı sigorta şirketi tarafından davalı aleyhine Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasında takip başlatıldığı, takip dayanağı poliçelerin incelenmesinde, poliçelerde sigorta ettiren olarak davalının babası ...'ın bulunduğu ancak takibin sigorta ettirene değil, sigortalıya karşı başlatıldığı, yukarıda alıntılanan kanun hükümlerine göre prim ödeme borcunun yükümlüsünün sigorta ettiren olduğu, sigortalıya başlatılabilmesinin kanunda istisna olarak düzenlendiği, TTK'nın 1431/4 maddesinde düzenlenen istisnanın somut takip ve davada iddia ve beyan olunmadığı, dolayısıyla takibin doğru hasıma yöneltilmediği anlaşılmakla açılan davanın usulden reddine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalıya 27/01/2024 tanzim tarihli genişletilmiş kasko poliçesi ve 06/07/2024 tarihli ZMMS poliçesi tanzim ettiğini, ancak davalının bu poliçelere istinaden ödemesi gereken bakiye prim alacağını ödememesi nedeniyle icra takibi başlattığını, ancak davalı tarafın kötüniyetli olarak takibe itiraz ettiğini, TTK'nın 1430. maddesi gereğince sigorta ettirenin prim ödeme borcunun hüküm altına alındığını, prim ödeme borcunu yerine getirmeyen davalının itirazının yerinde olmadığını, icra takibini uzatmak maksadıyla borca itiraz ettiğini, mahkemece usulden ret kararı verilmiş ise de davalının davaya cevap vermeyip, husumet itirazında bulunmadığını, bu hususun mahkemece re'sen dikkate alınmasının mümkün olmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, sigorta prim alacaklarının tahsili için yapılan ilamsız icra takibine yöneltilen itirazın iptali istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucu takibin doğru hasma yöneltilmemesi nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş, verilen karara karşı süresi içerisinde istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Eldeki davada taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalının sigortalısı olduğu sigorta poliçelerinin primlerinin ödenip ödenmediği ile sigortalı davalının ödenmeyen sigorta pirim borcundan sorumluluğunun bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Bilindiği üzere sigorta ettirenin primi ödeme borcuna ilişkin ilkeler, TTK'nın 1430 ila 1434. madde hükümleri arasında düzenlenmiştir. TTK'nın 1430. maddesi uyarınca sigorta ettiren, sözleşmeyle kararlaştırılan primi ödemekle yükümlüdür. TTK'nın 1431. maddesinde ise; "Başkası lehine yapılan sigortada, prim borcu için sigorta ettirenin aleyhine yapılan takip semeresiz kalmışsa, zarar sigortalarında sigortalı, can sigortalarında lehtar, bu durumun sigortacı tarafından kendilerine bildirilmesi hâlinde, primi ödemeyi üstlenirlerse sözleşme bu kişilerle devam eder; aksi hâlde, sigortacı sigorta ettirene karşı sahip olduğu hakları kullanır." hükmüne yer verilmiştir.
Taraf sıfatı (husumet), maddi hukuka göre belirlenen, bir subjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir subjektif hakkın davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavramdır. Taraf ehliyeti; davada taraf olabilme, usulî hukuki ilişkinin süjesi olabilme ehliyetidir. Taraf ehliyetine sahip olan kişi, davada davacı veya davalı olabilecektir. Bu nedenle, taraf ehliyeti usûli bir kavramdır. Taraf ehliyetine sahip olabilmek için medeni hukuktaki hak ehliyetine sahip olmak gerekir. HMK'nın 50. maddesine göre, medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan, taraf ehliyetine de sahiptir. Buna göre tüm insanlar, hak ehliyetine ve dolayısıyla taraf ehliyetine sahiptir. Dava ehliyeti ise, medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir. (HMK md. 51) Fiil ehliyetine sahip olan kişi, dava ehliyetine de sahiptir ve davayı yürütebilir, usûl işlemlerini yapabilir. Reşit olan ve temyiz kudretine sahip olan kişiler fiil ehliyetine sahiptir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve dava takip yetkisi davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka ilişkindir. Davacı tarafta yer alan taraf için aktif dava sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edilebilir. Uygulamada, "sıfat" yerine "husumet" terimi de kullanılmaktadır. Sıfat dava şartı olmayıp, itirazdır. Çünkü bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir. Bu durumda ise dava esastan ret veya kabul edilir. Oysa, dava şartları davanın esasına girilmesini engelleyen niteliktedir. Ancak sıfat bir itiraz olduğundan, hâkim diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alır. Sıfat, davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı ile ilgili bir husustur. Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur. Bu husus mahkemece re'sen gözönünde bulundurulmalıdır. Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddi gerekir. Bir kişinin belli bir davada davalı veya davacı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi davalı veya davacı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def'i de değildir. Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durumdur.
Somut olayda; davalı ...'ın poliçede sigortalı sıfatıyla yer aldığı, sigorta ettirenin ise dava dışı ... olduğu, dava konusu poliçenin başkası yararına yapılan sigorta mahiyetinde bulunduğu, TTK'nın 1430/1. maddesi uyarınca prim ödeme borcunun borçlusunun sigorta ettiren olduğu, davalı sigortalıya takip yapılmadan önce dava dışı sigorta ettiren hakkında yapılan takibin semeresiz kaldığı ile sigortalı tarafından prim ödeme borcunun üstlenildiğinin de iddia ve ispat edilemediği, taraf sıfatının mahkemece vakıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durum olduğu anlaşılmakla; davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.
HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00 TL maktu istinaf karar harcı peşin olarak alındığından yeniden alınmasına YER OLMADIĞINA,
3-Davacının istinaf başvurusu nedeniyle yaptığı yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
5-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6-Kararın ilk derece mahkemesi tarafından taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve 6100 sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince dava değerinin temyiz kesinlik sınırının altında olması nedeniyle kesin olarak karar verildi.
...