T.C. ... 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
...
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/556
KARAR NO : 2025/731
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ... - (Ticaret İl Müdürlüğü) ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... - ...
VEKİLİ : Av. ... - ....
DAVA : Tespit
DAVA TARİHİ : 09/08/2024
KARAR TARİHİ : 22/10/2025
K.YAZIM TARİHİ : 23/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Esnaf ve Sanatlar Odaları Birliği’nin 17.07.2024 karar tarihli ve 2024-118-119-120-121-122-123 onay numaralı “... Metropolü, Ayaş, Elmadağ, Kızılcahamam, Polatlı ve Şereflikoçhisar” ilçelerine ilişkin simit fiyatlarının azami hadlerini gösterir ücret tarifesi ... Valiliği’ne 17.07.2024 tarihinde bilgi amaçlı gönderildiğini, ... Valiliği Ticaret İl Müdürlüğü’nün, ... Esnaf ve Sanatlar Odaları Birliği ve ... Ticaret Odası’na gönderdiği 30.07.2024 tarih ve 99268688 sayılı yazısı kapsamında söz konusu fiyat tarifesinin iptali konusunda ... ... Odaları Birliği temsilcisi ile yapılan görüşmede taraflar arasında anlaşma sağlanamadığından, 5362 sayılı ... Meslek Kuruluşları Kanunu'nun 62. maddesi hükümleri gereğince toplantı yapılması kararlaştırıldığını, ... ... Odaları tarafından belirlenen Simit Fiyat Tarifesi'nin azami hadlerine ilişkin Komisyon Toplantısı gerçekleştirildiğini, ... Valiliği'nin tarifenin reddi yönündeki oyuna karşılık simit fiyat tarifesinin onaylanmasına çoğunlukla karar verildiğini, 5362 sayılı ... Meslek Kuruluşları Kanunu'nun "Fiyat Tarifelerinin Tespit Şekli" başlıklı 62. Maddesi’nde yer alan "Komisyon kararına karşı, ilgililer yazılı bildirim tarihinden itibaren on gün içinde ticari davaları görmeye yetkili mahkeme nezdinde itirazda bulunabilirler." hükmü gereği karara itiraz edildiğini, Esnaf ve Sanatkârlarca Üretilen Mal ve Hizmetlerin Fiyat Tarifeleri Hakkında Yönetmelik’in 5’inci, 6’ıncı ve 7’nci Maddelerinde yer alan hükümler gereği ... ... Odaları Birliği tarafından belirlenen fiyat tarifesinin usul açısından hukuka uygun olmadığını, arka arkaya yapılan zamların sebepsiz ve güncel enflasyon düzeyinin çok üzerinde olduğunu, belirtilen zammın gerekçelerinin asılsız ve mesnetsiz olduğunu, süreç zarfında fahiş fiyat artışına neden olabilecek herhangi bir durumun da yaşanmadığını, simitin tüm vatandaşlar tarafından kolayca ulaşılabilen ve severek tüketilen temel bir gıda maddesi iken, uygulanan fahiş fiyat artışları nedeniyle vatandaşların iki kez düşünmek zorunda kaldığını ve tüketimini kıstığı bir ürün haline geldiğini, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin un regülasyon uygulamalarını sürdürdüğü ve bu alanda destek sağladığı bir dönemde uygun fiyatla temin edilen una rağmen simit ve unlu mamullerde fahiş fiyat uygulanmasının rahatsızlık verici bir durum oluşturduğunu, günümüz ekonomik koşullarında, halkın temel gıda maddesi olan simit ve unlu mamullerin fiyatlarında yapılacak artışların, özellikle çalışan kesim üzerinde ciddi sıkıntılar yaratacağı değerlendirildiğini, kamu zararı ve menfaati perspektifinden bakıldığında, temel besin maddelerinin fiyatlarında yapılacak artışların yol açacağı ekonomik külfet ve sosyal zararların açık olduğunu, itiraz (dava) konusu komisyon kararıyla yürürlüğe giren fiyat artışlarının halkın alım gücü, güncel enflasyon oranları, unlu mamullerin temel karbonhidrat kaynağı olma özelliği dikkate alındığında, yapılan artışın aşırı ve orantısız olduğu ifade edilerek; 31.07.2024 tarihli Komisyon Kararına (... ... Odaları Birliği'nin 17.07.2024 tarihli, 2024/118-119-120-121-122-123 onay numaralı kararıyla belirlenen ... ..., Ayaş, Elmadağ, Kızılcahamam, Polatlı ve Şereflikoçhisar ilçelerine ait simit fiyat tarifelerinin iptalini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Müvekkili aleyhine açılan davayı kabul etmediklerini, davacı, Türkiye gerçeklerini görmediğini, müvekkili tarafından onaylanan fiyat tarifesindeki oranlar aslında mevcut durumun da altında olduğunu, davacı tarafından davasının ispatlanması gerektiğini, sonuç olarak mahkemenin resen gözeteceği nedenlerden dolayı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının, ... Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğinin simit fiyatlarının artırılmasına ilişkin 31.07.2024 tarihli komisyon kararının iptaline ilişkin olduğunun ve artışın yerinde olup olmadığının tespitine ilişkin olduğu anlaşıldı.
Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.
Bilirkişi kurulundan alınan 07.05.2025 tarihli raporda:... ... Odaları Birliği tarafından, 31 Temmuz 2024 tarihi itibarıyla ... il sınırları içerisinde geçerli olan Simit ve Unlu Mamuller Fiyatları Azami Hadlerini Gösterir Ücret Tarifesi'ne göre, 100 gramlık susamlı simidin KDV dâhil satış fiyatının 15,00 TL olarak belirlendiğini, Temmuz 2024 dönemi verilerine dayanarak ve ...’da faaliyet gösteren ortalama büyüklükte bir işletmenin üretim kapasitesi ile üretim koşulları dikkate alınarak yapılan hesaplamada, 100 gramlık susamlı simidin KDV hariç toplam maliyetinin 11,031 TL olarak hesaplandığı, KDV dahil maliyetin ise 11,141 TL olduğu; ayrıca, bayi veya satış noktası için belirlenen %15 oranındaki kâr marjının eklenmesiyle, simidin satış fiyatının 12,81 TL olarak hesaplandığı bildirilmiştir.
Bilirkişi kurulundan alınan 02.09.2025 tarihli ek raporda:Dava konusu 100 gramlık susamlı simitin farklı KDV oranları ve bayi kârları dikkate alınarak yapılan değerlendirmeler sonucunda; Mevzuat gereği, yalnızca ürün teslimi yapılan fırın, market ve benzeri işletmelerde simit satışları %1 KDV’ye tabi tutulurken; masa-sandalye bulunan kafe, pastane, lokanta ve benzeri yeme-içme hizmeti sunan işletmelerde yapılan satışlar, ürün paketli olsa dahi hizmet ifası kapsamında değerlendirilerek %10 KDV oranına tabi olduğunu, simit üretiminde makul kâr marjının, küçük ölçekli işletmeler için %15, butik ve yüksek kaliteli üretim yapan işletmeler için %20 civarında olduğunu, genel olarak %15–%20 aralığında değerlendirilebileceğini, dava konusu 100 gramlık susamlı simidin, KDV ve bayi kârı oranlarına göre satış fiyatının; %1 KDV ve %15 bayi kârı uygulandığında 12,81 ₺, %1 KDV ve %20 bayi kârı uygulandığında 13,37 ₺, %10 KDV ve %15 bayi kârı uygulandığında 13,95 ₺ ve %10 KDV ile %20 bayi kârı uygulandığında 14,56 ₺ olarak hesaplandığı bildirilmiştir.
Tüm dosya kapsamında davacı dava konusu komisyon kararıyla yürürlüğe giren simit fiyat artışlarının halkın alım gücü, güncel enflasyon oranları, unlu mamullerin temel karbonhidrat kaynağı olma özelliği dikkate alınarak, yapılan artışın aşırı ve orantısız olduğunu belirterek 31.07.2024 tarihli komisyon kararına istinaden
... Esnaf ve Sanatlar Odaları Birliği’nin
17.07.2024 karar tarihli ve 2024-118-119-120-121-122-123 onay numaralı “... Metropolü,
Ayaş, Elmadağ, Kızılcahamam, Polatlı ve Şereflikoçhisar” ilçelerine ilişkin simit fiyatlarının azami fiyat tarifelerinin iptali istemli eldeki davayı açmıştır. Davalı taraf onaylanan fiyat tarifesindeki oranların aslında mevcut durumun da altında olduğunu, davacının davasını ispatlaması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
... ... Odaları Birliği’nin, ... Pideciler, Simitçiler ve Çörekçiler
Esnaf ve Sanatkarlar Odasına gönderdiği 17/07/2024 tarih ve 035711 sayılı yazısının ekinde yer alan 17.07.2024 tarihli ve 2024/118 onay numaralı Kararı’nda; ... ...Esnaf Odası Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanlığı’nın ... Metropolü’ne ilişkin "Simit ve
Unlu Mamuller" fiyatları azami hadlerini gösteren ücret tarifesinin onayına dair 01.04.2024 tarihli ve 2024/16 sayılı talebinin, bir önceki dönemde belirlenmiş olan hadler üzerinden enflasyon,
malzeme-işçilik ve saire artışları, çıkarılan maliyet hesapları ve uzman görüşleri de dikkate alınmak suretiyle tl. üzerinden 15.00 tl (kdv. dahil) kabulünün 5362 sayılı yasa’nın 62. maddesi hükümleri gereği yönetim kurulunca kararlaştırılmıştır. ... ... Odaları Birliği tarafından yayımlanan Simit Fiyat Tarifelerine ilişkin olarak, ... Valiliği’nin itirazı üzerine gerçekleştirilen Komisyon Toplantısı sonucunda;
simit fiyat tarifelerinin onaylanmasına oy çokluğu ile karar verilmiş ve bu karar 31.07.2024 tarihli tutanak ile kayıt altına alınmıştır.
Farklı illerde ve ilçelerde belirlenen simit fiyatları ve gramajlarını karşılaştırmalı olarak dosyamıza celp edilerek ... ili için belirlenen fiyatların emsal illerle ve ilçelerle maliyet olarak (maliyet tespitinde, Temmuz 2024 yılı verilerine göre sektörde yaygın şekilde faaliyet gösteren orta ölçekli bir işletmenin üretim kapasitesi, iş gücü yapısı ve genel işletme giderleri esas alınmış;
maliyet hesaplamaları, benzer nitelikteki işletmelerde gözlemlenen ortalama veriler doğrultusunda
karşılaştırması yapılmış) hesaplaması yapılmıştır. Hükme esas alınan bilirkişi raporlarına göre verileri ve ...’daki ortalama bir işletmenin üretim koşulları dikkate alınarak yapılan hesaplamada, 100 gramlık susamlı simidin KDV hariç maliyeti 11,031 TL, KDV dahil maliyeti 11,141 TL olarak belirlenmiş; %15 bayi kârı eklenmesiyle satış fiyatı 12,81 TL olarak hesaplanmış,
Mevzuat gereği, yalnızca ürün teslimi yapılan fırın, market ve benzeri işletmelerde simit satışları %1 KDV’ye tabi tutulduğu masa-sandalye bulunan kafe, pastane, lokanta ve benzeri yeme-içme hizmeti sunan işletmelerde yapılan satışlar, ürün paketli olsa dahi hizmet ifası kapsamında değerlendirilerek %10 KDV oranına tabi olduğu simit üretiminde makul kâr marjının, küçük ölçekli işletmeler için %15, butik ve yüksek kaliteli üretim yapan işletmeler için %20 civarında olduğu, genel olarak %15–%20 aralığında değerlendirilebileceği dava konusu 100 gramlık susamlı simidin, KDV ve bayi kârı oranlarına göre satış fiyatının; %1 KDV ve %15 bayi kârı uygulandığında 12,81 ₺, %1 KDV ve %20 bayi kârı uygulandığında 13,37 ₺, %10 KDV ve %15 bayi kârı uygulandığında 13,95 ₺ ve %10 KDV ile %20 bayi kârı uygulandığında 14,56 ₺ olarak hesaplandığı bildirildiğinden hesaplanan miktarların
... Esnaf ve Sanatlar Odaları Birliği’nin
17.07.2024 karar tarihli ve 2024-118-119-120-121-122-123 onay numaralı kararlarındaki belirlenen 15.00 TL'den düşük olduğu tespit edildiğinden davacının davasının bu haliyle sübut bulduğu anlaşılmakla davanın kabulüne dair karar vermek gerekmiştir ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Kısa kararda yasa açık denmiş ise de karar kesin olduğundan gerekçeli kararda bu husus düzeltilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
Davanın KABULÜ ile;
...nin 17/07/2024 karar tarihli ve 2024/118 - 119 - 120 - 121 - 122 - 123 onay - karar numaralı ... ... - Kızılcıhamam - Polatlı - Şereflikoçhisar ilçelerine ilişkin simit fiyatların azemi hatlerini gösterir ücret tarifesinin ve komisyon kararının iptaline,
Alınması gereken 615,40TLharcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 30.000,00TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan ve UYAP sisteminde kayıtlı toplam 7.650,00TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davalı tarafın yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.22/10/2025
Katip ...
¸[e-imzalıdır]
Hakim ...
¸[e-imzalıdır]