I _ MUHASEBEN�N TEMEL KAVRAMLARI :

Muhasebenin temel kavramlar� �unlard�r :

1. Sosyal Sorumluluk Kavram�,

2. Ki�ilik Kavram�,

3. ��letmenin S�reklili�i Kavram�,

4. D�nemsellik Kavram�,

5. Parayla �l��lme Kavram�,

6. Maliyet Esas� Kavram�,

7. Tarafs�zl�k ve Belgelendirme Kavram�,

8. Tutarl�l�k Kavram�,

9. Tam A��klama Kavram�,

10. �htiyatl�l�k Kavram�,

11. �nemlilik Kavram�,

12. �z�n �nceli�i Kavram�.

1. Sosyal Sorumluluk Kavram� :

Bu kavram, muhasebenin i�levini yerine getirme hususundaki sorumlulu�unu belirtmekte ve muhasebenin kapsam�n�, anlam�n�, yerini ve amac�n� g�stermektedir. Sosyal sorumluluk kavram�; muhasebenin organizasyonunda, muhasebe uygulamalar�n�n y�r�t�lmesinde ve mali tablolar�n d�zenlenmesi ve sunulmas�nda; belli ki�i veya gruplar�n de�il, t�m toplumun ��karlar�n�n g�zetilmesi ve dolay�s�yla bilgi �retiminde ger�e�e uygun, tarafs�z ve d�r�st davran�lmas� gere�ini ifade eder.

2. Ki�ilik Kavram� :

Bu kavram; i�letmenin sahip veya sahiplerinden, y�neticilerinden, personelinden ve di�er ilgililerden ayr� bir ki�ili�e sahip oldu�unu ve o i�letmenin muhasebe i�lemlerinin sadece bu ki�ilik ad�na y�r�t�lmesi gerekti�ini �ng�r�r.

3. ��letmenin S�reklili�i Kavram�:

Bu kavram, i�letmelerin faaliyetlerini bir s�reye ba�l� olmaks�z�n s�rd�rece�ini ifade eder. Bu nedenle i�letme sahiplerinin ya da hissedarlar�n�n ya�am s�releriyle ba�l� de�ildir. ��letmenin s�reklili�i kavram� maliyet esas�n�n temelini olu�turur.

Bu kavram�n, i�letmeler a��s�ndan ge�erlili�inin bulunmad��� veya ortadan kalkt��� durumlarda ise, bu husus mali tablolar�n dipnotlar�nda a��klan�r.

4. D�nemsellik Kavram� :

D�nemsellik kavram�; i�letmenin s�reklili�i kavram� uyar�nca s�n�rs�z kabul edilen �mr�n�n, belli d�nemlere b�l�nmesi ve her d�nemin faaliyet sonu�lar�n�n di�er d�nemlerden ba��ms�z olarak saptanmas�d�r. Gelir ve giderlerin tahakkuk esas�na g�re muhasebele�tirilmesi, has�lat, gelir ve k�rlar�n ayn� d�neme ait maliyet, gider ve zararlarla kar��la�t�r�lmas� bu kavram�n gere�idir.

Bu kavram�n, i�letmeler a��s�ndan ge�erlili�inin bulunmad��� veya ortadan kalkt��� durumlarda ise, bu husus mali tablolar�n dipnotlar�nda a��klan�r.

5. Parayla �l��lme Kavram� :

Parayla �l��lme kavram�, parayla �l��lebilen iktisadi olay ve i�lemlerin muhasebeye ortak bir �l�� olarak para birimiyle yans�t�lmas�n� ifade eder.

Muhasebe i�lemleri ulusal para birimine g�re yap�l�r.

6. Maliyet Esas� Kavram� :

Maliyet esas� kavram�; para mevcudu, alacaklar ve maliyetinin belirlenmesi m�mk�n veya uygun olmayan di�er kalemler hari�, i�letme taraf�ndan edinilen varl�k ve hizmetlerin muhasebele�tirilmesinde, bunlar�n elde edilme maliyetlerinin esas al�nmas� gere�ini ifade eder.

7. Tarafs�zl�k ve Belgelendirme Kavram� :

Bu kavram, muhasebe kay�tlar�n�n ger�ek durumu yans�tan ve usul�ne uygun olarak d�zenlenmi� objektif belgelere dayand�r�lmas� ve muhasebe kay�tlar�na esas al�nacak y�ntemlerin se�ilmesinde tarafs�z ve �n yarg�s�z davran�lmas� gere�ini ifade eder.

8. Tutarl�l�k Kavram� :

Tutarl�l�k kavram�; muhasebe uygulamalar� i�in se�ilen muhasebe politikalar�n�n, birbirini izleyen d�nemlerde de�i�tirilmeden uygulanmas� gere�ini ifade eder. ��letmelerin mali durumunun, faaliyet sonu�lar�n�n ve bunlara ili�kin yorumlar�n kar��la�t�r�labilir olmas� bu kavram�n amac�n� olu�turur. Tutarl�l�k kavram�, benzer olay ve i�lemlerde, kay�t d�zenleri ile de�erleme �l��lerinin de�i�mezli�ini ve mali tablolarda bi�im ve i�erik y�n�nden tek d�zeni �ng�r�r. Ge�erli nedenlerin bulundu�u durumlarda, i�letmeler, uygulad�klar� muhasebe politikalar�n� de�i�tirebilirler. Ancak bu de�i�ikliklerin ve bunlar�n parasal etkilerinin mali tablolar�n dipnotlar�nda a��klanmas� zorunludur.

9. Tam A��klama Kavram� :

Tam a��klama kavram�; mali tablolar�n bu tablolardan yararlanacak ki�i ve kurulu�lar�n do�ru karar vermelerine yard�mc� olacak �l��de yeterli, a��k ve anla��l�r olmas�n� ifade eder.

Mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak a��klanmas� yan�nda, mali tablo kalemleri kapsam�nda yer almayan ancak al�nacak kararlar� etkileyebilecek, ger�ekle�mesi muhtemel olaylara da yer verilmesi bu kavram�n gere�idir.

10. �htiyatl�l�k Kavram�

Bu kavram, muhasebe olaylar�nda temkinli davran�lmas� ve i�letmenin kar��la�abilece�i risklerin g�z�n�ne al�nmas� gere�ini ifade eder. Bu kavram�n sonucu olarak, i�letmeler, muhtemel giderleri ve zararlar� i�in kar��l�k ay�r�rlar, muhtemel gelir ve k�rlar i�in ise ger�ekle�me d�nemlerine kadar herhangi bir muhasebe i�lemi yapmazlar. Ancak bu kavram gizli yedekler veya gere�inden fazla kar��l�klar ayr�lmas�na gerek�e olu�turamaz.

11. �nemlilik Kavram� :

�nemlilik kavram�, bir hesap kalemi veya m�li bir olay�n nisp� a��rl�k ve de�erinin mali tablolara dayan�larak yap�lacak de�erlemeleri veya al�nacak kararlar� etkileyebilecek d�zeyde olmas�n� ifade eder.

�nemli hesap kalemleri, finansal olaylar ve di�er hususlar�n mali tablolarda yer almas� zorunludur.

12. �z�n �nceli�i Kavram� :

�z�n �nceli�i kavram�, i�lemlerin muhasebeye yans�t�lmas�nda ve onlara ili�kin de�erlendirmelerin yap�lmas�nda bi�imlerinden �ok �zlerinin esas al�nmas� gere�ini ifade eder.

Genel olarak i�lemlerin bi�imleri ile �zleri paralel olmakla birlikte, baz� durumlarda farkl�l�klar ortaya ��kabilir. Bu takdirde, �z�n bi�ime �nceli�i esast�r.