T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16.HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: DENİZLİ 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ: 08/02/2023
DAVANIN KONUSU: Alacak
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 18/06/2026
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, nın (T.C. No: .....) 2014 lü yıllarda Sınırlı Sorumlu ....Konut Yapı Kooperatifi üyesi olup 2020 yılına kadar ayda ortalama 2.000,00 TL civarında aidat ödendiğini, Kooperatifin 13.09.2020 tarihinde yapılan Genel Kurul toplantısına katılamadığını ve .... adındaki üyeye kendisini temsil etmesi için vekâletname verdiğini, genel kurulda beş ay müddetle ayda 30.000,00 TL aidat ödenmesine kararı verildiğini öğrendiğini ve bu aidatları maddi olarak ödeme imkanı olmadığı nedeniyle üyeliği devretmek istediğini, taksitleri ödeyemediği için Yönetim Kurulu’nun 04.01.2021 gün ve ...sayılı kararı ile ortaklıktan çıkarıldığının kendisine Denizli 3. Noterliği'nin 12.01.2022 tarih ve ....yevmiye no'lu ihtarnamesi ile 14.01.2021 günü tebliğ edildiğini, çıkarma kararına karşı Denizli 3. Noterliğinin 29.03.2021 tarih ve ....yevmiye no'lu ihtarnamesi ile süresi içinde ihraç kararı aleyhine Genel Kurul nezdinde görüşülmek üzere itiraz edildiğini, hissesini Müvekkil ...'a devretmek isteyen ...nın Denizli 3. Noterliğinin 24.01.2021 tarih ve ....Yevmiye no'lu ihtarnameyi keşide ettemisen devrin gerçekleşmesi için yer ve zaman talebinde bulunmuş olmasına karşın dönüş yapılmadığını, ...nın hulus ve saffetinden istifade eden ...in vekalet görevini kötüye kullanarak ödeyemeyeceği bir yük altına sokulduğunu, aynı kişinin kooperatifin yüklenicisi ....İnşaatın sahibi olduğunu, kooperatif merkezi ...in konutuna taşınması nedeniyle kooperatife ilişkin bilgilere ulaşmanın mümkün olmadığını, bütün işlemlerin ....tarafından gerçekleştirildiğini, yönetim ve denetim kurulunun ağırlıklı olarak yüklenici ve akraba ilişkisi bulunanlar tarafından oluşturulmasının, Kooperatif üyelerinin çoğunluğunun ...in soy ve sıhri hısımlarından oluşması nedeniyle genel kurulda sağlıklı karar alınamadığını, Kooperatif Merkezinin ....in konutu olması, genel kurul öncesi bilanço ve gelir gider hesaplarının incelenmesi olanağını ortadan kaldırdığını, ...nın aidat ödememesi nedeniyle ihraç edildiğini, ihraç kararının usule ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkile isabet eden bağımsız bölümün açık yasa hükmüne karşın başka bir şahsa devredildiği ve bu nedenle kaba inşaat üstü imalatların gerçekleştiğinin de haricen öğrenildiğini, Müvekkil ...'ın Denizli 9. Noterliğinin 16.07.2021 tarih ve ...Yevmiye no'lu ihtarname ile ortaklık payını devraldığını, üye olarak kaydının yapılmasını, üye olmaktan kaynaklanan tüm yükümlülüklerinin bildirilmesini talep ettiğini, davalı kooperatifin Denizli 3. Noterliği'nin 16 Eylül 2021 gün ve ....yevmiye no'lu ihtarnamesi ile kooperatif üyeliğine kabul ettiğini bildirdiğini, ancak kooperatife olan borç ve yükümlülüklerini bildirmediği nedeniyle müvekkilin yükümlülüklerini yerine getiremediğini, davalı Kooperatifin 24.10.2021 tarihinde yapılan, usule aykırı şekilde icra edilen 2020 yılı olağan kongresinde oy çokluğu ile Müvekkilin üyeliğine son verildiğini ancak, toplantıda yönetimden kimsenin bulunmadığını, ...' nın ortaklıktan çıkarılmasının iyi niyet kurallarına, eşitlik ilkesine, gerçek borcun tespit edilerek bu borcun ödenmesi için süre verilmesi zorunluluğuna aykırı, objektiflikten uzak olması nedeniyle hukuka aykırı olduğunu, bu nedenlerle; davalının cevapları ve bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu beyan ve karşı delil sunma hakkını saklı tutarak müvekkilin hak ve borçlarının tespitine, usule ve hukuka aykırı 24.10.2021 günlü Genel Kurul 9. Madde ortaklıktan ihracına ilişkin kararının iptaline, Mahkeme aksi kanaatte ise çıkarma kararının dayanak 1.000,00 TL nin yasal faizi ile tahsiline yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili, davacının genel kurul kararına karşı hak düşürücü süre içerisinde dava açmamış olduğundan davanın bu yönüyle reddinin gerektiğini, Kooperatif yönetim kurulunun 04.01.2021 tarih ve ....sayılı kararı ile ortaklıktan çıkartılmasına karar verilen ...nın 29.03.2021 tarihinde söz konusu karar karşı genel kurula itirazda bulunmuş, ...nın üyeliği askıda iken ortaklık payını davacıya devretmiş, devir üzerine yönetim kurulunun 09.08.2021 tarih ve ...sayılı kararı ile ortaklığın devri kabul edilerek ...nın genel kurula karşı yapmış olduğu itirazın devrin tüm hak ve borçları kapsaması üzerine davacı yönünden görülmesine karar verilmiş, davacının kendisinin de bizzat katıldığı 24.10.2021 tarihli ilk genel kurulda itirazı değerlendirilmiş ve toplantı tutanağından görüleceği üzere genel kurulca reddedilmiş olduğunu, davacının 1163 sayılı Kooperatifler Kanun'nun 53'üncü maddesi uyarınca genel kurul kararına itiraz için öngörülen 1 aylık hak düşürücü sürede bu davayı açmamış olduğundan Genel Kurul Kararının 25.11.2021 tarihinde kesinleştiğini, davacının davasını hak düşürücü süre içerisinde açmamış olduğundan davanın bu yönüyle reddini, Mahkemeniz hak düşürücü süre yönünden aksi kanaatte ise de davacının davasının esas itibarı ile dinlenilmesine imkan olmadığını, müvekkil yapı kooperatifinin 13.09.2020 günü yapılan genel kurulunda alınan ....numaralı karar uyarınca diğer kooperatif üyeleriyle birlikte ...nın da 2020 yılı Eylül ayı içerisinde ödemesi gereken 30.000,00 TL tutarındaki borcunu ödememesi üzerine 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16. ve 27. Maddeleri ile kooperatif ana sözleşmesinin 14. maddesine uygun olarak gerekli ihtaratları içerir şekilde Denizli 3. Noterliği'nin 04.11.2020 tarih ve .... yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edilerek kendisine 10 gün süre verildiğini, söz konusu ihtarnamenin ilgiliye 06.11.2020 günü tebliğ edildiğini, verilen süre sonunda halen ödeme yapmamış olan ...nın bu kez aynı hususlarda ihtaratları içerir Denizli 3. Noterliği'nin 20.11.2020 tarih ve ....yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek ödeme yapması için 1 aylık süre verildiğini, İkinci ihtarnamenin de ilgiliye 24.11.2020 tarihinde tebliğ edilmiş olup kendisine tanınan yasal 1 aylık ödeme süresi sonucunda halen ödeme yapmamış olması nedeniyle kooperatif yönetim kurulunun 04.01.2021 tarih ve 3 sayılı kararı ile ...nın ortaklıktan çıkartılmasına, sermaye ve diğer alacaklarının çıkarma kararının kesinleştiği yılın bilançosuna göre hesaplanarak bilanço tarihinden 1 ay içerisinde kendisine geri ödenmesine, kararın noter aracılığıyla kendisine tebliğine karar verilerek kararda itiraz usulünün de detaylı olarak bildirildiğini, çıkarma kararının Denizli 3. Noterliği'nin 12.01.2021 tarih ve ....yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ....adlı ortağa 14.01.2021 tarihinde tebliğ edildiğini, ilgili tarafından 29.03.2021 tarihinde çıkarma kararına karşı kooperatif genel kuruluna itiraz edildiğini, daha sonra ilgilinin 16.07.2021 tarihinde üyeliğini davacıya devrettiğini kooperatife bildirdiğini ve kooperatif yönetim kurulu 09.08.2021 tarih ve ....sayılı kararı ile ...nın ortaklık payının, ortaklıktan çıkarma kararına karşı genel kurula itiraz edilmiş olması sonucu askıda olan mevcut haliyle ve tüm hak ve yükümlülükleriyle davacıya devredildiğinin tescili ile kooperatif kayıtlarına işlenmesine ve .... tarafından ortaklıktan çıkarma kararına karşı yapılan itirazın ilk genel kurulda davacı üzerinden görüşülmesine karar verilmiş ve bu hususun davacıya Denizli 3. Noterliği'nin 06.09.2021 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bildirilmiş olduğunu, davacının kendisinin de bizzat katıldığı 24.10.2021 tarihli ilk genel kurulda itirazın değerlendirildiğini ve genel kurulca reddedildiğini, genel kurul kararıyla belirlenmiş gerçek ve mevcut bir ortaklık borcuna ilişkin yükümlülüğünü yerine getirmeyen ortağın 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16. ve 27. maddeleri ile kooperatif anasözleşmesinin 14. maddeleri gereği ortaklıktan çıkartılmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, bu nedenlerle ortaklıktan çıkartılma kararına karşı yapılan itirazın reddine dair genel kurul kararının iptali isteminin öncelikle hak düşürücü süre nedeniyle reddini, mahkeme aksi kanaatte ise esas itibarıyla reddini, davacının alacak isteğinin sermaye ve diğer alacaklarının kendisine ödenmesi konusunda 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17. maddesinde yer alan düzenlemeye uygun olarak verilen çıkarma kararında da belirtildiği üzere ortağın bu alacakları çıkarma kararının kesinleştiği yılın bilançosuna göre hesaplanarak bilanço tarihinden 1 ay içerisinde ödeneceğini, çıkarma kararına karşı .... adlı üye tarafından genel kurul nezdinde itirazda bulunulduğunu, daha sonra üyeliğini davacıya devretmesi üzerine davacı yönünden görülen itirazla ilgili 24.10.2021 tarihli genel kurulda itirazın reddine karar verildiğini ve davacı tarafından hak düşürücü süre içerisinde dava açılmamak suretiyle söz konusu genel kurul kararının 25.11.2021 tarihinde kesinleştiğini, davacının ortaklıktan çıkartılmasına dair kararın 2021 yılı içerisinde kesinleşmiş olup anılan yılın bilançosu 2022 yılı içerisinde yapılacak ilk genel kurulda görüşüleceğini, Ortada henüz görüşülmemiş ve hesap edilmemiş bir bilanço olduğundan dolayı müvekkil yapı kooperatifinin 1 aylık ödeme süresinin başlamadığını, bu itibarla ortada davacının muaccel bir alacağı da olmadığından bu sermaye ve diğer alacakları yönünden dava açma hakkının da bulunmadığını, bu nedenlerle; davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının ve tüm terditli taleplerinin öncelikle hak düşürücü süre nedeniyle eğer mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddi ile yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Mahkememizce davalı kooperatifin ana sözleşmesi,davacıya gönderilen ihtarnameler ve SMMM bilirkişi .... tarafından düzenlenen 06/12/2022 tarihli bilirkişi raporu değerlendirildiğinde; davalı kooperatifçe 30.000,00 TL borcun ödenmesi için (dava dışı ....ya) davacıdan önceki kooperatif üyesine,Denizli 3. Noterliğince gönderilen 1. İhtira rağmen borcun ödenmemesi nedeniyle 30.000,00 TL borcun ödenmesi için gönderilen 2. İhtarnamede verilen 1 aylık süre içerisinde borcun ödenmediğinden bahisle davalı kooperatif yönetim kurulunun 04/11/2021 tarih .... sayılı kararı gereği davacının kooperatif üyeliğinden ihracına karar verildiği, kararın Denizli 3. Noterliğin'ce tebliğe çıkartıldığı, ve 14.01.2021 tarihinde ...ya tebliğ edildiği,ortaklık payının davacıya devrinden sonra davalı kooperatifin 2020 yılına ait ve 24.10.2021 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısında davacının ortaklıktan ihracına karar verildiği görülmüştür.Davalı tarafça 24.10.2021 tarihinde yapılan olağan genel kurulda üyelikten çıkarılan davacı ... ile ilgili davalı kooperatifin üyesi olan davacının ihracına ilişkin işlemlerin genel kurul kararı ile belirlenmiş parasal yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 16. ve 27. maddeleri ile kooperatif ana sözleşmesinin 14. Maddesi hükümlerine uygun olarak yapıldığı anlaşılmakla davacının 24.10.2021 tarihli Genel Kurulun 9.maddesinin iptali talebinin reddine karar verilmiştir.
Davacı dava dilekçesinde ; hak ve borçlarının tespiti ve çıkarma kararınına dayanak 1.000,00 TL nin yasal faizi ile tahsilini talep etmiştir. HMK 106/2. maddesi gereğince olumlu tespit hükmü kurabilmek için bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararının olması gerekir. Davacının kooperatife borçlu olup olmadığı ve varsa ne miktar borcu olduğunu tespit etmekte hukuken korunmaya değer güncel bir yararı olmaması nedeni ile , davacının olumlu tespit talebine ilişkin olarak hukuki yarara ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle HMK'nın 114/(1) ve 115/(2). maddeleri uyarınca talebin usulden reddine karar verilmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre davacının birikmiş sermaye alacağının çıkarılma maddi tutarının 2021 yılı dönem sonu itibariyle 226.450,00 TL olduğu, davacı tarafın üyelikten çıkarılma sonucunda birikmiş sermaye alacağının muaccel hale geleceği tarihin kooperatifler kanunu ve kooperatif ana sözleşme hükümlerince çıkarılmanın gerçekleştiği yılın bilançolarının kesinleştiği genel kurul tarihinden |1 ay sonrası olduğu, davacı tarafın üyelikten çıkarılma yılı olan 2021 yılının bilançolarının kesinleşmesinin davalı kooperatif tarafından 26.06.2022 tarihinde yapılan 2021 yılının Olağan Genel Kurulunda gerçekleştiği, bu nedenle davalı kooperatif tarafından ödenmesi gereken davacı tarafın birikmiş sermaye alacağı hakkının genel kurul tarihinde itibaren 1 ay sonra yani 27.07.2022 son ödeme tarihi itibariyle muaccel hale geldiği anlaşılmakla davacının çıkma payı dava tarihi itibari ile muaccel olmadığından talebin reddi"şeklide karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki iddia ve itirazlarını tekrar ederek kooperatif üyeliğinin şahsa bağlı olduğunu, davacının üyeliğinin kabul edilmiş olmasına rağmen yükümlülüklerin kendisine bildirilmediğini, Kooperatifler Kanunu’nun 8. maddesinin dikkate alınmadığını, davacının ...nın halefi ve vekili olarak değerlendirilemeyeceğini, genel kurul toplantısında yönetimden kimsenin bulunmadığını, çıkarma kararının mutlak butlanla sakat olduğunu,ileri sürerek kararın kaldırılmasını beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, kooperatif üyeliğinden ihraca ilişkin genel kurul kararının iptali, terditli olarak kooperatif üyeliğinden çıkma nedeni ile çıkma payı alacağı istemine ilişkindir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
1-Kooperatif üyesi olup da hakkında ihraç kararı verilen kişi ....TC kimlik numaralı ... olmasına rağmen, davanın, dava dilekçesinde davacı olarak ismi yer alan ... TC kimlik numaralı ... üzerinden yürütüldüğü, dava dilekçesine ekli davacı vekilinin vekaletnamesinin de bu kişi tarafından verilmiş bir vekaletname olduğu, davacının istinaf aşamasında vefat etmesi üzerine hatanın anlaşılarak davacı vekili tarafından sunulan 15.06.2026 tarihli beyan dilekçesi ile; dava dosyasına sehven başka bir ...'ın vekaletnamesinin sunulduğu belirtilip gerçek ....TC kimlik numaralı ...'ın vekaletnamesi ibraz edilerek gereğinin yapılmasının talep edildiği görülmektedir.
İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama yanlış kişi üzerinden yürütülmüş olup bu haliyle taraf teşkilinin sağlandığından söz edilemez. Davacı vekilinin dava konusu üzerinde maddi hak sahibi olan ...TC kimlik numaralı ... adına vekaletname sunup, sehven yapılan bir hatanın bulunduğunu belirterek gereğinin yapılmasına yönelik talebinin HMK'nın 124. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi ve taraf teşkilinin sağlanarak yeniden karar verilmesi gerekir.
2-Kooperatifler Kanunu'nun 16. maddesi uyarınca ortaklıktan çıkarma kararına karşı genel kurulca verilen kararın tebliğinden itibaren üç ay içerisinde iptal davası açılması gerekir. Somut olayda çıkarma kararına ilişkin genel kurul kararı 24.10.2021 tarihinde alınmış, karar 27.10.2021 tarihinde davacıya tebliğ edilmiştir. Buna göre üç aylık hak düşürücü süre 27.01.2022 tarihinde sona ermiştir. Eldeki dava ise bu süre geçtikten sonra 09.02.2022 tarihinde açılmıştır.
Hak düşürücü süre dava şartı niteliğinde olup mahkemece öncelikle bu hususun değerlendirilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmesi de hatalı bulunmuş, davacının istinaf başvurusu resen nedenlerle kabul edilmiştir.
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun resen nedenlerle kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 08/02/2023 tarih ve .... Esas ....Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
8-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.
...